مین و تەقەمەنی لە ناوچە گەشتیارییەكانی سۆران دەردەكەوێ

مین و تەقەمەنی لە ناوچە گەشتیارییەكانی سۆران دەردەكەوێ

مین و تەقەمەنی لە ناوچە گەشتیارییەكانی سۆران دەردەكەوێ


زاری كرمانجی - مورشید برادۆستی: حكوومەتی هەرێمی كوردستان دوای زیاتر لە چارەكە سەدەیەك، نەیتوانیوە ناوچە مینڕێژكراوەكان بە تەواوی لە مین و تەقەمەنی پاك بكاتەوە و دەیان ناوچەی گەشتیاری و كوێستانیی كوردستان بەتایبەتی لە دەڤەری سۆران و چۆمان بە مین داپۆشراون. ئەمساڵ زۆریی باران هۆكار بووە لەوەی بەشێك لەو مینانە بۆ ئەو شوێنانە بگوازرێنەوە كە پێشتر گەشتیاران روویان تێدەكرد. بەرپرسانی گەشتوگوزار هۆشداری دەدەن و داوا لە دەزگەی مین دەكەن فریایان بكەوێت.
" دەڤەری سۆران و باڵەكایەتی خاوەنی چەندان شوێن و ناوچەی گەشتیاری و كوێستان و هاوینەهەواری گرنگ و ناسراون، بەپێی ئامارێكی بەڕێوەبەرایەتی گەشتوگوزاری سۆران كە دەست دەزگای زاری كرمانجی كەوتووە، تەنیا لە سێ مانگی رابردوودا، سەرووی 250 هەزار گەشتیار روویان لە سۆران كردووە، بەڵام گەشتیاران لە بەشێك لە ناوچە گەشتیارییەكان مین و تەقەمەنییان بینیوە و داوا دەكەن كاری پاكسازیی مین لەو شوێنانە بكرێت.
وەرزی بەهارە و خەڵك بە مەبەستی بەسەربردنی كاتی خۆش روو لە كوێستان و ناوچە گەشتیارییە دڵڕفێنەكانی كوردستان دەكەن. رەهەند قادر دانیشتووی سۆران بە زاری كرمانجی گوت "چەند رۆژێك بەر لە ئێستە بەمەبەستی بەسەربردنی كاتێكی خۆش، لەگەڵ ژمارەیەك هاوڕێ سەردانی ناوچەی حەسەن بەگیان كرد كە ناوچەیەكی دڵڕفێن و جوانە لە دەڤەرەكەدا، هەرچەندە حكوومەت و كەرتی تایبەت گرنگی ئەوتۆیان بەو شوێنە نەداوە و لە خزمەتگوزاری سەرەتاییش بێبەشە، سەرباری ئەمە بەچاوی خۆیان مین و تەقەمەنییان لەو شوێنە بینی و هیچ تابلۆیەكی ئاگاداركردنەوەش بۆ خۆپاراستن لە مین هەڵنەواسراوە، بۆیە بە ناچاری گەڕانەوە. ئەو داوای لە حكوومەت و لایەنە پێوەندیدارەكان كرد هەوڵی تەواو بدەن بۆ پاككردنەوەی ئەو شوێنە و تەواوی ناوچە گەشتیارییەكان .
جیا لە حەسەن بەگ، چەندان ناوچەی تری گەشتیاری لە دەڤەری سۆران بە مین داپۆشراون و گەشتیاران بە چاوی خۆیان مین و تەقەمەنییان بینیوە.
بارزان محەمەد بەڕێوەبەری گەشتوگوزاری سۆران ددان بەوەدا دەنێت بەشێك لە ناوچە گەشتیارییەكان بە مین داپۆشراون و لەلایەن هاووڵاتییان و گەشتیاران ئاگادار كراونەتەوە بەتایبەت چیای حەسەن بەگ، سیدەكان و رواندز. ئەو بۆ زاری كرمانجی گووتی " بە نووسراوی فەرمی داوام لە دەزگەی مین كردووە پەلە بكەن بۆ پاككردنەوەیان."
بوونی ئەو مین و تەقەمەنییانە لە ناوچە گەشتیارییەكان، دەگەڕێتەوە بۆ شەڕی عێراق- ئێران و شۆڕشەكان، لەگەڵ با و باران هاتوونەتە خوارەوە و بەدەر كەوتوون .

جیا لە دەڤەری سۆران، بەشێكی زۆری شوێنە گەشتیاری و كوێستانەكانی دەڤەری باڵەكایەتی و مێرگەسۆر و رواندزیش بە مین و تەقەمەنی داپۆشراون. چەندان ساڵە خەڵك نەیانتوانیوە نزیكی هەندێ شوێنی گەشتیاری بكەونەوە .
هونەر كاك ئەحمەد بەرپرسی راگەیاندنی بەڕێوەبەرایەتی گەشتوگوزاری چۆمان بە ماڵپەڕی زاری كرمانجی راگەیاند، "جوانی و دڵڕفێنیی سروشت وای كردووە باڵەكایەتی پێشەنگی ناوچە گەشتیارییەكانی كوردستان بێت، بەم هۆیەوە گەشتیارێكی زۆر لە سەرانسەری كوردستان ڕوو لەم شوێنە دەكەن، بەڵام ئەوەی جێی داخ و نیگەرانییە، ئەو ڕێگرییانەن كە بوونەتە كۆسپ لە بەرەوپێشچوونی ئەم كەرتە لەم دەڤەرەدا، یەكێك لە هۆكارە هەرە دیار و مەترسیدارەكان بوونی پاشماوەی جەنگە یەك لەدوای یەكەكانە بەتایبەت جەنگی هەشت ساڵەی نێوان عێراق-ئێران، بەم هۆیەوە سەدان دۆنم زەوی لەم دەڤەرەدا مینڕێژ كراون كە لە ناویاندا زیاتر لە 20 ناوچەی گەشتیاری و چەندان سەیرانگە و لەوەرگە و كوێستانیش لە سنووری بەڕێوەبەرایەتی گەشتوگوزاری چۆمان بەرچاو دەكەون.
ئەو بەرپرسەی گەشتوگوزاری چۆمان دەڵێت، "هەریەك لە لووتكەی هەڵگۆرد، گۆمی چلدار، دۆڵی ئالانە، ئێنێ، وێزێ، قەرەد، گردمەندیل، گردوگۆ، بەردەبووك، مەمی خەلان و چەندان ناوچەی تر، مین و تەقەمەنییان لێیە و گەشتیاران و هاووڵاتییان ناتوانن بۆ گەشتكردن سوود لەو شوێنانە وەربگرن، بەهۆی بوونی مین لەسەر ڕێ و لە دەوروبەری ئەم شوێنە سەلامەتی گیانی گەشتیاران تەواو پارێزراو نییە، هەرچەندە ڕێكخراوكانی تایبەت بە مینهەڵگرەوە نیشانە و تابلۆی پێویستیان لەم شوێنە و ناوچەكانی تریش جێگیر كردووە. هۆشداریش دەداتە گەشتیاران وریا بن و لەم شوێنانە نزیك نەبنەوە كە مینڕێژ كراون یان گومانی بوونی پاشماوەی جەنگیان لێ دەكرێت. ئەو داوا لە دەزگەی مین دەكات فریای ئەم ناوچەیە بكەوێت.

هاوكات زێبار خالید بەرپرسی راگەیاندنی بەڕێوەبەرایەتی گشتی كاروباری مینی هەولێر راگەیاند، "لە سنووری سۆران و چۆمان زیاتر لە 200 ناوچەی گومانلێكراو بە مین هەن و رۆژانە لەلایەن چەند تیمێكیان كاری پاكسازی مین لەو دەڤەرانە دەكرێت، ئەمە لە كاتێكدایە 48 ملیۆن مەتر دووجا ناوچەی مینڕێژكراو لە پارێزگای هەولێر هەیە.
ئەو خستیەڕوو كە "وەك دەزگەی مین توانیومانە بەشێك لە ناوچە مینڕێژكراوەكان بەتایبەت ناوچە گەشتیارییەكان پاك بكەینەوە، ئێستەش تیمەكانمان لە حەسەن بەگ و چەند شوێنێكی تری گەشتیاری سەرقاڵی پاككردنەوە و هەڵگرتنەوەی مینن، پێشتریش لە ناوچەی گەشتیاری گۆمی فێڵاو و چەند شوێنێكی تر كاری خاوێنكردنەوەی مین كراوە. بەڵام كاری پاكسازی ناتوانرێ پەلەی تێدا بكرێت و بە لەسەرخۆیی بەڕێوە دەچێت. ساڵانە قوربانیانی مین زیاتر لە سنووری باڵەكایەتی و برادۆست و سۆران تۆمار دەكرێن، بۆیە تەواوی هەوڵی خۆمان بەگەڕ دەخەن ."

بەپێی ئەو ئامارەی لە دەزگەی گشتی كاروباری مینی كوردستان دەست زاری كرمانجی كەوتووە، تەنیا لە ساڵی 2018دا 35 كەس بەركەوتەی مین و تەقەمەنین، لەو ژمارەیە 21 كەس گیانیان لە دەست داوە و 14ی تریش بریندار و كەمئەندام بوون، پشكی شێری قوربانییەكانیش بەر دەڤەری سۆران كەوتووە .
ساڵانە هەزاران گەشتیاری ناوخۆیی و بیانی بە مەبەستی گەشتكردن روو لە ناوچە گەشتیارییەكانی دەڤەری سۆران دەكەن، ناوچە گەشتیارییەكانی دەڤەرەكە لە ئاستی كوردستان و عێراق ناسراون كە دیارترینیان گەلی عەلی بەگ، بێخاڵ، جوندیان، كۆڕەكی گەشتیاری، سەكران، وەرتێ، گۆمی فێڵا و سەكران و چەندان ناوچەی تر.

 

زۆرترین بینراو