پ.ی. د.سیروان ئەنوەر:یارییە ئەلیكترۆنییەكان بوونەتەپەتای منداڵان

 پ.ی. د.سیروان ئەنوەر:یارییە ئەلیكترۆنییەكان بوونەتەپەتای منداڵان

 

تا منداڵ نەبێتە دوو ساڵ بە هیچ شێوەیەك نابێت شاشە ببینێت

دایك لە ساتی شیردان بە‌ كۆرپەكەی دەبێت دوور بێت لە بەكارهێنانی مۆبایل

 

دیدار/ رۆژان قیاس
پرۆفیسۆری یاریدەدەر دكتۆر سیروان ئەنوەر، لە دیدارێكی تایبەتدا لەگەڵ زاری كرمانجی باس لە هەڕەشەی یارییە ئەلیكترۆنییەكان لەسەر ژیان و كەسایەتی منداڵان دەكات، ئەو پێیوایە" یارییە ئەلیكترۆنییەكان لە ئێستادا بوونەتە مەمكمژەی منداڵان و هەرزەكاران،‌ لەناو ئەو جیهانەدا بە شێوەیەكی بەربڵاو تەشەنەی كردووە‌ بەتایبەتی ئەوانەی تەمەنیان خوار ١٨ ساڵانە، هەڵبەت ئەو یاریكردنە لایەنی ئەرێنی و نەرێنی هەیە.
سەرەتا لە لایەنە ئەرێنییەكانەوە دەست پێ دەكەین، لایەنی كۆمەڵایەتی هەیە، خەڵكانێكی زۆر دەناسی، ئەو منداڵە لەگەڵ خەڵكانی دیكە قسە دەكات، هاوكات، كاتێكی خۆش بەسەر دەبات جگە لەوەش ئەو یارییە هەمیشە وا دەكات زۆر شت لە یادگای خۆی خەزن بكاتن، دواتر توانستی بیر هێنانەوە و پلان و دانانی فێڵ و تەلەكە لە یاریكردن و متمانە بەخۆبوون و رووبەڕووبوونەوەی نەیاری بەهێز دەبێت، وێرای شارەزابوونی لە بواری ئینتەرنێت، لەڕووی زمانی ئینگلیزیەوە، منداڵان وشەی تازە فێر دەبن، ئەمە سەرباری ئەوەی كەوا هەندێك دەستەواژەی نوێ لەو فەزایە بوونی هەیە فێری دەبن، لەگەڵ ئاشنا بوون بەو جیهانە نوێیەی كەوا بوونی هەیە بێگومان، دابڕان لەم دونیایە ڕەنگە خۆی كەمیەك لەنێو هاوڕێكانی یاخود هاوڕێیە قوتابییەكانی دروست بكات، بە شێوەیەك ئەگەر هاتوو بە‌پێی پێویست توانستساز نەبوو لەم بوارە، بۆیە ئەم یاریانە وا لە منداڵ دەكات كەوا زیرەك ببێت، هەڵبەت ئەگەر لە كاتی خۆی بەكاری بهێنێت و، لەسەر هەژماری خوێندن نەبیت، ئەوا ئەو شتانەی بیرچووەتەوە بیری دێنێتەوە و چارەسەری كێشەكان بە ساناهی‌ دەكات، چونكە زۆر كێشە و ئاستەنگی لە میانەی یاریكردنەكە دێتە پێش، لەو چركەدا هەوڵی رێگەچارەی بۆ دەدات تا دەگاتە داوای هاریكاریكردن لە هاوڕێكانی، وێڕای دروستكردنی تیمگروپ لەگەڵ هاوڕێكانی، هاوسات هەوڵی سەركردەیی لە تیمگروپەكە دەدات، بەمەش رۆحی سەركردایەتی لای چەكەرە دەبێت، بەمجۆرەش زیاتر فێربوونی هونەرەكانی یاری و تەنانەت زمان و زاراوەكانیش دەبێت، لێرەدا ‌ زمانیش زووتر فێر دەبێت و خەڵكی دیكە لە دەرەوەی هاوزمانی نەتەوەی دەناسێت و كارلێكیان لەگەڵ دەكات، بەمشێوەیە لە منداڵێكی ئاسایی لۆكاڵی دەبێتە كەسێكی ئینتەرناشناڵ، ئەوانە هەموو لایەنی ئەرێنین، بەڵام ئەرێنیەكە ناوازەتر دەبێ ساتێ دایباب چاودێری دەكات و لە ژێر رێنموویی ئەوان بێت، هەرچەندە وەك واقیعی بیر بكەینەوە ئەوە كەمێك ئەستەمە"‌.
سەبارەت بە لایەنە خراپەكانی یاریە ئەلیكترۆنییەكان ئەم پرۆفیسۆرە دیاركرد:" لایەنە خراپەكانی یاریە ئەلیكترۆنیەكان زۆرن، دیارترینیان نەمانی تەركیز و، رۆحی ئەفراندن و، خەیاڵكردن و، كەمی خواست بۆ دەربڕین و وشەی تازەو، تێكەڵاوبوونی كۆمەڵایەتی و گۆشەگیری و، پەشۆكاوی رەفتاری، سەرباری قەڵەو بوونی و خواردن بە شێوەیەكی ناتەندروست لە بەردەم سكرینەكان و، نەمانی هەستی بەرپرسیارەتی و بێ موبالاتی و پەشۆكاوی ئەقڵی و تەمبەڵی، ئاڵوودەبوونە، ئاڵوودەبوونیش تێچوونە داراییەكەیەتی‌ لەسەر دایك و باب‌، چوون‌ ئینتەرنێتی گەرەكە، ئەو یاریانە زۆرینەی پارەی دەوێت، خاڵێكی تر كەوا پێویستە باس بكەین، هاك كردنە، ئەو كەسەی كە ئەم یاریانە دەكات ئەگەری هاككردنی هەیە، هەڵبەت بەشێك لەو یاریە ئەلیكترۆنیەكان‌ بەتایبەت پۆبجی و فری ڤایبەر لایەنی نەرێنی زۆرە و خێرا ئالوودەت دەكات، پۆپجی یاری ئالوودەكەر لە 23 ی ئازاری ٢٠١٧ەوە هاتۆتە نێو ئامێرەكانی كۆمپیوتەر و ئێكسبۆكسەوە،‌ لە ٢٠١٨ەوە زۆر بڵاوبووەتەوە‌ لە جیهان، چونكە هاتە سەر سكرینی مۆبایل، بنەمای ئەم یارییەش (مانەوە بۆ بەهێزە)، یەكێك لە هۆكاری بەربڵاوبوونی ئەو یارییە بەم شێوە خێراییە‌ هاتنی بوو بۆ‌ نێو سكرینی مۆبایل، تیایدا سەد كەس دەتوانی بەشداری بكات و‌ بەخۆڕاییشە،‌ ئەمەش‌ وادەكات خەڵك، هاوتەمەنێكی زۆر لەیەك كاتدا بەشداری بكات و، دووچاری ئاڵودەبوون ببێت،‌ منداڵ هەیە تەنانەت ‌لە خوار تەمەنی ١٨ ساڵی تا هەشت كاتژمێر سەرقاڵی دەبێت، لێرەدا لایەنە نەرێنیەكەی ئەوەیە، پۆپجی كار لەسەر ئەوە دەكات كەوا سەد كەس چۆن یەك كەس سەربخات، كار لە سەر لایەنی شەڕانگێزی دەكات، ئەو لایەنەی چۆن بتوانیت بەرامبەرەكەت لەناوببەیت جا هەر ئامرازێكی ئەلیكترۆنی بێت ئاساییە، بۆیە پۆبجی بووە مایەی مەترسی لەسەر ئاستی جیهانیش، بە جۆرێك بووە مایەی كوژرانی هەشت كەس لەسەر ئاستی جیهان بووە هەڕەشە لەسەر جیهان، چواریان لە میصر بوون، دوویان لە هیندستان، یەكیان لە سعودیە بوو، ئەوەی دیكەیان لە نیپاڵ بوو، لە عێراقدا لە گەڕەكی نەورۆزی‌ شاری هەولێر بوو،‌ هاوڕێیەك هاوڕێیەكی خۆی كوشت لە دەرەنجامی دروستبوونی كێشە لە میانەی یاریكردنی پۆپجی لە نۆڤێمبەری ساڵی 2020، هەر ئەم لێكەوتە نەرێنیانە بووە هۆی دەركردنی بریاری قەدغەكردنی ئەم یاریە لە هیند و پەرلەمانی عێراق، وێرای حەرامكردنی ئەم یاریە لەلایەن‌ لێژنەی فەتوای كوردستانەوە، منداڵ بەخۆی ئەو شتەی كەوا دەبینێت هەوڵدەدات لاسایی بكاتەوە،‌ ئەوەش زۆر خراپە، بە شێوەیەك ڕەنگدانەوەی هەیە لەسەر گەنجان و لەسەر قوتابییان و، لەسەر كایەكانی ژیان، چونكە زۆر جار منداڵ بەتایبەت ئەگەر پێنەگات ناتوانێ جیاكاری لەنێوان واقیع و خەیاڵ بكات، هەر وادەزانی ئەمەش واقیعە"‌.
پ.ی. د. سیروان، گووتیشی" لە ئێستادا، توێژینەوەكان لەسەر ئاستی جیهان لە سەر ئەو بڕوایەن،‌ كە ئەو منداڵانەی زۆر یارییە ئەلیكترۆنییەكان ئەنجام دەدەن، بەجۆرێك لە جۆرەكان دووچاری ئۆتیزمێكی وون دەبن، ڕەنگە لە ماوەیەكی دوور و درێژدا نەتواندرێ كۆنتڕۆڵ بكرێت و، دووچاری گۆشەگیرییەكی زۆر توند دەبێتەوە، ئەمەش ئێستا هەستی پێدەكرێت لە نێو كۆمەڵگەدا، بە زیان شكاوەتەوە،‌ لەسەر ناوەندەكانی خوێندنیش رەنگی داوەتەوە، بە جۆرێك بەشێك لە قوتابییان حەوسەلەی قسەكردنیان نیەو، دووچاری دوورەپەرێزی و نامۆیی بوونە لە نێو كۆمەڵگەدا، ئا لێرەدا، حەتمەن خاڵێكی بەهێز دێتە بەرچاو، ئەو كەسەی كە زۆر بە دیار یاریە ئەلیكترۆنییەكانەوەیە كەسێكی دوورە پەرێز دەبێـت، كەسێك دەبێت حەز دەكات بە تەنها بێت، حەزدەكات زیاتر خۆی كەمتر قسەبكات، كەمتر دەربڕین بكات، كەسێك دەبێت كەوا تەنها چاوی بەكاردەهێنێت و حەواسەكانیتر بەكارناهێنێت، ئەوە وا دەكاتن دوورە پەرێزی پێوە دیار بێت، وەك‌ دوورەپەرێزێك بچێتە ناو كۆمەڵگاە، بەمجۆرە كەمێك نامۆ دەبێت و، هەمیش قسەكردن درەنگ فێر دەبێت، كە ئێستا ئەم كێشەمان هەیە كێشەی درەنگ قسەكردنی منداڵان، خێزانەكانی سەردەم زۆر بەدەمیەوە دەناڵێنن بووەتە كێمیاسیەكی گەورەی ژین، تەنانەت ئەو دایكەی لە ساتی شیردانی بە‌ كۆرپەكەی پێویستە دوور بێت لە بەكارهێنانی مۆبایل، چوون كاریگەری لاوەكی بەسەریەوە دەبێت، لە ساتی گەورەبوونی ئەو منداڵەی ئەم بەزەییەو ئولفەتەی نابێت بۆ دایكی ئەمەش كۆمەڵەی ئوسترالی بۆ شێرپێدانی سروشتی پشتراستی كردووەتەوە، چونكە پێیان وایە سەیركردنی تۆرەكانی ئینتەرنێت لە ساتی شیرپێدان دەبێتە هۆی كەم پەیوەستبوونی كۆرپە بەدایكیەوە، هاوكات تێربوونی سۆز و خۆشەویستی و ئاگایی دایك بۆی كەم دەكاتەوە ساتێك بەبەردەوامی بە مۆبایلەكەیەوە‌ خەریك دەبێت جۆری خواردنی شیرەكە پشێوی تێدەكەوێت و، دڵەراوكێ و نائارامی بۆ منداڵەكە چێ دەكات، بۆ ئەوەی منداڵان هۆگری دایە زێدە‌ بكەن،‌ گەرەكە دایكان گەلەك لای لایی و گۆرانی بۆ دەڵێن، چونكە منداڵ ساتێك كۆرپەڵەیە لە هێلكەدانی دایك‌ دەنگی دەناسێتەوە، لۆیە دەنگی دایك هەردەم ئارام بەخشترینە بۆی، لە ساتی شیرپێدان بە كۆرپە بە ئاوازی خۆش‌ منداڵەكە بدوێنە، ئەرێ گەلەك‌ گرنگە بیدوێنێت و قسەی لەگەڵ بكات، وەك گەورە چیڕۆكی بۆ بخوێنێتەوە، ئەمەش لە دواجار‌ قازانجی زۆر دەبێت بۆ گەشەكردنی توانستەكانی زمانەوانی و بیرۆكەكەیی".
لە بەشێكی تری ئەو دیدارەدا ئەو پرۆفیسۆرە ئاماژەی بەوەشكرد" منداڵ كە گەورە بوو تەمەنی دوو ساڵ بەسەرەوەبوو پێویستە 940 وشە بلێت لە كاتژمێرێكدا، بەڵام هەر كە تیڤی پێ بوو گەر سەیریشی نەكات ئەوا ئەم ژمارەیە دەبێتە 740 ووشە،‌ ئا لێرەدا ئەم مناڵە گەر بەمجۆرە تەمەن بكات ئەوا لە حەوت ساڵیدا دووچاری كەمی تەركیز و ئاگابوون و پەرتەوازەی هەستەكانی دەبێت، ئێستاش سەرەداوی لێكەوتەكانی ئەم دیاردەیە دەركەوتووە لەسەر منداڵان، گەر سەیری منداڵی ئێستا بكەین ئەوا درەنگتر قسە دەكا‌ت و، وشەكانی روون نیە و، بونیاد و پێكهاتەی رستەكانیان وەك كەسی ئاسایی نییە، پەرتەوازەیی و بێ ئاگاییان و نەبوونی تیشكخستنەسەری هەستەكانیان لێ بەدی دەكرێت، ئەمەش لە ئێستادا بووەتە دیاردەیەك، هەڵبەت دیاردەیەكی مەترسیدار، بۆیە دایك و باوك دەبێ زۆر بە وریاییانە مامەڵە لەگەڵ ئەم بابەتە بكەن. 
لە بارەی كاریگەری ئەم یاریانە لەسەر پرۆسەی خوێندن د. سیروان رایگەیاند" منداڵ لە شەش ساڵی دەنێردرێتە بەر خوێندن تاوەكو تەمەنی هەژدە ساڵی كە دەنێردرێتە زانكۆ، ئیدی هەر خەریكی یادكردنەوەیە‌ تاوەكو بیر و هۆشی دەكرێتەوەو و دەزانێت كەو ئەم یارییانە چ زیانێكی پێ دەگەینن ئەگەر زیاد لە پێویست بەكاربهێندرێت، لایەنی خراپی ئەوەیە كە منداڵ‌ هەوڵدەدات لاسایی بكاتەوە،‌ بۆ نموونە،‌ ئەگەر پۆپجی وەربگرین، بەدیاریكراوی گەنجان وەربگرین، رەگەزی نێرینە زیاتر شەڕ ‌دەكاتەوە،‌ ئەوەی كە‌ دەبێتە هۆی ئەزیەتدانی بەرامبەرەكەی و، دەبێتە هۆی ئەوەی كەوا زاڵبوونی كەسێك بە سەر چەندانی دیكە، ئەمەش وادەكات كەشی نا ئەرێنی و نا ئارامی نا سەقامگیری دروست بكات، گەر منداڵیش بی زیانەكە زۆر زیاترە، بۆ نموونە ئەم منداڵە‌ شەش تا هەشت كاتژمێر پێیەوە خەریك دەبێت، ئەم سكرینەی مۆبایلیش لە رۆژگاری ئەمڕۆدا بووەتە پەتایەكی سەردەم و گشتی بە خۆیەوە خەریك كردووە، دووچاری ئاڵوودەبوونی كردووە، بە خودی خۆشمانەوە، لە رۆژگاری ئەمڕۆماندا كام لە ئێمە دەتوانی كاتژمێرێك سەیری سۆشیال میدیا نەكات، جا ئەمە‌ وادەكات كاتی زۆر بباتن و، تەركیزی تاكەكان كەم ببێتەوە، گەر منداڵیش بەتایبەت لەم ئاڵودەبوونە تێوەگڵا ئەوا بۆ خوێندن تەركیزی كەم دەبێتەوە، ئیستیعابی كەم دەبێتەوە، زۆرجاریش لەوانەیە بەپێی پێویست نەتوانێت بخەوێت، كە خۆی لەم تەمەنەدا پێویستە نۆ بۆ دە كاتژمێر بخەویت، تا خەوێكی قوڵی هەبێت، تا بەیانی لە پۆڵ هەست و هێزی هەبێت، بەڵام بە نەخەوتنی ئەم شتەی لە دەست دەدات، كە لە دەستیدا بێگومان بەیانیەكەی تەركیزی كەم دەبێتەوە،‌ كەسێكی خەواڵوو دەبێت، جگە لەوەی كە خەواڵوو دەبێت حەز بە قوتابخانە ناكات، ئەو شتانەی كە لەبەردەمیەتی پێی خۆش نییە،‌ حەزی لە شتی ئامادەگیە،‌ حەزی لە جوولە نیە و تەمبەڵ دەبێت، ئێستا ئەم یاریە پەڕیوەتەوە نێو هۆڵەكانی خوێندن و پۆڵەكانی خوێندگاكان، ئەمەش دەگەڕێتەوە‌ بۆ ئیدمان بوون، ئاڵودەبوون بوون بەو یارییانەش‌ وەكو ئەوە وایە كە تۆ هاوشانی كەسێكی‌ ئاڵودەبووی كحولی و،‌ جیاوازی تۆ نابێت لەگەلی، ‌بەمانایەكی تر، ساتێك تۆ‌ ئاڵودەی خواردنەوە كحولیەكان یان ماددە هۆشبەرەكان بووی، تۆ دەتەوێت ئەو شتەی بەدەست بخەی بەهەر نرخێك بێت، بۆیە لە ئێستادا پێویستە مامۆستایانی قوتابخانەكان و بەڕێوەبەرەكان زۆر ئاگادار بن، بەشێكی زۆری ئەو فێرخوازانەی دەچنە قوتابخانە مۆبایلیان لایە،‌ لای شۆفێرەكان جێدەهێلن گەر تا پیشیان بكرێت دەیبەنە نێو هۆڵەكانی خوێندن، بە كارامەیی دەیشارنەوە لە نێوگۆرەوی تا دەگاتە شوێنە هەستەوەركانیان، گرنگ ئەوەیە لایان بێت بەتایبەت ئەو فێرخوازانەی سەركێش و ئاڵودەبوونە، بە هەر نرخەك بێت دەیانەوێت ئەو مۆبایلە ببەنە ناو پۆڵەكان، كە مۆبایلیش بچێتە ناو ژوورەوە،‌ ئەوكات شتی نێگەتیڤی زۆر دەبێت، كێشەی كۆمەڵایەتی دروست دەبێت،‌ بەمجۆرە قوتابی بەرەو هەڵدیر دەچێت و دووردەكەوێتەوە لە كەشێكی پەروەردەی تەندروست"‌.
روونیشی كردەوە" تا دوو ساڵ بە هیچ شێوەیەك نابێت منداڵ شاشە ببینێت، دوو تا پێنج ساڵ كاتژمێرێك بەكاردەهێنن ئەویش بە چاودێری دایك و باب دەبێت، پێویستە بزانن چی دەكەنەوە، ئەو یارییە ئەلیكترۆنییانەی كەوا بەسوودن و باشن. هاوكات، رووناكی مۆبایلەكە كەمبكرێتەوە و، لایەنی نەرێنی زۆرەو، كاریگەری نەرێنی لەسەر چاو دەكات و، دەبێتە هۆی لاواز بوونی چاو، وێرای ئازاری مل و پشت لە میانەی زۆر مانەوەی لەسەر سكرینی مۆبایل، لە دواجار بۆی دەبێتە سەرئێشەو پەشۆكاوی و دروستبوونی خەمۆكی بەتایبەت گەر هاوڕێكانی لە یاریە شەرانگێزیەكان سەركەوتووتر بن، یا خود ئامێری ئەوان گرانبەهاتر و كواڵیتی باشتر بێت، جگە لەوەی توێژەرانی بەریتانی لە بواری منداڵ لەسەر ئەوە كۆكن هەر 25 خولەكێك لە بەكارهێنانی مۆبایل دەبێتە هۆی كەمكردنەوەی هەشت خولەك لەو كاتەی بۆ خەویان تەرخانكراوە، زیاتر لەمەش زۆر جار بەكارهێنانی مۆبایل دوور لە دایك و باوك دەبێتە شوێنگرەوەیان و، رۆڵی بەخێوكەر دەبینێت، لە دوورمەودا كاریگەری نەرێنی لەسەر گەشەو سۆزەكان دەبێت، بۆیە پێویستە دایك و باوك زۆر ئاگاداریان بن و دووریان بخەنەوە لە یارییە شەڕانگێزییەكان، با یاریەكە یاریەكی ئارام بی و بنیادنەر بی، یاری پێكهێنانی هزری بی، وەك: دروستكردنی باڵاخانەو دروست كردنی شتگەلی دیكە كە ببێتە مایەی كارپێكردنی هزر و بیركردنەوە، لە شەش تا دوازدە ساڵ ئەوكات پێویستە لە دوو كاتژمێر زیاتر نەبی، پاش دوازدە بەهاری تەمەن ئەوكات ئاساییە مۆبایلی زیرەكی هەبێت، بەڵام تاوەكو منداڵەكە رادێت ئەوا بەتایبەت گەر منداڵەكە كەسێكی پێگەیشتوو نەبێت ئەوا پێویستە تا لەگەڵ ئەم جیهانە رادێت مۆبایلەكی ئاسایی لا بێت، دواتر بیكاتە سمارت".
لە بەردەوامی قسەكانیدا د.سیروان ئەوەشی خستەڕوو" ئەوەی ئێستا لە واقیع دەگوزەرێت شتێكی دیكەیە، دایك و باوك تەنات لە خوار تەمەنی دوازدە ساڵی مۆبایلی زۆر گرانبەها بۆ منداڵ دەكڕن تەنها بۆ ئەوەی بێ دەنگ بكرێن، گەر ئێستا تەماشای ماڵە گەورە و داپیرە بكەین و هێڵی ئینتەرنێت هەبێت یەك منداڵ نوقەی لێوە نایەت،‌ ئەمەش خۆی لە خۆیدا كێشەیەكی گەورەیە بۆ بنیادنانی منداڵان، ئێمەش كە گەورەینە بۆ ئەوەی منداڵەكانمان بێدەنگ بكەین پەنا دەبەینە بەر ئەمە، كە ئەمەش لایەنی نەرێنی زۆری هەیە و، منداڵەكانمان زیرەك نابن، لە قسەكردن دوا دەكەون، تەركیزیان كەم دەبێت و، منداڵەكانمان كۆمەڵایەتی نابن، هەمیشە لە كوردەواری خۆمان دەڵێین، ئەگەر شت بۆگەن بێت خوێی پێدا دەكەن، بەڵام ئەگەر خوێ خۆی بۆگەن بوو چی پێدا بكەن، بەداخەوە زۆرجار خودی دایك و باوكان یاریە توندوتیژیەكان دەكەن، ئیدی منداڵیش چاو لەوان دەكات، بە تایبەتی ساتێك ئەوان یاری پۆپجی دەكەن، كە‌ یاریەكی ئێجگار توندوتیژە،‌ ئیدی ئەم یاریە بە دەنگەوە بێت، ڕەنگە بە هات و هاوارێكەوە،‌ یاخود دەنگی ئەو تەقەمەنیانەی هەیە، ئەمەش حەز و خواستی منداڵ بۆ ئەو یاریانە زیاتر دەكات ، ئەمەش جێگەی نیگەرانیە و دووركەوتنەوە منداڵانە لە گوێگرتنی دایك و باوك، دەبێت ئامۆژگاری منداڵەكانیان بكەن بۆ دووربوون لە یارییە توندوتیژەكان، سەرەتا دەبێت خۆیان دووربن لەم یارییانە، چونكە منداڵ زمانی كردەوە دەبینێت نەك قسەكردن، ئەوەندە زیاتر زمانی كردەوە دەبینی وشەكان دەستەواژەكان بەگوێوە ناچرپێ، بۆیە سەیری دایك و باوك دەكات".
د. سیروان، گووتی" منداڵ زۆرجار حەزدەكات و بە زمانی هەست بە دایك و باوك بڵێت، خۆزگە من كوڕی تۆ نەبام، كچی تۆ نەبام، خۆزگە ئەو مۆبایلە بام، چونكە هەموو دەمێ لە باوەشی تۆ دەبووم، هەموو كاتێك لەگەڵت دەبووم، قسەتان لە گەل دەكردم و قسەم لەگەڵ دەكردن، هەموو دەمێ ئێوە لەگەڵ من دەژیان، بۆ من دەژیان، بۆیە دایك و باوكان بەخۆشمانەوە پێویستە ئاڵودە نەبین بە مۆبایل، ساتێك ئامۆژگاری منداڵان دەكەین بەر لەوان پێویستە لە خۆمان جێبەجێ بكەین، نەك خۆمانی پیاكەین! چونكە ئەوان زمانی ئیش دەبینن، زمانی كردەوە دەبینن، زمانی قسەكردن كەمتر دەچێتە گوێچكەیان‌، ئەو سەیری هەموو شتەكان دەكات، بەتایبەتی منداڵ لە زمانی جەستە زۆر زیرەكە، ئەو زۆر چاودێریت دەكات، حەزی لێیە لاسایی ئەو كەسەی بەرامبەر بكاتەوە بەتایبەت دایك و باوك و مامۆستا، بەڵام ئەگەر دایك و باوك خۆیان ئاگاداری خۆیان نەبن، ئەوا وەك عەرەب دەڵێت، چۆن دارەكە ڕاست دەبێتەوە، ئەگەر دارەكە خۆی لار بێت، ئەو‌ قسەیە بۆ‌ كۆی ژیان دروستە، پێویستە هەموو شتێك لە خۆتەوە دەست پێ بكەی".