ئۆتۆمبێلی بێ تابلۆ و بێ‌ ژمارە ناوبانگی سۆرانی خراپ كردووە

ئۆتۆمبێلی بێ تابلۆ و بێ‌ ژمارە ناوبانگی سۆرانی خراپ كردووە

سوبحان شكۆ- سۆران:
بەرێوەبەری راگەیاندن و پەیوەندییەكانی بەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی سۆران لە دیمانەیكدا بە زاری كرمانجی راگەیاند" بۆ بەدەست هێنانی كارتی نوێی مۆڵەتی شوفێری كە لە سەرانسەری پارێزگاكانی عێراق و هەرێمی كوردستان یەك جۆری كارتی مۆڵەت دەبێت، پێویست بە تاقیكردنەوەكان ناكات وەك ئەوەی بۆیەكەمجار مۆڵەتی شۆفێری بەدەست دێنیت".
لە دەستپێكی دیمانەكەدا، رائید دلاوەر لەتیف باسی لە ئامادەكارییەكانیان بۆ رێگریكردن لە هاوردەی ئۆتۆمبێلی لێدراو كرد و گووتی " لە رێكەوتی 5-2-2019بڕیاری قەدەغەكردنی هاوردە كردنی ئۆتومبێلی (لێدراو، ژێرئاوكەوتوو، چاكراوە) دراوەو رێكەوتی 1-7-2019 وەك وادەی جێبەجێكردنی بڕیارەكە دیاری كرابوو، دووای ئەم رێكەوتە لە سەرجەم خاڵە سنوورییەكان هەرێم رێكاری پێویست گیراوەتەبەر و ئەوەی پەیوەستە بە ئێمە لە بنكەی هاتووچۆی كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی حاجی ئۆمەران، ئەفسەرو كارمەندانمان پشكنینی هونەری بۆ گشت ئۆتۆمبێلەكانی هاوردەكراو دەكەن، هەر ئۆتۆمبێلێك بڕیارەكە بیگرێتەوە هیچ جۆرە پشكنینی بۆ ناكرێت و دەستی بەسەردا دەگیرێت، لەلایەن گومروكیشەوە رێگای پێنادرێت بێتە نێو سنوور. ئەگەر هەر ئۆتۆمبێلێكی لەمجۆرە بەهەر هۆیەكی لە هەڵەی هونەری، تەكنیكی، كارگێری ڕەتبوو لە خاڵە سنوورییەكان دواتر لە كاتی ژمارەكردنی لە بەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی پارێزگاكانی هەرێم مامەڵەی بۆ ناكرێت و رێكاری یاسایی لە هەمبەری دەگیرێتەبەر، دەستی بە سەردادەگیرێت و لایەنی كەمتەرخەم سزادەدرێت چی كارمەند بێت یان كۆمپانیاو بازرگانەكان بن".
لەبارەی بوونی رێژەیەكی زۆری كۆسپەی (تاسە) لەنێو شەقام و كۆڵانەكانی سنوورەكە و كەمی هێماكانی هاتووچۆ ئاماژەی بەوەدا " ئەوانەی بەشێوەی هەرەمەكی لەلایەن هاووڵاتییان دروستكراون ئەوە زێدەرۆییەكی زۆری تێدایەو دیاردەیەكی ناشارستانییە و پێویستی بەكاركردنی هەمە لایەن هەیە بۆ لابردنی لە لایەن دامو دەزگاكان وەك شارەوانی و پۆلیسی نەهێشتنی زێدەڕۆی و هیتر. بەڵام ئەوانەی بەشێوەی ئەندازەی دانراون بۆ پاراستن و سەلامەتی شوفێران، پییادەڕۆ، سەرنشیان دانراون كە بەكارهێنەرانی ڕێگاو شەقامەكانن. ئەگەر گشت داواكاری دامودەزگا و هاووڵاتییان جێ بەجێبكەین لە دانانی تاسە بۆیان لەوەی كە هەیە زۆر زیاتر دەبێت بەڵام ئێمە بەبێ مەرجی ستانداری و ئەندازەی دایان نانێین و رەچاوی پێویستی گونجانی شوێنی دروست نەكردنی گرفتی رێگا دەكەین و نێوانی هەر تاسەیەكیش دەبێت لە 400 مەتر كەمتر نەبێت، چەندین پێوەری تریش رەچاو دەكرێت".
گووتیشی " لە هەموو شوێنێكی رێگاو شەقامەكانی ناو سەنتەری شاری سۆران هێماو نیشانەی هاتووچۆ بەسەرجەم جۆرەكانی بوونیان هەیە، بۆ شار و شارۆچكەكانی تریش بەهەمانشێوە هێما جێگیر كراون. لە زۆربەی ڕێگا دەرەكییەكانیش هێماكان هەن و لەلایەن بەشی ئەندازەی بەڕێوەبەرایەتییەكەمان بەراستەوخۆ جێبەجێكراوە یا لە چوارچێوەی پڕۆژەكانی ئەم بەشەن لەلایەن كۆمپانیاكانی تایبەت لە سەر بودجەو گوژمەی تایبەت بە پەرەپێدانی هاتووچۆ لە وەزارەتی ناوەخۆن، بەشێك لە داهاتی هاتووچۆ 20% بۆ ئەم بوارە تەرخانكراوە، هەر شوێنێك پێویستی بەدانانی هێماكان و نیشانەكان هەبێت لە بەرنامەو پلان دایەو كەشف و دەرخستەو نووسراو بۆ چەند رێگاو شەقامێك كراوە، چاوەرێی هاتنەوەی رەزامەندین لە سەرووی خۆمان. لە ساڵی 2017-2018 شەش مانگی یەكەمی 2019، (5395) چالاكی جۆراو جۆر لەلایەن بەشی ئەندازەی هاتووچۆ لەدانانی هێماكان و نیشانە و كۆسپەی (تاسەی) پلاستیكی ئەقراس ئاسن چاكردنەوە و ئیدامەدانیان بۆكراوە، هەرچەندە لەلایەن كەرتی تایبەت جێبەجێكراوە".
لە درێژەی قسەكانیدا باسی لە كەمی ترافیك لایتی هاتووچۆ و بوونی پۆلیسی ئافرەت لە نێو شەقامەكانی سۆران كرد و سەرنجیشی خستەسەر بەدەست هێنانی مۆڵەتی شوفێری لەلایەن ئافرەتان و گووتی " لە ناو شاری سۆران لە سێ یەكتربڕ ترافیك لایەت بوونی هەیە، هەندێكجار ئەمانیش بەهۆی نەبوونی كارەبا یا كێشەی تەكنیكی كار ناكەن، بۆیە پۆلیسی هاتووچۆ ڕۆڵا دەبینێت لە راستە رێكردن و ئاماژەدان بە شوفێران، بەڵام نابێت ئەمەش لەبیر بكرێت لە زۆر بارودۆخ رێنمایی و ئاماژەی كارمەندی هاتووچۆ گرنگترو خێراترە لە چارەسەر كردنی گرفتی هاتووچۆ و خنكان و جەمبی هاتووچۆ، بەتایبەت لە شوێنە قەڵەباڵغەكاندا. هەوڵیشمانداوە هەر شوێنێك گونجاو بێت بۆ دانانی ترافیك بۆی دابین بكەین. هەروەها بوونی پۆلیسی هاتووچۆی ئافرەت پێویستە لە كۆمەڵگە و لەم رۆژگارە، بەڵام ئەگەر كاریان تەنها رایكردنی مامەڵە خزمەتگوزاری، كارگێری و هونەری بێت و بەشداری كارایان نەبێت لە وەرگرتنی ڕێكارەكانی و جێبەجێكردنی یاساو رێنمایی هاتووچۆ لە ناو خەڵكدا و لە سەر رێگاو شەقامەكان، بەشدارنەبن لە تیمەكانی كردەی رۆژانە بۆ نەهێڵانی سەرپێچی و زێدەڕۆیی ئەوا چ سوود و جیاوازییەكی هەیە لەگەڵا كارمەندێكی شارستانی (مەدەنی ) لە دام ودەزگایەكانی تر.
خواست و داواكاری ئافرەتان بۆ بە دەستهێنانی مۆڵەت لەم ساڵانەی دوایی چەند بەرامبەر زیادی كردووە، ئەمەش چەندین هۆكار هەن وەك گۆڕانی كۆمەڵایەتی و كەلتوری داینامیكی لە گۆمەڵگەدا، هەروەها باشبوونی دۆخی ئابووری و داهاتی تاك، پێویستی هەندێك لە ئافرەتان بە ئۆتومبێل، بەڵام لەگەڵا ئەوەشدا هۆكاری تری لاوەكی هەن لەسەر زیادبوونی خواست رەگەزی مێ بۆ مۆڵەت وەرگرتن، وەك لاسایی و چاولێكەری. سەبارەت بە وەرگرتنی مۆڵەتی گشتی لەلایەن ئافرەتانەوە بەپێی یاساو رێنمایی ڕێگا دراوە ئافرەت مۆڵەتی گشتی (عمومی) هەبێت، لەساڵی 2017 تا ئێستا 38 ئافرەت بۆنەتە خاوەنی مۆڵەتی گشتی، بەڵام ئەوەی جێگای تێبینییە چەند ئافرەتێكی كەم دەبینین شوفێری بارهەڵگر یا تەكسی و پاس بن لە كۆمەڵگەدا یان فێركەری نووسینگەی شوفێری بن".
رائید دلاوەر لەبارەی شۆفێری كردنی نێوجەوانان و ئەوانەی مۆڵەتی شۆفێریان نییە، هاوكات ئەو ئۆتۆمبێلانەی بی تابلۆن و لەلایەن هاوڵاتییان بەكار دەهێندرێن گووتی" بۆ رێگری لە دیاردەی شوفێریكردنی منداڵان و هەرزەكاران ئێمە هەوڵی زۆرمانداوە بۆ رێگری كردن و نەهێڵانی، و بەپێی مادەی 21ی یاسایی هاتووچۆ ژمارە 86 ئیجرائەت دەكەین لەگەڵا خودی منداڵ یا بەخێوكەر و خاوەن ئۆتومبێل، بەڵام دەبێت هاووڵاتییان و دامودەزگاكان هاوكارمان بن".
ئاشكراشی كرد " بوونی ئۆتۆمبێلی بێ تابڵوی هەمیشەیی و بێ سەرەتایی و بێ ژمارە، دیاردەیەكە لە سەرانسەری عێراق و هەرێم هەیە، سۆران و دەورووبەریش بەهەمان شێوەن، بەڵام ئەم دیاردەیە لە سەر سۆران چەسپاوەو ناوبانگی سۆرانی خراپ بردووە، ئەمانە گرفتێكی بنەڕەتین لە بواری ئاسایش و هاتووچۆ و شارستانی و هیتر، كێشەن بۆ سیستەمی هاتووچۆ و جێبەجێكردنی یاساو رێنماییەكان بۆ وەرگرتنی رێكاری پێویست لەگەڵیان، بەتایبەت لەكاتی تۆماركردنی سەرپێچی".
لە كۆتایی دیمانەكەدا، رائید دلاوەر لەتیف، بەڕێوەبەری راگەیاندن و پەیوەندییەكانی بەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی سۆران تیشكی خستە سەر هۆكاری نەكردنەوەی بەشی ساڵیانە لە بەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی سۆران و گووتی" ساڵی رابردوو بڕیاری كردنەوەی بەشی تۆماری ساڵیانە دەرچووە، بەڵام نەتواندرا بچێتە بواری جێبەجێكردن بە هۆكاری نەبوونی شوێنێكی گونجاو كە شیاو بێت بۆ دامەزراندنی ئەم بەشە و رایی كردنی مامەڵەی هاووڵاتییان و خزمەتگوزارییەكانی لە ئاستی پێویست دابێت، ئێستا كارەكانی تەواو كردنی باڵەخانەی نوێی بەڕێوەبەرایەتییەكەمان لە دوا قۆناغە دایە و هەر كاتێك پڕۆژەی باڵەخانەكە تەواو كرا كاری پێشینەمان كردنەوەو خستنە بواری فەرمانی كردنەوەی بەشی تۆماری ساڵیانە دەبێت".

زۆرترین بینراو