ئەمساڵ 800 هەزار گەشتیار هاتوونەتە دەڤەری سۆران

ئەمساڵ 800 هەزار گەشتیار هاتوونەتە دەڤەری سۆران

موڕشید برادۆستی–سۆران: بەهۆی هەڵكەوتە و جوانی سیمای دەڤەری سۆران، ساڵانە لە چوار وەرزدا گەشتیاری نێوخۆی و بیانی روو ناوچە گەشتیاریەكانی دەڤەرەكە دەكات .
دەڤەری سۆران، رێژەیەكی زۆری ناوچەی گەشتیاری لە خۆدەگرێت و دیارترینیان گەلی عەلی بەگ، بێخاڵ، شنگلبانە، جوندیان، كۆڕەك تەلەفریك، سەكران، پڕژێ، زرارا ، گۆمی فێڵاو ، وەرتێ، ئەمانە و دیان ناوچەی دیكەی گرنگی گەشتیاری هەیە و لەسەر ئاستی كوردستان و تەنانەت عێراقیش ناسراون و چەندین تاڤگە و شوێنی دڵڕفێنی هەیە .
بەپێی ئامارێكی بەڕێوەبەرایەتی گشەت و گوزاری سۆران، تەنها لەماوەی ئەمساڵدا زیاتر لە 800 هەزار گەشتیار روویان لە ناوچە گەشتیارییەكانی سنووری هەر چوار قەزای دەڤەری سۆران كردووە، زاری كرمانجی لە راپۆرتێكیدا زانیاری لەسەر داهاتی گەشتیاران دەخاتەڕوو لەو نێوەندەدا كێ سوود مەندی یەكەمە؟.
رزگار عەباس گەشتیارێكی دانیشتووی شاری هەولێرە و بۆ گەشت كردن هاتووتە رواندز بە زاری كرمانجی گووت" پێشتر لە تیڤی و سایتەكان ناوبانگی سۆران و رواندزمان بیستبوو، ئەمساڵ لەگەڵ ماڵەوەمان بڕیارماندا روو لە ناوچە گەشتیاریەكانی سۆران و روواندز بكەین، سرووشت و ئاو و هەوای ئەو ناوچەیە جوان و دڵڕفێنە و بە بڕووای من ئەو دەڤەرە لە رووی گەشتیاریەوە خۆشترین ناوچەی كوردستانە. دیمەنی جوان و هەبوونی تاڤگە و ئاوێكی زۆر سرووشتەكەی جوانتر كردووە و وای كردووە خەلكێكی زۆر رابكێشێت، بۆیە ئێمە چەند خێزانێك بە یەكەوە هاتووین و لێرە كاتی خۆش بەسەر دەبەین و بێگوامان جاری تریش دێیینەوە .
زیاتر گووتی " خاوەن شوێنە گەشتیاریەكان دەتوانن گرنگی زیاتر بە شوێنەكانیان بدەن و پێویستە بەڕێوەبەرایەتی گەشت و گوزاریش رێنوێنیان بكات بە جوان كردنی شوێنەكانیان بەمەش دیمەنی جوانتر دەبەخشێت و سەرنج راكێشتر دەبێ .
بارزان محەمەد بەڕێوەبەری گەشت و گوزاری سۆران بە زاری كرمانجی گووت" لە سەرەتای ساڵ تا ئێستا 800 هەزار گەشتیار روویان لە ناوچە گەشتیارییەكانی دەڤەری سۆران كردووە، پێشبینی دەكەین تا كۆتای ساڵ رێژەی هاتنی گەشتیاران و سەردانی كەران بۆ یەك ملیۆن بەرز ببێتەوە . هاتنی گەشتیاران بۆ دەڤەرەكەمان بە بەراورد بە ساڵی رابردوو زیادی كردووە، ئەمەش پەیوەندی هەیە بە چەند هۆكارێكەوە هەیە، لەوانە هەبوونی رێژەی زۆری ناوچەی گەشتیاری و سرووشت و دیمەنی جوانی كوردستان، بەرقەرار بوونی ئەمن و ئاسایش و هەبوونی ئارامییەكی باش، هەروەها پێشكەش كردنی خزمەت گوزاری و چەند ئاسانكاریەك بۆ گەشتیاران بەتایبەت لە بازگە و دەروازە سنووریەكان و فڕۆكەخانەكان بە جوانترین شێوە پێشوازیان لێ دەكرێت .
بەڕێوەبەری گەشت و گوزاری سۆران دەڵێت" هەموو رۆژانێكی پشتوو بە تایبەت رۆژانی هەینی و شەممە بە بەردەوامی پێنج هەزار گەشتیار هەندێ جار زیاتریش سەردانی دەڤەری سۆران دەكەن و لەگەڵ سرووشت و ئاوهەوا و ناوچەی گەشتیاری سەرنج راكێش، كاتی خۆش بەسەر دەبەن. ئەو شوێنانەی گەشتیار بە زۆری رووی تێدەكات لە دەڤەرەكەمان، پێكهاتوون لە گەلی عەلی بەگ، بێخاڵ، شنگلبانە، جوندیان، كۆڕەك، خۆشكان، سەكران، زرارا، دۆڵی ئاڵانە، ئاكۆیان، رواندز، مەلەكان، وەرتێ و پڕژێ و چەندینی تر، شوێنە گەشتیاریەكانی دەڤەری سۆران لەسەر ئاستی كودستان و تەنانەت هەموو عێراقیش ناسراوە و یەكێك لە ناوچەكانمان كە گەلی عەلی بەگە شەلالەی ناوچەكە خراوەتە سەر پارەی " پێنج هەزار " دیناری عێراقی، ناوچەكان بە بەراود لەگەڵ ناوچە گەشتیاریەكانی كوردستان بە شێوازێكی مۆدێرن كاردەكەن .
" بەڕێوەبەرایەتی گەشت و گوزاری سۆران بە مەبەستی هێنانی گەشتیاری زیاتر بۆ سنوورەكەیان، رێكەوتنییان لەگەڵ 100 كۆمپانیای گەشتیاری لە نێو خۆی و عێراق و دەرەوە كردووە و بەردەوام لە هەماهەنگیدان راوێژ و گفتووگۆ دەكەن بۆ چۆنیەتی هێنانی گەشتیار و زیاد كردنی رێژەییان "
زیاتر گووتی" ئەو گەشتیارانەی بۆ ناوچەكەمان دێن، بەشی هەرە زۆری لە باشوور و ناوەڕاستی عێراق پێكهاتووە، كە 85% گەشتیاری عەڕەبە، ئەوانی تر گەشتیاری نێوخۆیین لە پارێزگاكانی هەولێر، سلێمانی، دهۆك، هەڵەبجە و كەركووك گەرمیان بە شێكیشییان گەشتیاری بیانین روو لە دەڤەرەكەمان دەكەن، لە ماوەی رابردوو، لەگەڵ پارێزگاری هەولێر و وەزیر شارەوانی و گەشت و گوزار دوو جار سەردانی بەغدام كردووە و لە كۆنفراسەكانی تایبەت بەو بوارە و پێشانگا گەشتیاریەكان بەشداریم كردووە و هەموو هەوڵێكمان داوە زۆرترین گەشتیار پەلكێشی سنووری سۆان بكەین.
لە بارەی پاك و خاوێنی شوێنە گەشتیاریەكان، ئەو بەرپرسەی گەشت و گوزار روونی دەكاتەوە" هەموو ئەو شوێنانەی كە مۆڵەتی گەشتیارییان هەیە چاودێری ووردیان دەكرێت و لایەنی تەندرووستیش زۆر راچاو كراوە، بەلای ئێمەوە سەلامەتی و تەندرووستی گەشتیاران لە هەموو شت گرنگترە، بەڵام هەندێ شوێنی گەشتیاری هەیە بێ مۆڵەت دەكەن، رەنگە ئەوان وەك پێویست تەندرووست نەبن و نوسراویشیان لەسەر كراوە بە مەبەستی وەرگرتنی ئیجرائاتی پێویست .
لە سنووری هەر چوار قەزای سۆران، چۆمان، مێرگەسۆر، رواندز شوێنی پێشكەوتووی گەشتیاری هەیە وەك كۆڕەك، شنگلبانە چەند شوێنێكی تر كە لە زۆر ناوچە گەشتیاریەكانی كوردستان پێشكەوتووتر و جیاوازترن، دەڵێ " لە رووی خزمەت گوزاری و نرخیشەوە جیاوازن، ئەو كەل و پەل و خواردنانەی لە ناوچە گەشتیاریەكانی دەڤەرەكەمان دەفرۆشێت زۆر كەمترە لەو خواردن و پێداویستییانەی كە لە ناوچە گەشتیاریەكانی تری كوردستان دەفرۆشێت و هەمان نرخیشە لەگەڵ نرخی بازاڕە میلییەكان.
هاووڵاتییانی دەڤەری سۆران نیگەرانن لەوەی هیچ جیاوازیەكییان لەگەڵ گەشتیارانی بیانی نییە و داوای داشكاندن دەكەن، لەو بارەیەوە، بارزان محەمەد گووتیشی" لە چیای كۆڕەكی گەشتیاری، داشكاندنی تایبەت بۆ دانیشتوانان و گەشتیارانی هەر چوار قەزای سۆران، رواندز، مێرگەسۆر و چۆمانیش كراوە، هەر هاووڵاتییەكی ئەو قەزایانە لە كاتی چوون و بەسەركەوتنی چیای كۆڕەك بۆ خەلكی ئاسایی بڕی 10 هەزار و بۆ هاووڵاتییانی ئەو سنوورە تەنها چوار هەزار وەردەگیرێت، هەوڵی تەواو دەدەین داشكاندن لە ناوچە گەشتیارەیەكانی دەڤەرەكەمان بۆ هاووڵاتییانی شارۆكەكانی دەڤەری سۆران بكرێت تا سوود مەندی سەرەكی بن لە ناوچەكانی خۆیان
بارزان محەمەد بەڕێوەبەری گەشت و گوزاری سۆران دووپاتی كردەوە" خەرج كردنی پارە لەلایەن گەشتیارانەوە جیاوازی هەیە و لەكەسێك بۆ كەسێكی تر گۆڕانكاری بەسەردادێت، گەشتیار هەیە باری ئابووری باشە و پارەیەكی زۆر خەرج دەكات، بە هەمان شێوە گەشتیاری كەم داهاتیشمان هەیە و پارەی كەم خەرج دەكا . ئێمە وەك بەڕێوەبەرایەتی گەشت و گوزار رێژەیەكمان وەرگرتووە و بەنزیكەی هەر گەشتیارێك 60 دۆلار تا 100 دۆلاری ئەمریكی خەرج دەكات، ئەمەش بە چەند خەرجییەك دیاری كراوە، لەوانە كرێی شوێنی مانەوە، خواردن، كڕینی كەل و پەل و پێداویستی، خەرجی هاتووچۆ و بەكار هێنانی كۆمەڵێك یاری لە ناوچە گەشتیارەكان و چەند خەرجییەكی تر .
ناوبراو ئاماژەشی بەوەدا، ئێمە وەكو حكومەت تەنها لە باج و رسوومات و كرێی بینا و كرێی كاركردن سوودمەندین ئەوەی تر هەمووی خاوەن شوێنە گەشتیاریەكان لێی سوود مەندە، پێشتر شوێنە گەشتیاریەكانی دەڤەرەكەمان بە رۆتینییات كاریان دەكرد، لەگەڵ دەستبەكاربوونم و بە هەماهەنگی ستافێكی كارا توانیومانە هەموو ئەو داهاتەی كە پەیوەستە بە حكومەتە لە كەرتی تایبەت و شوێنە گەشتیارییەكان وەربگرین و ساڵانە 300 ملیۆن دینار بۆ خەزێنەی حكومەت بگەڕێنینەوە .
دەربارەی ئەوەی چی بكرێت تا حكومەت داهاتی گەشتیاری زیاتر دەست كەوێت، بارزان محەمەد بەرێوەبەری گەشت و گوزاری سۆران دەڵێت " سەرجەم شوێنە گەشتیاریەكان پابەندی رێنماییەكانمانن. بەڵام دەكرێ باشتر و هاوشێوی وڵاتان، كۆمەڵێك رێكاری یاسایی بۆ پێدانی مۆڵەتی بینا بگرینەبەر ، باشترینە كارە سیستەمی هاوبەشی بەكاربێنین و لە مەودووا لە یاسایی وەبەرهێنان یاخود قانوونی مساتەعە بگرینەبەر، بەمەش حكومەت سوود مەندی سەرەكی دەبێت لە داهاتی شوێنە گەشتیارییەكان، بە جۆرێك لە نێوان حكومەت و كەرتی تایبەت سیستەمی هاوبەشی و شەراكەت هەبێ، حكومەت هەم قازانج دەكات لە داهاتەكە و لەلایەكی تریش دەتوانێ بەشی زۆری كارمەندانی خۆی وەكاربێخیت و لەسەر حكومەتیش بە قازانج بشكێتەوە .
بەهۆی هەڵكەوتەی جوگرافیا و هەبوونی رێژەیەكی زۆری ناوچەی گەشتیاری و رووبار و ئاوهەوایەكی سازگار، ساڵانە گەشتیارێكی زۆر روو لە دەڤەری سۆران دەكات، هەر بۆیە حكومەت و وەزارەتی شارەوانی و گەشت و گوزار لە سنووری هەر چوار شارۆكەی دەڤەرەكە بنكەی گەشت و گوزاری لێ كردۆتەوە و لە سۆران و باڵەكایەتیش دوو بەڕێوەبەرایەتی هەیە، شایەنی باسە، دەڤەری سۆران لە رووی كارگێڕیەوە سەر بە پارێزگەی هەولێرە و بە دووری 110 كم لە باكوری رۆژهەڵاتی شاری هەولێر هەڵكەوتووە و رێژەی دانیشتوانانی 300 هەزار كەسە، لەو ناوچەیە 35 چێشخانەی گەشتیاری و 20 كافتریا و چوار هۆتێڵ و دوو كۆمەڵگەی پێنج ئەستێرەی هەیە، خاوەنی چەندین فرۆشگای گەشتیاری و گوندی گەشتیاریە و چەندین مۆلتێلی هەیە كە شەوانە 3000 كەس دەتوانێ لە دەڤەرەكە بمێنێتەوە و بخەوێ .

زۆرترین بینراو