بازرگانی بە خوێندن ڕاگرن

ڕەهێل دزەیی

دابین كردنی هەلی خوێندن وداڕشتنی سیستەمێكی سەردەمیانە و پێشكەوتوو، یەكێكە لە ئەركە لەپێشینەكانی حكومەت، لەبەر گرنگی كەرتی پەروەردە وفێركردن بۆ بەرەوپێشچوونی كۆمەڵگە و درووستكردنی تاكێكی ڕۆشنبیر و بەرپرسیار، هەردەم ئەو حكومەتانەی كە دڵسۆزن بۆ خاك و خەڵكەكانیان وە لەپێناو خزمەت كردنی گەلەكەیان درووست بوون، گرنگی و بوجەیەكی زۆر بۆ ئەم كەرتە تەرخان دەكەن. هەوڵی زۆر دەدەن كە مامۆستای بەتوانا و قوتابخانەی پێویست بە هەموو پێداویستیەكانی وانەبێژی دروست بكەن، خوێندن دەكەن بە خۆڕایی و زۆرەملێ بۆئەەوەی زۆربەی هاووڵاتیان بێ بەش نەبن لە خوێندن.
بەپێچەوانەوە لە هەرێمی كوردستان گرنگی زیاتر بە كەرتی تایبەت و خوێندنگە ئەهلییەكان دراوە، خەڵكانێكی زۆر لە دەست ڕۆیشتوەكانی ناو حزبەكان راستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ خاوەنداریەتی ئەم خوێندنگەیانە دەكەن ولەپێناو بەرژەوەندی و دەسكەوتی ماددی زیاتر كەرتی پەروەردە وفێركردنی حكومی فەرامۆش كراوە.
لەبەر خراپی و ئاست نزمی خوێندنگە حكومیەكان زۆرێك لە دایك و باوكان ناچارن لە پێناو پاشەڕۆژێكی باش و ڕۆشن منداڵەكانیان بنێرن بۆ خوێندنگە ئەهلییەكان، لەگەڵ ئەوەی بارگرانیەكی ماددی زۆریان دەكەوێتە سەر.
لە ناوەڕاستی مانگی دووی ئەمساڵ، واتە (ساڵی2020) بە بڕیاری حكومەت خوێندنگەكانی هەرێمی كوردستان داخران بەهۆی بوونی ڤایرۆسی كۆرۆنا و ڕێگرتن لە بڵاونەبوونەوەی ئەم نەخۆشیە، بەڵام لەگەڵ داخستنی خوێندنگە و نەچوونی خوێندكاران بۆ خوێندنگە، وەزارەتی پەروەردە ڕێگا بە خوێندنگە ئەهلیەكان دەدات كە ئەم ماوەیەی خوێندنگەكان داخراون و بە ئەركی خۆیان هەڵنەستاون پارەی ئەم ماوەیە لە كەس وكاری خوێندكارەكان وەربگرن، ئەوەی لەدەستی هات تەنها 20% پارەكە دابشكێنێت.
جەنابی وەزیری پەروەردە دەڵێ: با منداڵەكانیان نەنێرن بۆ خوێندنگە ئەهلییەكان، كە دەیاننێرن دەبێ پارەكە بدەن.
جەنابی وەزیر هاوڕاتم مادام منداڵەكانیان دەنێرن بۆ خوێندنگە ئەهلییەكان دەبێ پارەكەبدەن، بەڵام ئەوان ئەم پارەیە بەرامبەر بەم ئەركەی كە پێیهەڵدەستن دەیدەن بە خوێندنگە ئەهلییەكان، كە بە كار و ئەركەكانیان هەڵنەستان ئەم پارەیە لەبەرامبەر چی پێیان بدرێت؟
بە كام یاسا مافی ئەوەیان هەیە پارەیەك لە كەس وكاری خوێندكاران وەربگرن كە ئەرك وكارەكەیان پێشكەش نەكردوون؟
لەجیاتی ئەوەی دایك وباوكی منداڵەكان ناچار بن منداڵەكانیان بنێرن بۆ خوێندنگە ئەهلییەكان، هەوڵی باشكردنی خوێندنی حكومی بدەن، ئەم جیاوازیە زۆرەی نێوان خوێندنگەی حكومی وئەهلییەكان كەم كەنەوە یان مەیهێڵن، ئەو كات دڵنیات دەكەمەوە جەنابی وەزیری پەروەردە كە هیچ خانەوادەیەك منداڵەكانی نانێرێت بۆ خوێندنگە ئەهلییەكان.
ئەوا ئاست نزمی سیستەمی پەروەردە و فێركردنی هەرێمی كوردستانە بارگرانیەكی زۆری خستۆتە سەر خانەوادەی خوێندكاران كە پارە لە دەمی خۆیان بگرنەوە بیدەن بە خوێندنگە ئەهلییەكان بۆ ئەوەی منداڵەكانیان نەزان و نەخوێندەوار دەرنەچن و دواڕۆژێكی باشیان هەبێ.
لەم هەرێمە بچوكەی ئێمە خەریكە خوێندنگە ئەهلییەكان زیاتر دەبن لە خوێندنگەكانی حكومی، لەبەرامبەردا بێباكیەكی زۆر بەرچاودەكەوێت لە خوێندنگەكانی حكومی و ئاستی خوێندن تێدا زۆر نزمە. ئەم پێداوێستیانەی كە زۆر گرنگن و یارمەتیدەرن بۆ فێربوون دەتوانرێ بڵێن بوونی نییە یان زۆر كەمن. ئەم سیستەمە كلاسیكیەی پەیڕەودەكرێت لە وەزارەتی پەروەردە وفێردنی و شێوازی وانە گووتنەوە یارمەتیدەرنییە كەسێكی هۆشمەند و پڕ لەزانست وسەربەخۆ و باوەڕبەخۆمان بۆ بەرهەمبێنێت.
كەرتی تایبەت ئەگەر سەركەوتووبێت بۆبوارەكانی تری كۆمەڵگە ئەوە سەركەوتوونییە بۆ كەرتی پەروەردە وفێركردن. تەنانەت لە وڵاتانی سەرمایەداری و وڵاتانی پێشكەوتوو كەرتی پەروەردە وفێركردن قودسیەتی خۆی پاراستوە، بە دەگمەن خوێندنگەی ئەهلی بوونی هەیە، ئەگەر هەبێ بەڕێژەیەكی زۆر كەم ولە ژێر چاودێری وەزارەتی پەروەردە وفێركردندا دەبێت و ئەم پارەیەی لە خوێندكاران وەردەگیرێت پارەیەكی كەمە، هۆیەكەشی ئەوەیە ئەم كەرتە بەرپرسیارە لە دروست كردنی تاكی كۆمەڵگە وئاڕاستەكردنی بەم لایەنەی كە كۆمەڵگە بەوەر پێشكەوتن و داهێنان دەبات، بۆیە ناكرێ بازرگانی بەم بوارە بكرێت.
بازرگانی بە خوێندن و خوێندكاران واتا تێكدانی شیرازەی كۆمەڵگە ونەمانی بەها جوانەكانی ناو كۆمەڵگە، تێكدانی ڕەوشت وكەسایەتی تاكی كۆمەڵگە، نەمانی خۆشەویستی بۆ ووڵات و نیشتمان پەروەری.

زۆرترین بینراو