تاك چەندە ئازاد بێت هێندەش بەخشندە و داهێنەر دەبێت لە كۆمەڵگادا...

نەوزادی موهەندیس
[email protected]
ئاشكرایە كۆمەڵگا مرۆڤایەتییەكان لەچەندین چین و توێژی جیاواز پێكهاتوون و هەریەكەشیان بە ڕۆڵی خۆی هەڵدەستێت بە ئامانجی پێشكەوتن و گەشەپێدانی كۆمەڵگا لەڕێگەی داهێنان و بەخششەكانیەوە، جا هەر كۆمەڵگایەك خاوەنی تاك یان گروپ و دەستە و ڕێكخراوی پیشەیی یان دیموكراسی و مەدەنی چستوچالاك بێت و ئاشنا بێت بە ئەرك و مافەكانی و وەكو تاكێكیش ڕێز و شكۆمەندی بپارێزرێت و وەكو مرۆڤێكی خاوەن ئیڕادە لێیبڕوانرێت، ئەوا بەدڵنیاییەوە هەمیشە هەنگاو بەرەوپێشەوە دەنێت و لەكۆمەڵگایەكی دواكەوتوو و هەژار و نەخوێندەوارەوە دەبێتە كۆمەڵگایەكی پێشكەوتوو و داهێنەر و گەشەكردو، ئەو كاتیش وڵات ئاوەدان و كۆمەڵگاش خۆشگوزەران دەبێت.
بەهەمان شێوە هەركات كۆمەڵگا مرۆڤایەتییەكان خاوەنی سیستەمێكی حوكمڕانی دیموكراسی بن كە تیایدا مافەكانی تاك و دەستە و كۆمەڵەكان پێشێل نەكرێن و ڕێزیان لێبگیرێت و هاوكاری و كارئاسانیشیان بۆ بكرێت و تەواوی ئازادیەكانیان بۆ فەراهەم بكرێت لەهەموو بوارەكانی سیاسی و ئابووری و كۆمەڵایەتی و ئەدەب و فەرهەنگ و توێژینەوە زانسیتییەكان و ..هتد. بە دڵنیاییەوە ئەو كۆمەڵگایە دەبێتە كۆمەڵگایەكی كراوە و ڕزگاربوو لە كۆتوبەندە باو و بەسەرچووەكان. چونكە دەسەڵات و جۆری دەسەڵات و حومكڕانییەكان زۆر گرنگ و كاریگەرن لەسەر چۆنێتی بیركردنەوە و هزری مرۆڤەكان، جا لە سیستەمی حوكمڕانییە دیموكراسیەكاندا لەبەر ئەوەی تاك و گروپەكان پنتی سەرەكین لەبەرنامە و پلانی دەسەڵاتدا، هەر بۆیە تاكیش ڕۆڵی سەرەكی و میحوەری هەیە و بەو پەڕی توانا و وزەكانییەوە كار دەكات هەریەك لەبوار و پسپۆڕی و شارەزایی خۆیداو هەر بۆیەش ئەو كۆمەڵگایانە كۆمەڵگایەكی بەرهەمهێنن نەك بەرخۆر و بەكاربەربن، بەپێچەوانەشەوە لە سیستەمە شمولی و داخراو و توتالیتاری و تاكڕەوەكاندا، چونكە تەنها سەركردە و حزب و بڕیاردەر و پلاندانەر و جێبەجێكەریشن و هیچ مەودا و مانایەكیان نەهێشتۆتەوە بۆ تاك و گروپەكان، بۆیە هەمیشە كۆمەڵگایەكی دواكەوتوو و پێشنەكەوتوون، چونكە كۆمەڵگا بەتەنها بە دەستەبژێرێكی بچووكی ئاینی یان بنەماڵەیی یان ئەرستۆكراتی ناچێتە ڕێوە بەڵكو پێویستی بەتوان و وزەی هەموان هەیە.
جا هەركات تاك ئازاد بوو ئەوا ئازادانەش بیردەكاتەوەو ئازادانەش داهێنان دەكات و بەهەمان شێوەش ئینتیماشی بۆ وڵات و كۆمەڵگاش تۆخ دەبێتەوە و هیچ ئینتیمایەكیشی بۆ سەركردە و حیزبە سیاسییەكان نامێنێت و ناچێتە چوارچێوەیەكی تەسكی بەرژەوەندی كۆمەڵێك یان كەسان و بنەماڵەیەكی دیاریكراوەوە كە تەنها بۆ بەرژەوەندی خۆیان بەكاریی بهێنن، تاك هەركات ئازاد بوو ئازادانەش دەبێتە خاوەن بڕیار و كەسایەتی سەربەخۆی خۆی و ملكەچی هیچ داب و نەریت و بڕیارە هەڵەی سیاسییەكان نابێت و نابێتە ڕۆبۆتێك كە كۆنتڕۆڵەكەی بەدەست كەسانی ترەوە بێت و لە دوورەوە هەڵیبسوڕێنن. هەر لەبەر گرنگی ڕۆڵ و كاریگەری تاكە لە كۆمەڵگادا، كۆمەڵگا پێشكەوتووەكانی ئەوروپا و ئەمریكا و دیموكراسیخوازەكانی دونیا هەموانیان فەلسەفە و ڕێبازی تاكگەراییان پیادە كردووە لە پێكەوەنانی كۆمەڵگاكانیاندا، چونكە بە ئەزموونی ڕۆژگار ئەو ڕاستییەیان بۆ دەركەوتووە كە چەندە تاكەكان ئازاد و سەربەست بن ئەوەندەش دەبنە خاوەنی داهێنان و ئەنجامیش وڵات و كۆمەڵگاش پێشكەوتوو و گەشەكردوو دەبێت.
لەقۆناغی ئێستاو ئەم سەردەمەشدا، پنتێكی تری تاكگەرایی لەپاڵ ئازادی و دەسەڵاتدا بریتییە لە ڕێزگرتن لە ژینگە و پاراستنی و پاكوخاوێن ڕاگرتنی و هەوڵی نەشێواندنی و فشار دروستكردنە بۆ سەر كۆمپانیاو وڵاتان و كارگە بەرهەمهێنەكان بۆ كەمكردنەوەی بڕی گازە ژەهراوییەكان و هەوڵدانە بۆ زیاتر ڕۆشنبیركردنی تاكەكانە بەرامبەر ژینگە، چونكە بەبێ ژینگەیەكی پاكوخاوێن تاكێكی ساغڵەم و تەندروست دروست نابێت و بەبێ ژینگەیەكی سەوز و ئاو و هەوایەكی پاكژ تاكێكی داهێنەر و بەخشندە و بیر ئازاد پێكەوە نانرێت، بۆیە سەردەمی ئێستا سەردەمی گرنگیدانە بەژینگە، زەویش وەكو ماڵێكی گەورەی هەموان لێی دەڕواندرێت و مافی بەسەر هەموانەوە هەیە بەبێ جیاوازی ڕەگەز و ڕەنگ و وڵات و كۆمەڵگاكان لەدواكەوتوو و دەوڵەمەندەكانەوە، جا هەركات ژینگەی زەوی بەپاكژی مایەوە ئەوا تەمەن و تەندروستی تاكەكانیش درێژ دەبن و بەخشش و داهێنانەكانیان بەردەوام دەبێت.
بۆیە هەموو تاكێكی كۆمەڵگا پێویستە ئەركی نەتەوەیی و نیشتیمانی لە فەلسەفە و ڕێباز و دونیابینی تاكگەراییدا ببینێتەوە و خۆی بكاتە تاكێكی داهێنەر و بەخشندە و ئازاد بۆئەوەی بتوانێت باشترین خزمەت پێشكەش بە نەتەوەو نیشتیمان و كۆمەڵگا بكات، جا ئەم ئەركی تۆخكردنەوە و كردنی بە ڕێبازی كاركردنی بیر و هزری تاكگەراییە پێویستە لەسەر ئەستۆی هەموو تاك و گروپ و چین و توێژەكان بۆئەوەی هەموان پێكەوە و بەیەك تەكان و توانا كۆمەڵگایەكی خۆشگوزەران و یەكسان و دادپەروەری بنیات بنێن، بەو هیوایەی تاكەكان كاری گەورە و داهێنانی زیاتر بكەن. چونكە تەنها سیاسی و سیاسەتمەداران و دەسەڵات و دەسەڵاتداران ناتوانن وڵات بەڕێوەبەرن و پێشیبخەن و حوكمڕانییەكی تەندروست و ساغڵەمیش بەرهەمبهێنن بەبێ هاوكاری چین و توێژ و كۆمەڵ و ڕێكراوە مەدەنی و دیموكراسییەكان و تاكە بەخشندە و چالاكەكانی ناو كۆمەڵگا. چونكە تاك بۆخۆی بەردی بناغەی پێكەوەنان و دروستكردن و بەرزكردنەوەی دیواری پتەوی تەلاری كۆمەڵگایەكی پێشكەوتوو یەكسانخواز و دادپەروەرە.

زۆرترین بینراو