جوتیارانی دەڤەری سۆران لە هەرزانی نرخی تەماتە نیگەرانن

جوتیارانی دەڤەری سۆران لە هەرزانی نرخی تەماتە نیگەرانن

راپۆرت-محەمەد هەسنانی: بەگۆتەی جوتیارانی بناری چیایی حەسەنبەگ لە دەڤەری سۆران، ئەگەرچی كاتی پێگەیشتنی بەرهەمە كشتوكاڵییەكانیانە، كەچی بەهۆی هەرزانی نرخی تەماتە لە بازاڕ، بای كرێی گواستنەوەی بەربوومەكەیان بۆ نامێنێتەوە".
سامی ئەحمەد، یەكێكە لەم جوتیارانەی ساڵانە كاری كشتوكاڵی دەكات لە بناری چیایی حەسەنبەگ، بە زاری كرمانجی راگەیاند " لەسنورەكەمان ساڵانە بەربوومێكی زۆری كشتوكاڵی بەرهەم دێت، بەتایبەتیش بەربوومی تەماتە، كە ساڵانە سەدان تەن رەوانەی بازاڕەكانی كوردستان دەكرێت، كەچی ئەوەی جوتیارانی دەڤەرەكەی نیگەران كردووە، لە ئێستادا نرخی تەماتە بەشێوەیەك لە بازاڕەكان دابەزیووە، زۆربەی جاران جوتیارەكە بای كرێی گواستنەوەی بۆ نامێنێتەوەو لە بری سودمەندبوون زیانی بەردەكەوێ‌".
گووتیشی " هەر بارێك تەماتە نزیكەی (40) سندوقە لەبازاڕیش سندوقی تەماتە لە دەورو بەری هەزار دینار لە جوتیارەكە وەردەگیریت، بەمەش بای كرێی گواستنەوە نابێت، تەنانەت ئەو جوتیارانەی كە ئۆتۆمبێلی خۆیان نییە تەماتەیان لێناكەنەوەو چاوەڕوانی ئەوەن، بەڵكو نرخەكە كەمێك بەرزتر بێتەوە، ئەوكات تەماتەكانیان رەوانەی بازاڕ بكەن.
فاتح عومەر، جوتیارێكی دیكەی دەڤەرەكە، بە زاری كرمانجی گووت " زیاتر لە (20) ساڵە كاری كشتوكاڵی لە دەڤەری سۆران دەكەم، زۆربەی ساڵانیش لە وەرزی بەهار ماڵمان دەبەینە كوێستانەكانی دەڤەرەكە، بەمەبەستی بەرهەم هێنانی بەبوومی كشتووكاڵی، زۆربەی جوتیارانی دەڤەرەكەش زیاتر بەربوومی تەماتە بەرهەم دەهێنن، دیارە نرخەكانیش لەساڵێك بۆ ساڵێك جیاوازە، هندێ‌ ساڵ هەیە نرخەكان گونجاوەو لە بەرژەوەندی جوتیارەكەوەیە، ساڵی واش هەیە جوتیاران بایی كرێی جوت كردن و ئەم خەرجیەی كە لە بەربوومە كشتوكاڵییەكانیان دەكەن، بۆیان نامێنێتەوەو لەجیاتی سوودو قەزانج دووچاری زیان دەبنەوەو بەدەستی بەتاڵ لە كوێستان دەگەڕێنەوە".
ئاماژەشی بەوەدا " لە ئێستادا وەرزی پێگەیشتنی بەربوومە كشتوكاڵییەكانمانە لە رووی گەشە كردنی بەربوومەكان كێشەمان نییە تەنها كێشەمان ئەوەیە كە نرخی تەماتە لە بازاڕ زۆر هەرزانەو بای كرێی گواستنەوە ناكات، واتە ئەگەر بارێك رەوانەی بازاڕ بكەی دەبێت زیاتر لە (50) هەزار دینار كرێ بدەین، كەچی لەوانەیە باری تەماتەكە بایی 40 هەزار دینار نەبێت، بەمەش بە زیانی جوتیارەكە دەگەڕێتەوەو ناچارە چاوەڕوان بێت و تەماتەكانی لێنەكاتەوە باشترە لەوەی بەم شێوەیە نرخەكەی لەبازاڕ هەرزان بێت".
سۆران عیزەدین، جوتیارێكی دیكەی ناوچەكە، بە هەمانشیوە ساڵانە بۆ كاری بەرهەمهێنانی كشتوكاڵی روو لە كوێستانەكانی بناری چیایی حەسەنبەگ دەكات، بە زاری كرمانجی راگەیاند " ساخ نەبوونەوەو نەفرۆشانی تەماتە، بەتایبەت لە رووی هەرزانی نرخەوە، وا لە جوتیاران دەكات كە دڵیان لەسەر بەرهەمهێنانی سست بێت و بۆ ساڵانی داهاتوو بیر لە كارێكی دیكە بكەنەوە، بێگومان ئەوەش زیان بە ئابووری وڵات دەگێنێت و پێویستە حكوومەت بۆ ئەم مەبەستە پلانی هەبێت، بە دامەزراندنی كارگەكانی دۆشاوی تەماتە، هەروەها دانانی ساردكەرەوە بۆ تێكنەچوونی بەربوومەكانمان، لەگەڵ ئەوەشدا ئەگەر هەست كرا هەر بەربومێكی كشتوكاڵی ناوخۆیی گەشەی كردو لە بازاڕەكانی كوردستان نرخەكەی وەك پێویست نەبێت، هاوردەی شارو شارۆچكەكانی عێراق بكرێت، بۆ ئەوەی جوتیارانی كوردستان زیانمەندنەبنەوە، لەگەڵ ئەوەشدا رێگا لە هاتنی ئەم جۆرە بەربوومە كشتوكاڵیانە بگیرێت، كە لەلایەن وڵاتی دراوسێ‌ هاوردەی بازاڕەكانی كوردستان دەكرێن".
ئەم جوتیارە دەشڵێت " جوتیارمان هەبووە باری تەماتەی بردۆتە دەوروبەری شاری هەولێر، پێی نەفرۆشراوەو بەناچاری گەڕاوەتەوە بۆ سۆران و لەوێ‌ سندوقی تەماتەی بە خوار هەزار دینار فرۆشتووە، بەمەش ئەگەر بەراوردێك بكەین نرخی زیاتر لە (30) سندوق تەماتە بەرامبەر بە (1) یەك فەردە خەیارە، چونكە ئەگەر فەردەی خەیار نزیكەی (40) كیلۆ گرام بێت، لەبازاڕ زیاتر لە (30) هەزار دینار دەگرێتەوە، دیارە هۆكارەكەشی ئەوەیە ئەمساڵ كەمتر بەربوومی خەیار بەرهەم هاتووەو بەروبوومەكەش وەك تەماتە خۆراگر نییەو زوو تێكدەچێت.
رەسول ئەحمەد، خاوەن دوكانی میوەو بەربوومە كشتوكاڵییەكان لە شاری سۆران، بە زاری كرمانجی راگەیاند " ئەمساڵ بەشێوەیەكی گشتی نرخی تەماتە هەرزان بووە لە بازاڕ، تەنها هەندێ‌ كات نەبێت كە بەربوومی تەماتە كەمتر دەهاتە بازاڕەكان كە تا راددەیەك نرخەكەی گونجاو بوو، بەڵام لە ئێستادا كاتی پێگەیشتنی بەربوومی تەماتەی دەڤەرەكەمانە، كە رۆژانە بەشێوەیەكی بەرچاو دەهێنرێتە بازاڕ بەمەش نرخەكەی هەرزانەو لەوانەیە بۆ جوتیارەكە وەك پێویست نەبێت".
ئاماژەشی بەوەدا " جوتیار هەیە لەگەڵ چاندنی تەماتە پەنای بردۆتە بەر بەرهەمهێنانی یامیەو باینجان و خەیارو لۆبیەو بیبەرو ئەم جۆرە شتانە، ئەمانەش تا راددەیەك نرخەكەیان باش و گونجاوەو جوتیاران لەگەڵ باری تەماتە دەهێنە بازاڕ، زۆربەی جاران نرخی ئەم جۆرە بەربوومانە ئەگەرچی كەمیش بێت، نرخەكەیان لە بارێكی تەماتە زیاتر دەبێت.

 

زۆرترین بینراو