داستانی خواكوڕك یەكێك لە شانازی و سەروەرییەكانی مێژووی گەلی كوردە

داستانی خواكوڕك یەكێك لە شانازی و سەروەرییەكانی مێژووی گەلی كوردە

 

لە یادی 34 ساڵەی  تۆمار كردنی داستانی خواكوڕكدا

سەرۆك بارزانی راستەوخۆ سەرپەرشتی داستانەكەی دەكرد

 

ئامادەكردن زاری كرمانجی
34 ساڵ بەر لە ئێستا، شۆڕشێكی پڕ لە قارەمانیەتی و مەردایەتی بە سەركردایەتی راستەوخۆی سەرۆك بارزانی لە داستانی خواكوڕك دژ بە داگیر كاری و رژێمی بەعس هەڵگیرسا، دوای هێرشێكی بەرفراوانی سوپای ئەو كاتی عێراق بۆ سەر ناوچەكە، پێشمەرگەكانی شۆڕشی گوڵان بەرگری و قوربانیدانێكی وایان نیشاندا كە دواتر لە مێژووی بزاڤی رزگاریخوازی كورد بە داستانی پڕ سەروەری خواكوڕك ناونرا.
داستانی خواكوڕك لە شۆڕشی گوڵان لە  19/7/1988 دەستپێكرد و ماوەی زیاتر لە  45 رۆژی خەیاند لە  5/9/1988سەركەوتنی یەكجارەكی داستانەكە تۆمار كرا و لە ئەنجامدا 28 شەهید و زیاتر لە 100 كەس برینداری لێكەوتەوە، بەڵام هێرشەكەی سوپای عێراقی تێك و پێك شككێندراو زیانی زۆریان لێكەوت، جگە لەوەی كە زیانێكی مەعنەوی زۆریان پێگەیشت و تووشی شەرمەزاری زۆر هاتن.
جێگەی ئاماژەیە، شەڕەكەی داستانی خواكوڕك پێشمەرگە بە سەركردایەتی سەرۆك بارزانی  سەركەوتنی  گەورە و مێژووی تۆمار كرد، چونكە بەشداری راستەوخۆی بارزانی بۆ هێزی پێشمەرگە گرنگی و تایبەتمەندی خۆی هەبوو، چونكە پێشمەرگە لەرووی سەربازییەوە بە كەمترین چەك و كەلوپەلی سەربازی توانی دەستكەوتێكی زۆر لە چەك و تەقەمەنی و كەلوپەلی سەربازی بە دەستبهێنێت و دەنگدانەوەی زۆری بەدوای خۆیدا هێنا.
داستانی خواكوڕك، نموونەیەكی شكۆداری كۆڵنەدان و ورەبەرزیی پێشمەرگە بوو، چونكە لەساتەوەختێكدا تۆماركرا، كە حكوومەتی عێراق زنجیرە هێرشی ئەنفالە بەدناوەكانی دەستپێكردبوو و درێژەشی پێدەدا و شاری هەڵەبجەیشی بە چەكی كیمیایی بۆردمان كردبوو. بە هەزاران گوندی كوردستانی كاولكردبوو، خەڵكەكەی ئاوارە كردبوو، هەر بۆیە پێشمەرگە لە خواكوڕكدا سەركەوتنێكی وایان بەدەستهێنا، كە بۆ باری سیاسی و سایكۆلۆژی كورد و شۆڕشەكەی زۆر پێویست بوو، ئەو داستانە لە ناوچەیەكی بەرتەسكدا تۆماركرا، كە حكوومەت زیاتر لە 15 لیوای سەربازی بەكارهێنابوو.
وەكو پێشمەرگەكانی بەشداربوو لە داستانەكە، دەڵێن، سەركەوتنی داستانی خواكوڕك هەموو بۆ سەرۆك بارزانی دەگەڕێتەوە كە ڕاستەوخۆ بەشداری لە شەڕی داستانی خواكوڕك كردوو لە نزیكەوە تەوجیهاتی دەدا بە پێشمەرگەكان.
مقەدەم ئەحمەد بازید ناسراو بە " كاكۆ " خاوەنی زیاتر لە چل ساڵ خەبات و پێشمەرگەی شۆڕشی گوڵان بە زاری كرمانجی گووت:" خواكوڕك یەكێك بوو لە ناوچە ستراتیژییەكان بۆ پێشمەرگە، ژمارەیەك شاخ و گردی گەورەی هەن كە پێشمەرگەكان توانیان سوود لەو ناوچە شاخاویانە وەربگرن و بە ئیرادەی بەهێز و هەبوونی شاخ و چیا پاڵپشتیمان لەخۆمان دەكرد، تا پێشمەرگە بەخۆی ئەوێی چۆڵ نەكرد شۆڕش لە هێرشكردنە سەر و شەڕ كردن نەشكا، چونكە پێشمەرگە وەك خواكوڕك شاخاوی بوون . 
بە گووتەی ئەو پێشمەرگەی كە خۆی بەشداری داستانی خواكوڕكی كردووە، دەڵێت" هەڵكەوتەی جوگرافیای خواكوڕك  بەشێوەیەك بوو كە زاڵبوو بەسەردوژمن، شوێنێك بوو كە كۆنتڕۆڵ كردنی ئاسان نەبوو، هەرچەندە چەكێكی كەمان لەبەردەست بوو، بەڵام لە خواكوڕك پێشمەرگە گوللەی بە فیڕۆ نەدەدا، ساڵی 1988 بارەگای سەرۆك بارزانی لە ناوچەی خواكوڕك بوو،  سەرۆك بارزانی  سەرپەرشتی تەواوی سەنگەرەكانی دەكرد، لە نزیكەوە هەموو هێز و پێشمەرگە و سەر لق و مەفرەزەكانی ئەبینی و بەردەوام لە پەیوەندی دابوو، پێشمەرگە لە رێگەی مەفرەزەكان هەمیشە ترسی لە دڵی سوپا و رژێم دروست دەكرد و لە هەموو شارەكانی كوردستان چالاكی باشمان هەبوو، ئەوكات شەڕی رووبەڕوو لەگەڵ رژێمی عێراق لە خواكوڕك روویدا، هەرچەندە رژێمی عێراق بە تۆپ و فڕۆكە و راجیمە شەڕی ئێمەی كرد، بەڵام سەركەوتنی گەورەمان بەدەستهێنا و زیانێكی زۆرمان بە سوپای عێراق گەیاند.
كاكۆ، گووتیشی" چەكی ئەوكاتی پێشمەرگە، كلاشینكۆف، بڕنۆ، ئارپێچی، چەند هاون و تۆپێكیش بوون، بەڵام بیروڕا و ئیرادەی هێزی پێشمەرگە هندە بەهێز بوو بۆیە سەركەوتین، داستانی خواكوڕك لە سێگوشەیەكی سنووریدا زیاتر لە مانگێكی خایاند و بە خوێنی ژمارەیەك پێشمەرگەی قارەمان كۆتایی هات، بەڵام بۆ ئەوەی خەڵكی كوردستان بزانن پێشمەرگە چی بەسەر رژێمی بەعس هێناوە ئێستاش ئێسكوپرۆسكی سەربازانی عێراقی لەسەر چیای كۆڕاڤای دەڤەری خواكوڕك ماون.
هاشم نوری، پێشمەرگەی داستانی خواكوڕك، بۆ زاری كرمانجی ئاشكرای كرد:" مێژووی پارتی پڕە لە داستانی زۆر گەورە، داستانی خواكوڕك یەكێكە لەو داستانانەی كە ئێمە وەكو پارتی شانازی پێوە دەكەین، ئەو داستانەی كە سەرۆك بارزانی سەرپەرشتی لێ دەكرد، دوژمن و داگیركەران وایان بیر دەكردەوە كە ئێدی دەتوانن پارتی نەهێڵن، بەڵام ئەوان نەیان زانی كە پارتی هیچ كاتێك تەسلیمی ئیرادەی دوژمن و داگیركەران نابێت، هیچ كاتێك دەست لە مافی گەلی كورد هەڵناگرێت، هیچ كاتێك تەنازول لە بستێك خاكی كوردستان ناكات، ئەو بەرگرییەی كە پێشمەرگە قارەمانەكان لەو داستانە كردیان دەرسێكی گەورەیان بە دوژمن دا و شیرازەی دوژمن بە تەواوەتی لەناو چوو، بۆیە دەتوانم بڵێم داستانی خواكوڕك بووە هاندەرێك كە خەڵكی كوردستان دژی رژێمی بەعس ڕاپەڕن، بۆیە داستانی خواكوڕك پەیامێكی دایە دوژمنانی كوردستان كە هیچ كاتێك رێبازی پارتی و بارزانی تەسلیمی ئیرادەی دوژمن و داگیركەران نابێت، ئەو ئیرادەیە بەهێزترە لە ئاگر و ئاسنی دوژمن و داگیركەرانی كوردستان، بۆیە بینیمان كە بیر و بۆچوونەكانی سەرۆك بارزانی لە ماوەیەكی زۆر كەمدا جێبەجێ بوون و بووە هۆكار كە خەڵكی كوردستان دژی رژێمی بەعس ڕاپەڕێت و ڕاپەڕین بەرپا بێت.
رەمەزان سدیق، بەشداربوویەكی دیكەی داستانی خواكوڕكە، بۆ زاری كرمانجی گوتی :" داستانی خواكوڕك گرنگیەكی زۆری هەبوو، هێزەكانی عێراق كە هەشت ساڵ شەڕی ئێرانیان دەكرد، پارتی بە سەرۆكایەتی سەرۆك بارزانی لە داستانی خواكوڕكدا بە تەنیا ملی دایە بەر ئەو هێزە زەبەلاحە، رژێمی بەعس هەرچی هێزی هەبوو، كۆیان كردەوە كە لە چەندین فەیلەق و لیوای سەربازی پێكهاتبوو، بە پاڵپشتی تانك و فڕۆكە و چەكی قورس هێرشیان كردە سەر سەنگەرەكانی پێشمەرگە، لەژێر كاریگەری داستانەكە دوژمن ناچار بوو بیر لە وەزعی خۆی بكاتەوە، بۆیە داستانی خواكوڕك داستانێكی گەورە و مێژوویە".
ئیسماعیل مەلا، بەرپرسی لیژنەی ناوچەی سیدەكانی پارتی دیموكراتی كوردستان بە زاری كرمانجی راگەیاند:" دوای راگرتنی جەنگی هەشت ساڵەی عێراق – ئێران ساڵی 1988، سوپای ئەو كاتی عێراق هەرچی چەك و تەقەمەنی و تەكنەلۆژیای پیشكەوتووی هەبوو بە تایبەت لە سنووری پارێزگای هەولێر، خستیە ئامادەباشی و دژی پێشمەرگە جوولەی پێكرا.
بە گووتەی ئیسماعیل مەلا، سوپای عێراق ویستی ناوچەی سێگۆشەی عێراق – ئێران، توركیا كۆنتڕۆڵ بكات و لە دەست شۆڕش و پێشمەرگە دەریبهێنێت، چونكە تا ئەوكاتەی ئەو ناوچانە بە دەست پێشمەرگەوەبان عێراق نەی دەتوانی بڵێت" تەواوی خاكم لەبەردەستە و حوكمڕانی تەواوی عێراق دەكەم، بۆیە گرنگی زۆری بە گرتنەوەی ئەو شوێنانە دەدا".
بەرپرسی لیژنەی ناوچەی پارتی لە سیدەكان دەڵێت"  بەسەرپەرشتی راستەوخۆی سەرۆك بارزانی و ئەو هێزانەی لە دەڤەری برادۆست و ناوچەكە هەبوون توانرا بەرگریەكی زۆر قارەمانانە و چاونەترسانە بكەن و شەڕێكی سەخت بە سەركەوتنی پێشمەرگە لە داستانی خواكوڕك ئەنجامدرا كە هیچ كات سوپای عێراق ئەو پێشبینەی و بەرگرییەی لە پێشمەرگە چاوەڕٍێ نەدەكرد. 
ئاماژەشی بەوەدا" ئیرادەی پۆڵاینی پێشمەرگە بە سەركردایەتی سەرۆك بارزانی كە هێزێكی زیاتری بە پێشمەرگە و شۆڕش بەخشیبوو، هاوكات ئەو بیرە نەتەوەیە ئێمە وەك پارتی دیموكراتی كوردستان هەمان بوو و تا ئێستاش بەردەوامی هەیە، وای كرد كە پێشمەرگە بە گڕووتین و باوەڕێكی زۆرەوە بەرگری لە خاكی پیرۆز بكات و سەركەوتنی گەورە تۆمار بكات، چونكە بە درێژای مێژوو پارتی هەمیشە هەوڵی داوە بەرگری لە خاك و خەڵكی كوردستان بكات و پارێزگاریان لێ بكات .
ئیسماعیل مەلا، گووتیشی:" داستانی خواكوڕك بووە هەوێنێك بۆ گیانی بەرگری و بەگژداچوونەوەی زوڵم و ستەمی رژێمی بەعس و ڕاپەڕینە شكۆدارەكەی ئاداری 1991ی لێ هاتە بەرهەم، زۆری پێ نەچوو قسەكانی سەرۆك هاتنە جێ و رژێمی بەعس لە كوردستان نەما، بەڵكو كوردستان بۆ دوژمن بووە گۆڕستان و سەرهەڵدان روویدا، ئەوە بووە هۆكاری ئەوەی كە خەڵكی كوردستان راپەڕین ئەنجام بدات، كوردستان خاوێن كرایەوە لە دوژمن و ئازاد بوو، پەرلەمان و حكوومەت دروست بوون، هەتا ئێستاش ئێمە لە ژێر سێبەری ئاشتی و ئازادی و دیموكراسی دەژین و ئەو دەستكەوتانەی كە ئەمڕۆ بە دەست هاتوونە، ئەوانەن كە رێبازی پارتی و بارزانی داونەتە جەماوەری كوردستان كە ئەمڕۆ لە رێگەی حكوومەتەوە جێبەجێ دەكرێن.