دراوسێكانمان هیچ كاتێك رێگە نادەن سەربەخۆ یا بەهێز و ئارام بین

دراوسێكانمان هیچ كاتێك رێگە نادەن سەربەخۆ یا بەهێز و ئارام بین

موحسین دۆسكی، ئەندامی لێژنەی ناوخۆ و ئاسایش، لە پەرلەمانی كوردستان، لە دیمانەیەكیدا لەگەڵ هەفتەنامەی زاری كرمانجی، تیشكی خستە سەر دۆخی ئێستای كوردستان و پەیوەندی لەگەڵ حكومەت ناوەند و چەند بابەتی دیكەی پەیوەندار بە كوردستان و هاووڵاتییان.
د/ هۆژین شەوكەت
*حكومەتی هەرێم ئامادەیی نیشانداوە بۆ رێككەوتن بۆچی حكومەتی عێراق خۆی لێ دەدزێتەوە؟
- دوای ریفراندۆم عێراق دەزانێت، كە هەرێم لە پێگەیەكی لاوازدایە هەم لە رووی ماددی و هەمیش لە رووی سیاسییەوە، چونكە بەڕاستی زۆربەی دەوڵەتان ئەوكات لەگەڵ یەك پارچەیی عێراق بوون. ئێمە ناچارین، چونكە چاومان لە دەستی عێراقە. ئەوان رۆژبەرۆژ داواكارییان زیاترە و فشاری زیاتر لە هەرێمی كوردستان دەكەن بۆ ئەوەی پێگەی هەرێم لاواز ببێت، ئەمە مەترسی بۆ سەر قەوارەی هەرێمیش هەیە، كە بە دەستوور ئەم قەوارە درووست بووە، بەڵام كە عێراق دەبینین وڵات نییە و سەروەری نییە و هیچ حسابێك بۆ یاسا و پەرلەمانیش ناكات، شاندی ئێمە بە هەموو شتێك رازی بووە لەگەڵ عێراق، بەڵام لە چوارچێوەی دەستووری عێراق دا نەك تەنەزوول لە شتێك بكات كە مافی كورد بێت و مافی كوردستان یا مافی ئەم قەوارەیە بێت، بەڵكۆ رێككەوتووە تا بژێوی ژیانی خەڵك پەیدا بكات، لە چوارچێوەی یاسا بەركارەكان لە عێراق و هەرێمی كوردستان، لە رێككەوتن نزیكن ئەوانەی كە ئەوان داوای دەكەن داهاتی ناوخۆ و دەروازە سنوورییەكانە، لەوانەیە تەنسیقێك هەبێت لە نێوان مەركەز و هەرێمدا، بەڵام گەر بە یەكجاری رادەستی ئەوان بكرێت نابێت، چونكە لە دەستووردا هەموو ئەمانە بە روونی باسكراوە، دەبێت داهاتی هەرێمی كوردستان حكومەتی هەرێم خۆی مامەڵەی لەگەڵ بكات.
*ئایا دەشێت وا لێك بدرێتەوە كە پیلانێك دژی هەرێم لە ئارادایە؟
- دەبێت هەمیشە گومانمان هەبێت لە هەر رێككەوتن و دانوستاندنێك، چونكە بە راستی ئەو حكومەتانەی لە ئێران، توركیا و عێراق دادەمەزرێن هەمیشە بە ئاشكرایی گووتوویانە ئێمە دژی سەربەخۆی كوردستانین و دژی ئەوەین دەوڵەتێك درووست بكرێت. ئەوان پێیان وایە ئێمە دەبینە هەڕەشە بۆ پارچەیەك لە توركیا، ئێران و سووریا بۆیە، بەڵێ دەبێت هەمیشە بە گومانەوە سەیری پەیوەندی و رێككەوتن و دانیشتنەكانمان بكەین. ئەوان نە رێز لە رێككەوتنەكانیان دەگرن نە رێز لە واژۆی پێش خۆیان دەگرن، هەمیشە ئامادەن وەك 16ی ئوكتوبەر بینیمان دەستوور پێشێلكرا، سنوورەكان پێشێلكران بە تۆپ و تانكەر هێرشیان كرد، تەنها بە فرۆكە مابوون لێمان بدەن. دەبێت هەمیشە چاوەڕوانی ئەوە بكەین، دەبێت زۆرتر دیپلۆماتكارانی كورد بێنە سەر خەت و پەیوەندییەكی باشتر لەگەڵ وڵاتانی ئەوروپا ئەمریكا و دەرەوە ببەستن. نابێت جارێكی تر بێ خاوەن بین، دەبێت پەیوەندیمان زۆر باش بكەین لەگەڵ وڵاتانی بەهێزی دونیا، ئەوانەی دراوسێمانن هیچ كاتێك رێگە نادەن ئێمە سەربەخۆ بین یا بەهێز و ئارام بین.
*چەند پەرلەمانتاری كورد لە بەغدا داوای تەداخول و هاتنی هێزی عێراق دەكەن بۆ هەرێم ئەمە لە چییەوە سەرچاوەی گرتووە؟
- ئەو ئەندام پەرلەمانانەی عێراق یا كوردن لە پەرلەمانی عێراق داوای جۆڵاندنی هێز دەكەن، بۆ هەرێمی كوردستان یا داگیركردنی دەروازە سنوورییەكان و داهاتی ناوخۆی كوردستان، ئەمانە دەبێت بە خیانەت و خیانەتكار لە قەڵەم بدرێن، ئەمانە نوێنەری كورد و كوردستانن دەبێت لە بەغدا شەڕ بۆ مافە دەستوورییەكانی هەرێمی كوردستان بكەن. ئەوان ئەمرۆ بچن عێراقێكی وێران و كاول بكەنە، نموونە و بڵێن ئیدارە لێرە باشترە، گەر هەموو داتاكان لێكبدرێنەوە لە 2005ەوە لەگەڵ درووستبوونی عێراقی نوێ، تا ئێستاش دەبینین ئەو كوردستانەی ئێستا گەشاوەتەوە و جوان بووە. هیچ شارێك و شوێنێكی عێراق بەم شێوەیە و بەو پێشكەوتنە نییە، بەڵام باش دەزانین ئەوانە سەر بە چ لایەنێكن و مەبەستیان چییە و چییان دەوێت، پێشتریش خەڵكی تر هەبووە داوای كردووە. هێز بەكاربهێندرێت بۆ تەداخول كردن لە ئیدارەی كوردستان بۆ لاوازكردنی پێگەی دەسەڵاتی كوردستان، بەڵام ئەوە خەونێكە و ناهێتە دی چونكە ئەو دەسەڵاتەی ئێستا هەیە باش بێت یا خراپ درووستكراوی دەنگی خەڵكە و بە دەنگی خەڵك جارێكی تر دەسەڵاتێكی تر درووست دەكرێت، وەك سەرۆك بارزانی دەڵێ: زمانی تەهدید لەگەڵ كورد سەرناگرێت، لەبەرئەوە ئەوانە بە دەستی خاڵی لە بەغدا دەگەڕێنەوە. پێشتریش هەبوون ئەم كارەیان كردووە، بەڵام سەركەوتوو نەبوونە، لەگەڵ رێزمان بۆ هەندێك پەرلەمانتارانی كورد لە عێراق كە شەو و رۆژ لەسەر خەتن و شەر دەكەن، بۆ خەڵك و بەدیهێنانی مافەكانی خەڵكی كوردستان.
* ئەگەر حكومەتی عێراق لەگەڵ هەرێم رێكنەکەوتن هەرێم چ بژاردەی لەبەر دەستە؟
- پێموایە رێكبكەوین یا رێكنەكەون، دەبێت پرۆژەی چاكسازی بە زووترین كات بكەوێتە بواری جیبەجێكردن، ئەو خەڵكەی دوو تا سێ مووچە وەردەگرن یا مووچە وەردەگرن و دەوام ناكەن یا ئەوانەی لە دەرەوەی وڵاتن و پێیان دەوترێت بن دیوار، دەبێت هەموویان یەك لایی بكرێنەوە و دەروازە سنوورییەكان لە دەستی قاچاخچی و مافیاكان دەربهێندرێت و داهاتی دەروازە سنورییەكان بە تەواوی بگەڕێنەوە. خەزێنەی حكومەتی هەرێمی كوردستان، داهاتی ناوخۆ بە باشی رێك بخەینەوە تا بتوانین مووچەی خەڵك دابین بكەین، دەبێت ئیتر حكومەت و پەرلەمانی كوردستان و سەركردایەتی سیاسی كورد لەوە تێبگەن ئەو داهاتەی لە ناوخۆ هەمانە گرنگی پێبدەین. گەشە بە بواری كشتۆكال و گەشت و گوزار بدەین و بەرەو پێشەوەی ببەین، بۆ ئەوەی بتوانین خۆمان لەسەر پێی خۆمان رابوەستین، چونكە ئەمرۆ یا سبەی نازانین كەی عێراق بودجەمان دەبڕێت، یا تەهدیدی بودجە بڕینمان لێدەكات و هێرشمان دەكاتە سەر.
* لە هەڵبژاردنەكانی داهاتوو گەر یەك بازنە نەبێت كورد سوود دەكات یا فرە بازنە؟
- نازانم دەكرێت یا نا، تەنها داوای هەڵبژاردنی پێشوەختە كراوە بۆ مانگی ٦ی ساڵی ٢٠٢١ ئەوەش هەمووان دەزانن كازمی بۆ ئەم بەرنامەیە كار دەكات، گەر هەموو عێراق یەك بازنە بێت لە بەرژەوەندی كورددا نابێت، چونكە من وای دەبینم خەڵكانێك كە ئەمرۆ بەوە تێدەگەن كازمی فریادرەسی دۆخی عێراقە و بۆ هەرێمیش ئەو پیاوە دەبێت نەخێر وانابێت، رەنگە حیزبەكانی عەرەبی یا عێراقی دەنگ لە پارێزگاكانی هەرێمی كوردستان بێنن، بەڵام كاندیدی كورد لە هیچ پارێزگایەكی عێراق دەنگ ناهێنێت بۆیە دەبێت لە هەڵبژاردنەكان كورد یەكگرتوو بێت و بەرنامەیەكی چڕیان هەبێت بۆ هەڵبژاردنەكانی داهاتوو، گەر نا زۆر زۆر زیان دەكەین، چەند نوێنەرمان زیاتر بێت لە پەرلەمانی عێراق ئەوەندە پۆستی حكومی وەردەگرین و ئەوەندە دەنگمان بەهێزتر دەبێت لە ناو پەرلەمانی عێراقدا، من هەڵبژاردنی یەك بازنەی لە بەرژەوەندی كورددا نابینم.

 

زۆرترین بینراو