دژبە سووتاندن و وێرانكردنی ژینگە رێكخراوی وار گردبوونەوه‌یەكی ئەنجامدا

دژبە سووتاندن و وێرانكردنی ژینگە رێكخراوی وار گردبوونەوه‌یەكی ئەنجامدا

زاری كرمانجی-سۆران:
ئەمڕۆ دووشەممە 7-9-2020 رێكخراوی وار بۆ پاراستنی ژینگە لە بەردەم بەڕێوەبەرایەتی بەرگری شارستانی سۆران گردبوونەیەكیان دژبە سووتاندنی پوش و پاوان و دارستان و بڕینی دارو درەخت وێرانكردنی ژینگە رێكخست. هەروەها یاداشتنامەیەكیان لە رێگەی بەڕێوەبەری بەرگری شارستانی سۆران ئاراستەی حكومەت و وەزارەت و لایەنە پەیوەندیدارەكانی حكومەتی هەرێم كرد.

 

دەقی یاداشتنامەكە:
"هاوارێك لە خەمی مەرگی تراژیدیای نیشتمانەكەم"
لەلایەن ژینگە پارێزەرانی وار بۆ بەردەم فریاد ڕەسەكانی نیشتمان.
بۆ وەزارەتەكانی (ناوخۆ, شارەوانی و گەشتوگوزار, كشتوكاڵ و سەرچاوەكانی ئاو, پەروەردە, تەندروستی، خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی, ئەوقاف و كاروباری ئایینی )
دەستەی پاراستن و چاككردنی ژینگەی هەرێم, پۆلیسی دارستان و ژینگەی هەرێم
لیژنەی ژینگە و تەندروستی و بەكاربەری پەرلەمانی كوردستان
پارێزگارەكانی هەولێر، دهۆك، سلێمانی ، هەڵەبجە
لیژنەكانی ژینگە و تەندروستی ئەنجومەنی پارێزگان
سڵاوێكی تەژی لەگڕی گەرمی و لێوان لێو لە دوكەڵ لە سوتماكی داروو درەختەكانی نیشتمانەوە كە خەرێكن پەیتا پەیتا دەسووتێن و سروشتی جوانی كوردستانمان هاكا لەناو دەچێت، سڵاوێكی بەئاگا هێنانەوەو هەڵوەستەكردن.
وەك لاتان ئاشكرایەو دەزانین كوردستان یەكێكە لە ڕەنگینترین و جوانترین هەرێم، لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و جیهان, دەبێت هەستێكی نیشتمانیمان هەبێت و وڵاتی خۆمان بپارێزین, هەروەك چۆن باوك و باپیرانمان سەرەڕای ئەو نەهامەتیانەی بە سەر خاكماندا هاتووە بە درێژایی مێژوو, بەڵام هەر پارێزگاریان لە ژینگە و سروشتە جوان و دڵڕفێنەكەی كوردستان كردووە. ماوەی چەند ڕۆژێكە چیاكانی كوردستان (بەرگی ڕەش) دەپۆشن و فرمێسكی ئاگری گەرمی هاوین دەچێژن، ئەوچیایانەی كە كورد بە تاكە دۆست و پەناگەی خۆی دەزانێت لەو نەهامەتیانەی بە سەری هاتوون بە درێژایی مێژوو، بەداخەوە ئەوەی بۆتە جێگای سەرنجی ئێمەی چالاكوانان و خۆبەخشانی ڕێكخراوی وار بۆ پاراستنی ژینگە، سەرەڕای گۆڕانی كەش و هەوا و نزیكبوونی وەرزی پایز، ئاگرە گەورەكان كە ساڵانە لە كۆتایی مانگی (8)ی هەموو ساڵێك بۆ سەرەتای مانگی(9)ی هەموو ساڵێك لە ڕێگای پۆلێكلە خەڵكانێكی بێ ویژدان ئەنجام دەدرێت بە شێوەی ئەنجام دانی دەستی ئەنقەست و بە جۆرێكی مەبەستدار هەڵدەستن لەگڕدانی دارستان و پاوان و پووش و جەنگەڵ و تەنانەت پاشماوەی خەرمانەوە باخ و باغاتە دوورە دەست و ڕەزگەلیەكان، ئەویش بە مەبەستی دەستكەوتی پاشماوەی سووتانی ئەو پاشماوە زۆرەی داروو دەوەنەیە لە سەكویی ڕووداوی جێدەمێنن و كۆكردنەوە بردنەوەیان لەلایەن خەڵكانێك لە ئاوایەكانی دەوروبەر و تەنانەت شوێنە دوورەكانیش كە خەڵكانێكی تر دێن و هەڵدەستن بە بردنەوەیان و كۆم كردن و كەڵەكەكردنی دارە سوتاووەكانی كەلەو شوێنانەدا پاشماوەی ڕووداوەكانن، بەبیانووی ئەوەی هێنانەوەی ئەو پاشماوەو دارە ئیشكانە ڕێگا پێدراون ئەمەش بردناوەیانە بۆماڵەكانیان بە مەبەستی بەكاربردنیان بۆ وەرزی سەرماوسۆڵەی زستانە،، كە بەداخەوە لە ماوەی ئەم چەند ڕۆژەدا زیاتر لە (50)ئاگری گەورەی دارستانەكانمان هەبووە لێرەو لەوێی جوگرافیایی كوردستان دەسوتێن و ئەو خەڵكانە جەنگەڵ و دارەستانەكان دەشێوێنن، جگە لە درووست بوونی چەند ئاگرێكی گەورە لە ئەنجامی بڵێسەو شەڕاڕەی هەورە بروسكە و گركەتنەوە لەو شوێنە لوتكەیە پوشاویانەی كە لە سنووری دەڤەرەكەمانن. لە ئەنجامی ڕێگری گرتن لە بڕینی داری تەڕەوەیەوە، خەڵك هانا بۆ ئەم هەنگاوە خراپانە دەبات، كە ئەمەش پێچەوانەی تەواوی یاساكانە، هەربۆیە بە باشی دەزانین لەم ساڵیشدا وەك پاڕ ساڵ ڕێگا بەكەس نەدرێت كەوا پاشماوەی ئەو دارو دەوەنانە بێنە خوارەوەو سوودیان لێ وەربگیردرێت، ئەمەش دەبێت ووشیارییەكان زۆرتر بكرێن و بەهەموو لایەك كار بۆ ئاشناكردنی وشیاریەكان بكەین، بەتایبەتیش لەو نێوەندەدا میدیاو میدیاكاران بەم ڕۆڵە مەزنە هەڵبستن، چونكە بەڕاستی جێگای هەڵوەستەیەو حاڵەتەكانی ئاگری جەنگەڵیەكان گۆڕاون بۆ دیاردە زۆرو زەوەندەكانی ئاگری جەنگەڵەكان لەهەموو ساڵێكدا.
جیاواز لەهەموو هەنگاوە تاوانكاری و خراپەكاریەكانی ئەو كەسانەی كەكاری لەم چەشنە بێ ویژدانیانە ئەنجام ئەدەن ، كەسانێكی تریش هەن وەك فریاد ڕەسی نیشتمان هەمیشە لەشەو نخونی و هیلاكەتی بەردەوام دان بۆ دەرچوون و خێرایی گەیشتن و كاركردن و كۆنتڕۆڵكردنی ئەم ڕووداوانە كەزۆر جار مەترسی گەورەو هیلاكەتی زۆر لەسەر گیانی خۆیان درووست دەكەن لەتەواوی هەرێمی كوردساندا كە ئاوانیش بریتین لە ئەفسەران و كارمەندانی بەرگری شارشتانی وەتیمە ڕزگاریەكانیەن و كارەكتەرە فریادرەسیەكانیان، كەساڵانە بارتەقای ئەو هەمووڕووداو زیانە گەورەو مەزنانە، لەولاشەو دەبنە هۆیی ڕزگاركردنی هەزاران دۆنم لەزەوی و جوگرافیایی جۆراو جۆری دەبنە فریشتەی فریاد ڕەسیەكان بۆ پاراستنی گیانی هاوڵاتیان و تەنانەت پەلەوەرو ئاژەڵە بەستەزمانەكانیش، جگە لە پاراستنی ژینكەو سروشتی جوانی كوردستان، ئەمانە سەدان ئەركی تركە جیاواز لە كاركردنی ڕووداوەكانی كۆنتڕۆڵكاری ئاگرەكان ڕۆژانە تیمە جۆراو جۆریەكانی بەرگری شارستانی لە دەرووچونن بۆ سەر شانۆیی درووست و حەقیقەتی ڕووداویەكان كە دەكرێت لە كوردستان هەروەك و سەراپای وڵاتانی دوونیا درك بكرێت بە ئەرك و ڕۆڵ و زەرووریاتی بەرگری شارستانی كە ئەو دامەزراوە میریە خزمەتگوزاریە تەواو پەیوەندیدارە بە ژیان و درێژكردنەوەی تەمەنی تاك بەتاكی كۆمەڵگاوە، بۆیە وەك ڕێكخراوی واری ژینگە درك بە ماندوو بوون و هیلاكەتی هاوڕێكانمان دەكەین لە بەرگری شارستانی و پۆلیسی دارستان و ژینگە و براكانمان لە پێشمەرگەی پاراستنی ژینكە كە هەمیشە خەمی گەورەی ئەوان پاراستنی ژینگەی كوردستان و سرووشتی نیشتمانن، بۆیە پێیان دەڵێن ئەمڕۆدەمانەوێت هاواری ئێمە و ئێوە تێكەڵ بەیەكتری بكەین و بڵێن نا بۆزۆری ڕووداوەكان، ڕێزگرتن لەهیلاكەتی ئێوەو سروشت و ژینگە نیشتمان.
هەربۆیە بەباشی دەزانین
لە سۆنگەی هەست كردن بە بەرپرسیاریەتی ئەم چەند خالە بۆ لایەنە پەیوەندارەكان دەخەینە روو چونكە ئەم سوتانە دەبیتە هۆی كەمكردنەوەی رووبەری سەوزایی و تێكدانی هاوسەنگی ژینگە و كە هێشتا رووبەری سەوزایی هەرێمی كوردستان لە ئاست ستانداردی جیهانی نیە , بێجگە لەوەی دەبێتە هۆی لە ناوچوونی باڵندە و ئاژەلی خشوك و تێكچوونی هێلانەیان و ئاوارە و پەراگەندەبونیان .

1- كردنەوەی خولی هۆشیاری و زانیاری بەرگری شارستانی بەگشتی و بەتایبەتی باباتی شێوازەكانی ئاگر كوژانەوە.
2.جێ بەجێ كردنی یاسای قەدەغەكردنی جگەرە كێشان لەناو ئۆتۆمبێل كارپێكردنی ئەو یاسایە سزادان و غرامەكرداندنیان.
3.دابینكردن و بەرجەستەكردنی كەل و پەلی ئاگر كوژێنەوە بە خاوەن مەڕو ماڵات بۆكاتە چارەنوس سازەكانی ڕووداویەكان.
4. بەدوادەكەڕان و دۆزینەوەی ئەنجامدەرانی بكەری تاوانكاریەكانی دەستی ئەنقەست و سزادانی ئاگر كەرەوەكان , لە فەراغی نەبوونی دادگای تایبەت بە ژینگە.
5.هەڵمەتی ساڵانەی دوورینیەوەی پوش و پەڵاش لەلایەن ڕەزگەری و دارستان.
6. درووست كردنی تیمی خۆجیەكانی ئاوایەكانی بەرگری شارستانی و تیمێكی تایبەت بە ئاگر كەوتنەوەی چیا لەژێر ڕاهێنان وشارەزایكردنی ڕاهێنەرانی بەتوانای بەرگری شارستانی.
7-ڕێگری گرتن لەهەڵمەتی دار بڕینی داری تەڕو كۆكردنەوەی دارە وشكەكان لەماوەیەكی دیاریكراودا لەژێر چاودێری میریدا.
8- گەیاندنی پەیامی مامۆستایانی ئاینی كەدەورێكی كارایان هەیە لە ناوكۆمەڵگادا شیكردنەوەی سزای لەناو بردنی هەزاران زیندەوەر لە ڕوانگەی ئاینەوە.
9. دابین كردنی بڕی نەوتی گونجاو لەلایەن میریەوە و دابەشكردنی نەوت پێش هاتنی وەرزی سەرماو سۆل.
10-ڕێگری گرتن و قەدەكردنی یاری ئاگرین و ئەو كەرستانەی دەبنە هۆی ئاگر كەوتنەوە فرۆشتنیان بەمناڵان سزادانی ئەو كەسانەی بازرگانی بەم بابەتانەوە دەكەن.
11. دروست كردنی گروپی خۆبەشی ئاگر كوژێنەوە لە گوندەكان بەرز نرخاندنی كاری خۆبەخشی لەلایەن یەكە ئیداریەكان ئەمەش شێوەی شارەزاكردنیان لەلایەن بەرگری شارستانیەوە.
12. دروستكردنی گۆمی ئاو لە سەر چیاكان بۆ مەبەستی ئاو خواردنەوەی زیندەوەرەكان و سود لێ وەرگرتن هەندێ جاریش مەبەستی سوود وەرگرتن لەئاگر كوژانەوەی جەنگەڵەكان .
13. بەردەوام كۆڕو سیمینار بۆ موختاری گوند و هەتا گەڕەكەكانیش بانگ هێشت بكرێن هەندێ بەرپرسیارەتیان پێ بسپێردرێت كە لەڕابڕدوو هەنگاوی لەم چەشنە هاویژراون.
14. وەرگرتنی ناسنامە یاخود زانیاری لە بازگەكان بۆ ئەوكەسانەی دەچنە چیا بە مەستی بەرهەمەكانی لە چیا دەست دەكەون وەك بەنیشت گێوز سماق ئەمەش وەك ئاگاداربوونی چڕو چاودێری باش لەو شوێنانەدا هتد....
15. پۆلیسی ژینگەودارستان پۆلیسی كۆمەڵگاش بەئەركی خۆیان هەڵبستن, میلاكەكەیان باشتر بكرێت و بۆ ئەوەی كارەكانیان تولتر بكرێت.
16. درووستكردنی ئاگر بڕ لە چیاكان و ئەو شوێنانەی پووش و پاوانی زۆری لێیە، بۆئەوەی رووداوی ئاگر كەوتنەوەكان روونەدەن یان زیانەكان كەمتر ببنەوە وەك ساڵانی پێشوو كار بۆ ئەم بابەتە بكرێت.
17. ئەو شوێنانەی مەترسی مین و تەقەمەنیان لێیە پاكبكرێنەوە بۆئەوەی لەكاتی روودانی ئاگر بەئاسانی بتواندرێت كۆنتڕۆڵ بكرێت كە گەورەترین مەترسین لەسەر گیانی كارمەندانی بەرگری شارستانی .
18. هاوكاریكردنی هاووڵاتییان لە پێدانی زانیاری لەسەر ئەنجام دەری ڕووداوەكان ئەو كەسانەی كە بەدەستی ئەنقەست هەڵدەست بەدرووستكردنی ئەم ڕووداوانە.
19. كاركردن بۆ بابەتی ووشیاری كۆمەڵگایی لەڕێگای میدیاو میدیاكارانەوە .
20. دیاركردن و دانانی مەنهەجێكی ڕێك و پێكی خۆێندن بۆ تەواوی ناوەندەكانی خوێندن وەك پڕۆگرامی بەرگری شارستانی و ژینگەیی لە چوارچیوەیەكی ڕێك و پێكدا.

هەژار ماهیر ئێدلبی
سەرۆكی رێكخراوی وار بۆ پاراستنی ژینگە
7-9-2020

 

 

 

 

 

 

 

 

بیروڕا

زۆرترین بینراو