دییە جاف گلەیی لە گەنجانی نیشتمان هەیە

دییە جاف گلەیی لە گەنجانی نیشتمان هەیە

محەمەد ئامۆكەیی- سلێمانی: رووخۆش فەتاح، ناسراو بە دییە جاف چالاكوانی كۆمەڵگەی مەدەنی و دانیشتووی شارە جوانەكەی سلیمانی یە، لە دیدارێكی زاری كرمانجی دەپرژێتە سەر كاریگەری خوێندنەوە لەسەر تاك و دەڵێت"خوێندنەوە بابەتێكی گرنگ و هەنوكە بووە بەردەوامی بۆ پێشكەوتنی هەر شارستانیەتێك بۆ ژیانی مرۆڤایەتی، بەڵام لە رۆژگاری ئەمڕۆ تەكنەلۆژیا شۆڕشێكی گەورەی هەڵگیرساندووە بەرامبەر خودی كتێب، مەرجە كۆمەڵگە پێوەری خوێنەواری بەوە بكرێت تاچەند دەخوێنێتەوە، ئەوە خوێندنەوەیە كە سەرجەم جیهان بەرەو پێشەوە دەبات، ئەگەر تەماشا بكەین لە داتای ساڵی رابردوو كە ڕێكخراوی نێو دەوڵەتی (ووینس كۆ) ئاشكرایكردووە، هاووڵاتیان لە رۆژئاوا كەمترین خوێنەر هەیە لە رۆژێكدا كەسێكی ئەوروپی بەلایەنی كەمەوە (3) كاتژمێر دەخوێنێتەوەو بەڵام لە رۆژئاوا بەهەفتەیەك (3) كاتژمێر دەخوێنێتەوە، ئەم رێژەیە پێمان دەڵێت(ئەو كەسانەی كە خاوەنی بڕوانامەن ئەگەر پێوەرێكی جدی جگە لە بەرنامەی رۆژانەی خۆیان، كەواتە لە رووی خوێندنەوە خوێندەواری نابێتە پێوەر بۆ پێشكەوتن، ئەوەی لە سەدەی 21 روودەدات هەبوونی ئامێرە پێشكەوتوەكانە كە زۆرترین زانیاری دەگەیەنێتە دەستی مرۆڤەكان، لەبەر ئەوەی شۆڕشی سەرمایەداری بواری نەهێشتوتەوە بۆ سەرقاڵ بونەوە بۆ خوێندنەوەو زانستی خودی دەرەوەی مرۆڤ ، ئەویش بەو گۆڕانكاریە لەجیهاندا ڕوودەدات، دەبێت دەسەڵاتی سەرمایە داری كە حوكمی ناوچەكە دەكات دەبێت پڕۆژەی تایبەتیان هەبێ لە بواری پەروەردەی خوێندنەوە".
رووخۆش پێشی وایە گەدەی مرۆڤ چەند پێویستی بە خواردنە مێشكیش ئەوندە پێوستی بە خوێندنەوەو وەرگرتنی زانیاریەو دەشڵێت"دەلای لامانی، فەیلەسوف دەڵێ( هەر كتێبێك دەخوێندرێتەوە، بە پێی هزر و قەبارەی فكری كتێبەكە گۆڕانكاری بەسەر فكر و كەسایەتی دەهێنێت) كردنەوەی كتێب باوەشكردنە بە خودی دونیای دەرەوەی مرۆڤایەتیدا، بۆ مرۆڤ دەوری مرۆڤ دەبینێ چونكە وتراوە باشترین هاوڕێی مرۆڤەو رۆڵێكی كاریگەر دەبینێ لە فراوانكردنی بیرو هزری مرۆڤەكان، بۆ خوێندنەوە خەزێنەیەكی گەورەی زانیاری و زانستە كە لە مێشكدا كۆدەبێتەوە كەوا لە مرۆڤ دەكات توانای دەربڕین و قسەكردنی هەبێت، هەروەها گەشە بە بیرو هۆشی مرۆڤ دەدات، بۆیە خۆراكی عەقڵ و ژیری پێ ئەبەخشێت بۆ نمونە (مۆن تیسكۆ) دەڵێ( پێویستە زۆر بخوێنیتەوە، بۆ ئەوەی بزانی كە هیچ نازانیت)".
ئەو چالاكوانە دەربارەی دیاری كردنی كاتەكانی خوێندنەوە دەڵێ‌"بەهۆی سەرقاڵی ژیان دەبێ مرۆڤ بەرنامە رێژی بكات بۆ ئەوەی كاتێك دانێت بۆ خوێندنەوە، منیش وەك هەموو مرۆڤێكی ئاسای سەرقاڵم بە كاری رۆژانەوە، گەرچی سەردەمێك سەرقاڵی قۆناغەكانی خوێندن بووم و دەرفەتی زۆرترم هەبووە بۆ خوێندنەوە، بەڵام لە ئێستادا گەرچی تۆڕەكانی كۆمەڵایەتی بەشێك لەو كاتانەی دام نابوو بۆ خوێندنەوە دەیبات، ئەگەر كتێبێك لە كتێبخانە وەرگرم بیگەڕێنمەوە ئەوە پێوەرنیە، چەندی دەخوێنمەوە بە پێی بابەتی كتێبەكەو كاتی گەڕانەوەی كتێبەكە دەبێت كتێبەكە بخوێنمەوە، بەڵام بە گشتی رۆژانە دەبێت نێو كاتژمێر بۆ كاتژمێرێك بخوێنمەوە".
گووتیشی"ئێستا بەهۆی زۆری چاپخانەكانەوە رێژەیەكی زۆری كتێب چاپ دەكرێت، خوێنەر دەتوانێ لە گۆشەیەكی ماڵەكەیدا كتێبخانەیەك چێ بكات و هەرزانی نرخی پەرتووك لەم سەردەمەدا وایكردووە كەمترین كات رووبكەینە كتێبخانەكان، چونكە ئەوەی بۆی دەگەڕێین لە بازاڕ دەستمان دەكەوێت، هەر بۆیە منیش لە ماڵەوە خاوەنی كتێب خانەیەكی بچوكم زۆربەی كات لەماڵەوە دەخوێنمەوە نەوەك لە كتێبخانە گشتیەكان".
دییە جافی چالاكوان، لە دوا قسەكانی دا باس لە كاریگەری تەكەنەلۆژیا لەسەر خوێندنەوەو گللەی زۆریشی هەبوو لە گەنجانی نیشتیمان كە كاتی خۆیان بە هەندێ شت سەرف دەكەن و رای دەگێنێت"لەم ساڵانەی دوایدا بەهۆی پێشكەوتنی تەكنەلۆژیا كە بەشێوەیەكی كتوپڕ تێكەڵاوی كولتوری كوردی بووە و بەڕێژەیەكی زۆر بەهەڵە بەكارمان هێنا، بۆیە زۆرجار لێرەو لەوێ دەبینین وەك مادەیەكی كحول! یان موعتاد وەسف دەكرێت، هێندەی توێژی گەنجان كاتەكانی خۆیان بە ئامێرە تەكنەلۆژیاكان و چوونیان بۆ كافتریا و بەهەدەر دانی كاتێكی بێ بایەخ لە تەمەنیان بەڕێدەكەن رێژەیەكی یەكجار كەم دەدەنە خوێندنەوەو لایان نەبووتە كولتور، بابەتەكانی رۆژانە ئەوەی سەلماندووە بەرێژەیەكی كەم گەنجەكان روو لە كتێبخانەكان دەكەن بەتایبەت بۆ كڕینی كتێب، ناوەندەكانی خوێندن بەتایبەت پەیمانگاو زانكۆكان، هێندەی خوێندكاریان پەروەردەكرد بۆ نمرە ئەوەندە پەروەردەیان نەكردن بۆ پەروەردە و بەرزركردنەوەی ئاستی زانستی، بۆنمونە خوێندكاری زانكۆ جگە لەو مادەی كە هەوڵ دەدات نمرەی تێدا بهێنێ كتێبی تر ناخوێنتێتەوە ئەمەش لە زاری خاوەن پەراوگەكان و كردنەوەی پێشەنگای ساڵانەی كتێب پێمان دەڵێن( كۆمەڵگەی كوردی بەڕێژەیەكی زۆركەم خوێندنەوە لەلای بووە بە كولتور).

زۆرترین بینراو