دەیان گوندی دەڤەری برادۆست چوار وەرزی ساڵ گرفتی ئاوی خواردنەوەیان هەیە

دەیان گوندی دەڤەری برادۆست چوار وەرزی ساڵ گرفتی ئاوی خواردنەوەیان هەیە

موڕشید برادۆستی – سیدەكان : لە دیدارێكی هەفتەنامەی زاری كرمانجیدا، جامی خورشید بەڕێوەبەری فەرمانگەی ئاوی سیدەكان باس لە كێشە و گرفتەكانی ئاوی گەڕەك و گوندەكانی ناوچەكەی دەكات و دەڵێ " لە سنووری فەرمانگەكەمان 55 گوند و بەشێك لە گەڕەكی فەرمانبەران بێبەشن لە ئاو و بەردەوام گرفتی ئاوی خواردنەوەیان هەیە و بەتانكەر ئاویان بۆ دابین دەكرێت، ناوبراو رەتی دەكاتەوە سەرچاوەی ئاوی خواردنەوەی سیدەكان پیس بوو بێ و دووپاتی دەكاتەوە " ئاوی سیدەكان لە هەولێر و بێخاڵیش خاوێنترە .
لە دەستپێكی قسەكانیدا، جامی خورشید بەڕێوەبەری فەرمانگەی ئاوی سیدەكان بۆ زاری كرمانجی گووتی " سەنتەری ناحیەی سیدەكان شەش گەڕەك لەخۆ دەگرێت، لەو گەڕەكانە 760 بەشداربوومان هەیە و ئاوی خواردنەوە بەهەموو گەڕەكەكان گەیشتووە كە پێكهاتوون لەگەڕەكی فەرمانبەران، ئازادی، گوڵان، رزگاری، سەربیش، راپەڕین . بەگشتی گەڕەكەكان بێ كێشەن تەنها 60 ماڵی گەڕەكی فەرمانبەران ئاوی سەرەكیان پێنەگەیشتووە، بۆ ئەو ماڵانەش كەشفمان بۆ كردوە و دەرخەسەتەیەكمان ئامادەكردوە بەمەبەستی راكێشانی ئاوی سەرەكی كە بڕی 96 ملیۆن دیناری پێویستە، ئەمساڵ هەر پڕۆژەیەكی ئاو لە نێو سیدەكان بچێتە واری جێبەجێ كردن بەر لە هەموو كارێك چارەسەر كردنی كێشەی ئاوی ئەو ماڵانە دەكەین .
لەبارەی گرفتی ئاوی خواردنەوە لە گوندەكانی سنووری ناحیەی سیدەكان، بەڕێوەبەری فەرمانگەی ئاوی سیدەكان ئاشكرای دەكات" لەكۆی 130 گوندی ئاوەدان نزیكەی 55 گوندی برادۆست بەهۆی خراپی و كۆنی تۆڕەكانی دابەش كردنی ئاو و نەبوونی حەوز و وشكبوونی سەرووچاوەكانی ئاو بەردەوام كێشە و گرفتی ئاوی خواردنەوە لەو گوندانە هەیە، حكومەتی هەرێم ساڵانە بە تانكەر ئاو بۆ ئەو گوندانە دابین كردوە بەتایبەت لە وەرزی هاوین كاتێك سەرچاوەی ئاویان بەتەواوی ووشك دەبێ، ئەمەش نابێتە چارەسەری كۆتای و پێویستە كاری چاككردنەوەی تۆڕ یا هێنانەوەی سەرچاوەی ئاویان بۆ بكرێت . ئەمە لە كاتێكدایە تەنها لە ساڵی رابردوو وەكو فەرمانگەی ئاوی سیدەكان بە هەما هەنگی بەڕێوەبەرایەتیمان 22 گوند كاری چاككردنەوەیان بۆ كراوە و توانراوە لە نەبوون و كەمی ئاو رزگاریان بكەین، هۆكاری زیاتریش لە كێشەی ئاوی گوندەكان بەرفراوان بوونییانە لە ماوەیەكی زوودا . لەگەڵ دەستپێ كردنەوەی پڕۆژەكان لەم ساڵدا هەوڵی تەواو دەدەین كێشەی ئاوی خواردنەوەی ئەو گوندانە چارە بكەین كە ساڵانێكە بە دەست كەمی ئاو دەناڵێنن .
ناوبراو رەتی دەكاتەوە دەست درێژەی بۆ سەر ئاوی سیدەكان كرابێت و دەڵێت " سەرجەم ئەو ماڵانەی ئاوی خواردنەوەیان راكێشاوە ناویان لە لای ئێمە تۆمار كراوە و پابەندی پێدانی پارەی مانگانەشیانن، بەهیچ شێوەیەك دەست درێژی بۆ سەر ئاوی سەرەكی نەكراوە و رێگەش بە جۆرە كارێكی وەها نادەین . تەنها ساڵی 2018 دوو پڕۆژەی راكێشانی ئاوی سەرەكی بۆ گوندی شیشكان و بەشێك لەگەڕەكی گوڵانیش جێبەجێ كرا بە بڕی 52 ملیۆن دینار و سەرجەم پارەكە لەسەر 40%ی داهاتی فەرمانگەكەمان بوو، كە داهاتی مانگانەمان 4 ملیۆن دینارە .
لەبەردەوامی قسەكانیدا جامی خورشید لەبارەی كۆكردنەوەی داهاتی ئاو، دەڵێ " ساڵانی پێشتر تاكو رێكەوتی 1 – 8 – 2018 كۆكردنەوەی داهاتی ماڵان ئەركی ئێمە بوو وەك فەرمانگەی ئاو، بەڵام لەو رێكەوتە و لەمانگی دوواتر بەدوواوە بە رێكەوتنێكی نێوان وەزارەت و كۆمپانیایەكی لوبنانی كۆكردنەوەی داهاتەكە لەسەر ئەستۆی كۆمپانیایەكە، هەرچەندە كۆمپانیایەكە بە پێوەر داهاتی مانگانە كۆ دەكاتەوە بەڵام بەو پێیەی پێوەر هێشتا نەبەستراون بە هەمان شێوەی سیستەمی پێشتر بۆ هەر مانگێك 5 هەزار لە هاووڵاتییان و ماڵان وەردەگیرێت، لە ماوەیەكی نزیكیشدا پێوەری ماڵان لە سیدەكان دەبەسترێت و بڕی پارەكەش 43 هەزار دینارە لە بەرامبەر ئەو پارەیە حكومەت كرێی چوار مانگ لە هاووڵاتییان وەرناگرێت، دووای بەستنی پێوەر وەرگرتنی داهاتیش بە پێوەر لە بەشدار بووان وەردەگیرێت .
لەبارەی پیس بوونی سەرچاوەی سەرەكی ئاوی خواردنەوەی سیدەكان، بەڕێوەبەری فەرمانگەی ئاوی سیدەكان ئاشكرای دەكات " ئاوی خواردنەوەی سیدەكان لە كوێستانی بەربزین سەرچاوە دەگرێت، ئاوێكی زۆر پاكە و هیچ كێشەیەكی نییە و لەم رووەوە 100% دڵنیایی دەدەمە هاووڵاتییانی دەڤەرەكەمان، چوار فەرمانبەرمان بۆ پاراستنی سەرچاوەكە دابین كردوە و بەبەردەوامی چاودێری دەكەن، هەروەها تاقیگەی بەڕێوەبەرایەتی ئاوی سۆران و تاقیگەی تەندرووستی سۆران و هەولێریش مانگانە پشكنینیان بۆ ئاوی خواردنەوەی سنوورەكەمان دەكەن و هیچ كێشیەكی لێ دەرنەچووە و بە خاوێنترین و پاكترین ئاویشان داناوە، بەپێی ئەنجامی پشكنینەی تاقیگەكان بێت، ئاوی خواردنەوەی سیدەكان لە ئاوی بێخاڵ و هەولێریش پاكتر و خاوێنترە .
ئاماژەشی بەوەدا " پڕۆژەی ئاوی خوار – بەربزین لە سنووری سیدەكان بە گوژمەی چوار ملیار دینار لە ساڵی 2013 دەست بەجێ بەجێ كردنی كرا، كە پڕۆژەیەكی ستراتیژی و گرنگ بوو بەدرێژای 21 كم لە دوو حەوز پێكهاتووە بە پانتانی 2500 چوارگۆشەیە، دیارە پڕۆژەكە بەهۆی قەیرانی دارایی راگیرا و تەواو نەكرا كە بەدڵنیایەوە بە تەواو كردنی ئەو پڕۆژەیە دەتوانرا ئاو بە سەرجەم دانیشتووانانی سیدەكان و ژمارەیەك گوندی دەورووبەریش دابین بكەین .
دەربارەی بڕینی موچەی فەرمانبەرانی ئاو لە سیدەكان كە چەند مانگێكە جیا لە پاشكەوتی موچە هەر یەكێكیان بڕێك موچەیان لێ كەم كراوەتەوە، لەو بارەیەوە جامی خورشید بەڕێوەبەری فەرمانگەی ئاوی سیدەكان روون كردنەوە دەدات و دەلێ " لە گوندەكانی سنووری فەرمانگەكەمان 159 فەرمانبەرمان هەیە و 52 فەرمانبەریشمان لە نێو سیدەكان هەیە، ساڵانە لیژنەی دەرماڵە لە بەڕێوەبەرایەتی ئاوی سۆران لە نزیكەوە سەردانی گوندەكان دەكات و بەچاوی خۆیان بینین بەشێك لە فەرمانبەران مستەحەقی وەرگرتنی دەرماڵەی ترسناكی و جوگرافی نین، بەهۆی نەبوونی پڕۆژەی ئاو و حەوزی گوند و پابەند نەبوون بە دەوامی خۆی كە ژمارەیان 75 هەزارە و هەر یەكێكیان 102 هەزاریان لێ بڕداریە، بڕینی ئەو بڕە پارەیەش پەیوەندی بە ئێمەوە نییە و هەوڵیشمان داوە لیژنەكە پێداچوونەوە بەو فەرمانبەرانە بكات و لە بەرنامەی لیژنەكەدایە هەر فەرمانبەرێك دەوامی خۆی بكات و مەشرووع لەگوندەكەی هەبێت دەرمالەكانی پێ دەدرێتەوە .
لە كۆتایدا گووتیشی " بۆ چارەسەر كردنی كێشەی كەم ئاوی و چاككردنەوەی شەبەكەی ئاوی سیدەكان و گوندەكانی دەورووبەری، بەپێی ئەو دەرخەستانەی ئێمە ئامادەمان كردوە، نزیكەی 15 ملیار دیناری پێویستە، بەو بڕە پارەیە دەتوانرێ كێشەی ئاو لەسەرجەم گوندەكان و گەڕەكەكانی سیدەكان چارەسەر بكەین .

 

زۆرترین بینراو