رۆمانی (زۆربای ئێرانی) بە زمانی كوردی دەكەوێتە بەر دیدی خوێنەران

رۆمانی (زۆربای ئێرانی) بە زمانی كوردی دەكەوێتە بەر دیدی خوێنەران

زاری كرمانجی: رۆمانی (زۆربای ئێرانی) ڕۆمانێكی داستان ئامێزە و چاپكراوی ڕۆماننووسی ئێرانی هۆڵەندیزمان«قادر عەبدوڵڵا»یە لەلایەن "شەفیقی حاجی خدر" وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی كورد.
شەفیقی حاجی خدر، نوسەر و وەرگێڕی رۆمانەكە بە زاری كرمانجی راگەیاند " زۆربای ئێرانی ڕۆمانێكی داستان ئامێزە و تا ئێستا دوا ڕۆمانی چاپكراوی ڕۆماننووسی ئێرانی هۆڵەندیزمان «قادر عەبدولڵا»یە، ئەو نووسەرەی خاوەنی شاكارەكەی «خانووەكەی مزگەوتێ» و «خەتی بزماری»یە.
ئەوەی ڕاستی بێ ڕۆمانەكە بە زمانە ماكەكەی هۆڵەندی بە ناونیشانێكی دیكە چاپكراوە، ناونیشانە نوێیەكە بۆ وەرگێڕانە كوردییەكە بە پێشنیازی وەرگێڕ و قایلنامەی نووسەر بووە.
ڕۆمانەكە لە قەڵایەكی سەدەكانی ناوەڕاست دەستپێدەكا، لەوێدا ژیاننامەی ماڵباتێكی حاڵخۆشی بازرگانی زافەران لەسەردەمی محەمەد ڕەزاشای ئێراندا دەگێڕیتەوە، لەوێوە لە ڕێی گێڕانەوەی سەربردەی ژیانی مێردمناڵێكدا هەموو گۆڕانە مێژوییەكان بە سیاسی و كۆمەڵایەتییەكان شەنوكەودەكا، تا دەگاتە سەر هەڵگەڕانەوە بەڕووی ڕژێمی ئایەتولڵاكانی ئێران و لە ئەنجامیشدا، كە مێردمنداڵەكە گەورە دەبێ و دەبێتە پیاو و تێكۆشەر، جێگەی لەق دەبێ، دوای زیندانیی و ئازار و ئەشكەنجە بە ناچاری وڵات جێدێڵێ و ئاوارەی هەندەران دەبێ، لەوێشەوە درێژە بە گێڕانەوەی سەربردەكانی دەدا كە تێكەڵەن لە یادەورەی و ژیانە نوێیەكەی.
گووتیشی " كاتێك باسی ئەو ڕۆمانە بكرێ، ئەوا دەبێ بە شایستەیی باس هەم لە ناوەڕۆك و هەم لە شێوازی (تەكنیك)ی گێڕانەوەی كتێبەكە بكرێ.
هەرچی لەبارەی ناوەڕۆكەیەتی ئەوا تێهەڵكێشێكی مێژووییە، ڕاستە مێردمنداڵەكە كە ناوی سوڵتانە شتەكان دەگێڕیتەوە، گێڕانەوەیەكی وەها كە سەردەمی داستانەكان و كارە پاڵەوانەكانی سەردەمی كلاسیك بەگوێی خوێنەردا دەدا، هەروەها هەر بە هەمان گیبازییەوە كاری لێبڕاوانە و خۆبەختكەرانەش لەسەردەمی نوێدا دەدا، چونكە وەڵامی پرسێكی چارەنووسسازی وەك (ئەرێ ئامادەی قوربانییەك بۆ نیشتمان بدەی؟) بە ئەرێنی وەڵام دەداتەوە، ئیدی ئەم پرسە لێكەوتە و ئاكامی دژواری خۆی دەبێ، بۆیە ڕەوتی ڕووداوەكانیش ئەو هەموو دەردەسەریەی بۆ پاڵەوانەكە تێدایە.
سەیر لەوەدایە پاڵەوانەكە كە هەر لە منداڵییەوە ئارەزومەندانە بە كامێرایەكی دەستی سادە هەڵوەدای وێنەگرتن دەبێ، دواتر ئەم خووەی لێ دەبێتە خواستێكی توند وسەركێش، هەر بەدوای كامێرادا ڕادەكا تا ئەكادیمیانەش زانكۆی هونەر تەواو دەكا، پاشان دەبێتە دەرهێنەرێكی بەناودەنگ، ئیدی لەگەرمەی كاری دەرهێنان، لە هەڕەتی لاوی دەرهێنەرەكە، لە ترۆپكی خۆشڕابواردن و هاموشۆی ژنان، هەر لەڕێی ژنیشەوە دەكەوێتە سەرباری ئەو ڕێگەیەی كە سەرەنجام ئاوارەیی و هەندەرانی دەبێتە چارەنووس.
هەر بەهۆی كامێرا و دەرهێنانی فیلمی سینەمایەوە، هەم تێكەڵی ماڵی پاشایەتی محەمەد ڕەزاشا دەبێ، بەتایبەتی فەرەح دیبای شاژن، هەم بە دیوەكەی دیكەشەوە تێكەڵ بە ڕەوتی جووڵانەوەی چەكداری چەپگەرا و شۆڕشی جەنگەڵ دەبێ، ئاخر ئەو بەیەكبەستنەوەیە و بە ئەرێنی وەڵامدانەوەی پرسی سەروو، لەسەر داوای شۆڕشگێران دەرهێنەرەكە «فەرەح دیبا»ی شابان و بە بارمتە دەگرێ و دواتر دەیگۆڕێتەوە بەچەند دیلی شۆڕشگێڕ، بەڵام دواتر لە هەوڵی دەربازبوون، دەگیرێ و كونجی زیندان دەیگرێتە باوەش. ئیدی ئەم پەیوەندییە یاریی و نەیارییە لەگەڵ شاژن، هەر بەدوای دەڕوا تا لە ژیانی هاندەرانیش لە كۆڵی نابێتەوە، كە چۆن بەرنامەیەكی دیكۆمێنتاری لە پاریس لەسەر دەكا، لە شاژنێكی دەستڕۆیشتوو دەبێتە بێوەژنێكی تەنیا، هەر بەخۆی دەچی و پارچە پیزایەك دەخوا.
وەرگێڕ ئەوەش دەخاتەروو " ئەم ڕەوتەی خەباتی دەرهێنەر(سوڵتانی گێڕەوە و پاڵەوانی ڕۆمانەكە) لە كاتی شۆڕشی گەلانی ئێرانیشدا هەر خەباتكار دەبێ و ڕۆڵی كارای دەبێ، بەڵام لەوانیش هەڵدەگەڕیتەوە..
لەم رۆمانەدا، نەوەك هەر سوڵتان، بەڵكو كەسەكانی دیكەش شتەكان دەگێرنەوە، لەوەش زیاتر مەلێكی جوانی وەك پەپوسلێمان لەگەڵ چاوی كامێرادا تیشك دەخەنە سەر ڕووداوەكان و تەلیسم ئاسا سەرەدا و دەدەنە دەست خوێنەر.
ئەوەی لە هەمووشی باڵكێشترە، لە بەرایدا و چەند لاپەڕەیەك وەك پێشبەندێك و ڕێخۆشكردنێك بۆ نێو ڕۆمانەكە ئەوەیە، زمانگۆی مەلان/ منگق الگیر كە شاكاری «فەریدەدین عەتاری نیشابوورییە پوختكراوەتەوە.
لە كۆتاییدا دەبێ ئاماژە بەڕاستییەك بدەین، كەوا لە ڕۆمانەكانی «قادر عەبدوڵڵا»، نەخاسمە ئەم ڕۆمانەیان، بە ئەنقەست نووسەر سەرەداوێك هەر بە كۆد، هەر بەگرێكۆرەیی دەهێڵێتەوە بۆ ئەوەی مەتەڵەكە یان خوێنەر بە سەلیقە تیژبینییەكەی خۆی هەڵیبێنێ، یان لەوانەیە نووسەر هەڵیگرتبنێ بۆ ڕۆمانێكی دیكە و لەوێ بەدوای سەرەداوەكەدا بچێ و هەڵیبوێژێنێتەوە.
شایانی باسیە، تا ئێستا شەش ڕۆمانی ئەم نووسەرە كراونەتە كوردی، (سەفەری بوتڵە بەتاڵەكان) «سەلاحەدینی بایەزیدی» لە فەرەنسییەوە كراوەتە كوردی، چوار ڕۆمانەكەی دیكەش لەگەڵ زۆربای ئێرانییدا «شەفیقی حاجی خدر» ڕاستەوخۆ لە زمانی هۆڵەنییەوە وەریگێڕاون.

زۆرترین بینراو