رۆژهەڵات لەبەردەم تەقینەوەیەكی مەزندا

رۆژهەڵات لەبەردەم تەقینەوەیەكی مەزندا

راپۆرت محەمەد ئامۆكەیی- زاری كرمانجی: بەهۆی گران بوونی نرخی سوتەمەنی لە ئێران و كوردستانی رۆژهەڵات چەند رۆژێكە خۆپیشاندان دەستی پێكردوە، كۆماری ئیسلامی لە رێگەی هێزە ئەمنیەكانیەوە بە دەیان خەڵكی بێ تاوانی شەهیدو بریندار كردوە، رۆژ بە رۆژیش بلێسەی ئەو ناڕەزایەیی هاووڵاتیان گەرمتر دەبێت، زاری كرمانجی بۆچوونی چین و توێژەكانی رۆژهەڵات و باشوری لەهەمبەر ئەو دۆخەی ئێستا هەیە لە ئێران بەگشتی وەرگرتوە.
د. هەژار رەحیمی مامۆستایی زانكۆ دەڵێت" لە راستیدا زیاد لە هۆكارێك هەن بۆ ئەم خۆپێشاندانانەی ئێران، ئەگەرچی لە رواڵەتدا بۆ رەتكردنەوەی گرانگركردنی بەنزینە بۆ سێ هێندە، بەڵام دەرەنجامی كەڵەكەبوونی دەیان و سەدان كێشەی دیكەیە، كە كۆمەڵگەی ئێرانی لە سایەی سیاسەتی ناتەواوی كۆماری ئیسلامی تووشیان بووە، ئێران لە سایەی ئەو سیاسەتە ناتەواو و نامرۆڤانەیەوە كە هەیبووە، بووەتە كۆمەڵگەیەكی خەسار هەڵگرو هەر ئان و ساتێك ئەگەری ئەو جۆرە خۆپێشاندانە هەیە، ئێرانی ژێر دەستی حكومەتی ئیسلامی، ئاوسە بە كێشە گەڵێكی زۆری كۆمەڵایەتی، سیاسی، ئابووری و مەشرووعیەت، ئەگەر ئێمە ئەو چاوەڕوانییەمان لەم جۆرە خۆپێشاندانانە هەبێ كە گۆڕانێكی رادیكاڵ لە سیستەمی حوكم لە ئێراندا بەدیبێنن، ئەوا دەبێ بزانین كە حیزبەكان رۆڵێكی یەكلاكەرەوەیان هەیە، بۆ ئەوەی ئەو رۆڵەی خۆیان بە باشترین شێوەش بگێڕن، پێویستە یەكگرتوو بن، لە لایەكی تریشەوە پێویستە ئەوە وەبیر بێنینەوە، كە هیچ ئاسۆیەكی روون بەدیناكرێ بۆ ئەوەی كە لە دوای ئەم رێژیمەوە دێتە سەر كار بەرامبەر بە پرسی كورد، لەمانەی ئێستا لەسەر كارن باشتر بن، بۆیە پێویستە هێزە سیاسییەكانی كورد یەكگرتوو بن، تا لە بەرامبەر هێزە ئێرانییە شۆڤینیستەكان، بەهێزتر دەربكەون، ئەمە جگە لەوەی كە یەكگرتوویی نێوان هێزە كوردییەكان، دەتوانێ هەم دڵگەرمی بێت بۆ خەڵك و هەم مزگێنی داهاتوویەكی سەقامگیر بە خەڵكی كوردستان بدات."
هەژار رەحیمی باسی لەوەشكرد" بەرهەمداربوونی ئەمجۆرە خۆپیشاندانە پەیوەستە بە بوونی رێبەرییەكی دیار لە ئاستی ئێراندا و هەروەها بوونی توانای ریسككردنی سیاسەتمەداران و رێبەرانی نێو هێزە ئۆپۆزسیۆنەكان، ئەمە جگە لە روون بوونی سیاسەتی هێزە نێودەوڵەتییەكان سەبارەت بە ئێران، بە داخەوە تا ئەم ساتە ئەم سێ هۆكارە غایبن لە ئەگەری هەبوونی ئەم سێ هۆكارە، بە تایبەتی دوو دانەی یەكەم، هەر خۆپێشاندانێك دەتوانێ بەرهەمدار بێت لە ئێران."
ئەوەشی گووت" بێ دەنگی هەندێ میدیا یەكێكە لە دیمەنە تراژیدی و ئازاربەخشەكانی ناو كورد، كە كاریگەرییەكی سلبی دەبێت و لە دڵ و دەرووندا دەمێنێتەوە، بەداخەوە بەهۆی ئەو جۆرە مامەڵەكردنە لەگەڵ پرسی كورد، لە چوار پارچەی كوردستان لە لایەن خودی تاكەكانی كوردەوە، رۆحی كوردبوون، پەرتەوازە بووە و ئەمەش كاریگەری راستەوخۆی لەسەر دەسكەوت و بەرهەمەكانی بزووتنەوەی رزگاریخوازی كورد داناوە، كورد تا لە هەر چوار پارچە تێنەگات، ئەوە كوردەكانن هاوپەیمانی ستراتیژی یەكترن و، یەكتری بە قوڵایی ستراتیژی یەكتری نەبینن، زەحمەتە ئایندەیەكی گەشیان هەبێ ئێمە بۆ ئەوە تەنیا دەبێ فرمیسك هەڵوەرێنین و بۆ چارەنووسی نادیاری بەرهەمی دەستی خۆمان بگرین.
شیلان محەمەدی، ئەندامی كۆمیتەی ناوەندی سازمانی خەباتی كوردستانی ئێران، بۆ زاری كرمانجی ئەوەی خستەڕوو" خەڵكی ئێران ماوەی چوار دەیەیە بەهۆی هاتنە سەركاری رژێمێكی دیكتاتۆر و سەركووتگەر، لەگەڵ ژیانێكی پڕچەر مەسەری و نەهامەتی روبەروون و لە ئێستادا دەیان قەیرانی ئابووری و كۆمەڵایەتی و سیاسی خەڵكی ئێران بەگشتی و كوردستانی تووشی دۆخێكی نالەبار و ژیانێكی یەكجار سەخت كردۆتەوە، ساڵانێكی زۆرە خەڵك بەكردەوە دەریانبڕیوە كە ئەو رژێمەیان ناوێ‌ و خوازیاری گۆڕینی دەستەڵاتن و رژێمی ئاخوندی هیچ جۆرە مەشروعیەتێكی نەماوە و بە زەبری چەك و سەركووت دەستی بەسەر دەستەڵات دا گرتووە."
دەشڵێت" رژێمی ئاخوندی ساڵانێكی زۆرە خەریكی بەتاڵانبردنی سەروەت و داهاتی ئەو ووڵاتەو خەڵكە كەین، بۆیە خەڵك تەنیا هەفتەیەك نییە كە راپەڕیون و هەستیان بە بێ مافی و چەوسانەوە كردووە، ئەوان ماوەی چڵ ساڵە دەچەو سێندرێنەوە، ئەوان لە تەواویەتی پێكهاتە و ناوەڕۆكی ئەو دەستەڵاتە بێزارن و ئامانجیی سەرەكێشیان رووخانی ئەو دەستەڵاتە و هێنانە سەركاری حكومەتێكی خەڵكی و دیموكراتیكە، دەتوانم بلێم گران بوونی بەنزین تەنیا هۆكارێكە بۆ ئەوەی خەڵك جارێكی تر هاواری ئازادیخوازانەیان بە گوێی جیهان و دستەڵاتدارانی ملهوری ئاخوندی بگەێنن."
دەربارەی یەك دەنگی حزبەكانی رۆژهەڵات و كورد بەگەشتی گووتیشی" بەداخەوە نەتەوەی كورد بە بەردەوامی تاوانی یەكنەبوون و پەرش و بڵاوی خۆی ئەدات، حاشا لێنەكراوە ئەوەی كە ئەمڕۆ لەسەر شەقامەكانی كوردستان و ئێران دژی ئەو رژێمەو سیاسەتە هەڵەكانیان دروشمی مردن بۆ دەستەڵات دەدەن ، كەسانێكن خۆشەویستیان بۆ حیزبەكان هەیەو لەو سۆنگەوە بێگومان یەكڕێزی و یەكگووتاری هێزە دژبەرەكانی رژێم بە گشتی و بەتایبەتیش هێزە كوردستانیەكان لە ئێستادا یەكێك لە فاكتەرە سەرەكیەكانی گەشەسەندنی جوڵەی نارەزایەتی جەماوەر و رێكخستن و پەرەدان بە پانتایی مەیدانی رووبەڕوو بوونەوەی دەستەڵاتە، ئەوەی كە دەیبینین ئەو یەكگووتاری و هاوئاهەنگیە بوونی نیە لە نێو هێزە كوردییەكان و لە هەر ئەگەرێكیش زیانەكانی ئەو دۆخە روبەروومان دەبێتەوە، پێویستە هێزە كوردستانیەكان بە بەرپرسیارەتیەكی زیاترەوە لەو دۆخە ناسك و هەستیارە بڕوانن و لە پێناو یەكخستنی هێز و تواناكانیان هەنگاو هەڵگرن."
شیلان محەمەدی لە دوا پەڤەكانیدا ئاماژە بەوەدەدات" زیاتر لەوەی كە باس لە ئەگەرەكانی سەركەوتن و بە ئەنجام گەیشتنی جوڵە ناڕەزایەتیەكانی خەڵك بكەین، پێویستە ئەو لایەنە بخەینە بەر سەرنج كە ئێران كەوتۆتە ناو قۆناغێك كە لە پڕۆسەیەكی زەمەنی دا حەتمەن شكانی گەورە بۆ دەستەڵات دێنێتە بەرهەم، لەوانەشە جوڵەی ناڕەزایەتی ئەمجارەش كپ بكرێتەوە، بەڵام هەرگیز ئەو دۆخە پڕ لە بێزاری و ناڕەزایەتی و كێشەیەی ئێستا ناگەڕێتەوە بۆ دۆخی ئاسایی و پێش ناڕەزایەتیەكان و ئیتر خەڵك ناتوانن چیتر بێ دەربەستی و نەزانكارییەكانی رژێم قبووڵ بكەن، لەگەڵ ئەوەش دا پێوەندیدار بوونی زۆربەی هۆكارەكانی ناڕەزایەتی بە بەشی ئابووری و هۆكارەكانی گرانی و نەبوونی كار و بژێوی شتێك نییە كە خەڵك بتوانن بە ئاسانی لەبەرچاوی نەگرن و رۆژانە لەگەڵ ئازار و ناخۆشیەكانی دەست و پەنجە نەرم دەكەن، ئەوەی كە شیمانە دەكرێ‌ سیاسەتە زێدەخوازییەكانی رژێمە كە بوونە هۆی سەپاندنی تەحریم و گەماڕۆكان لەلایەن ئامریكا و رۆژئاوا، هەروا بەردەوام دەبێ و بەو پێیەش فشارە ئابوورییەكان بۆ سەر ئێران زیاتر و پەرەسەندووتر دەبن، بێگومان ئەو جوڵە ناڕەزایەتیانە بەوەندە كۆتاییان نایە و بەردەوامی بەخۆیەوە دەبینێت‌.
مەحبوبە حسێنی نیا، چاودێری سیاسیی دەڵێت" ئامانج لە خۆپیشاندانەكانی ئێران تەنها سوتەمەنی نیە بەڵكوو گران بوونی بەهانەیەكەو یەكێكە لە گرفتەكانی كۆمەڵگەی ئێرانی كە زیاتر لە چڵ ساڵە كۆماری ئیسلامی گرفتی ئابوری، فەرهەنگی، سیاسی لە هەموو بوارەكانی تردا هەبووە، ئەگەر بەوردی بچینە نێو ئەو بوارنەی باسم لێوەكردن، یاساكانی ئەو رژێمە بەرامبەر بە چین و توێژەكان و نەتەوەكانی كورد، فارس، عەرەب، تورك، ئەو ستەمەی لە كورد و عەرەب كراوە ئەوە هۆكار بووە كە خەڵكی زولم لێكراو بڕژێنە سەر شەقامەكان و داوای مافی خۆیان بكەن، بۆیە ناكرێت ئەو رژێمە دۆخی ژیانی هاووڵاتیانی خۆی لەوە زیاتر سەختر بكات بە گرانكردنی نرخی سوتەمەنی، چونكە ئێستا رێژەی هەژاری و بێ كاری ئاستی پێوانەیی تۆماركردووە."
ئەوەشی گووت" ئێستا كاتی ئەوە هاتووە هەموو حزبە كوردیەكانی رۆژهەڵات یەكگربن لەبەر ئەوەی یەكگرتووی ئەوان كاریگەری ئەرێنی دەبێت لەسەر رێبەریكردنی رۆژهەڵات، نەك لەو پارچەیە بگرە هەرسێ پارچەكەی تریش دەبێت هەرچی كوردە هاوار بكات بۆ یەك دەنگی، ئەگەر سەیری كەین یەك نەگرتنی حزبە سیاسییەكان لە تەواوی پارچەكانی كوردستان بۆتە هۆی ئەوەی كورد سەركەوتو نەبێت پێم وایە بە یەكگرتویی دەگەین بە مافە ڕەواكانمان."
ئەو چاودێرە لە بارەی بێ دەنگی هەندێ میدیای كوردی رایگەیاند" جێگەی نیگەرانیە هەندێ كەناڵی راگەیاندی باشور، نەیان توانیوە یەك وشەش لەسەر ئەو هەموو شەهید و بریندارانەی لە رۆژهەڵات هەن باس بكەن، كە چەندین رۆژە دەستیان داوۆتە خۆپیشاندان، چاوێك بەمێژوو بخشێنینەوە ئێمەی كوردی رۆژهەڵاتی هەمیشە لە خۆشی و ناخۆشیەكانی تری پارچەكانی كوردستان بەشداربوینە نەدەبوا ئەو میدیایانە بێ دەنگی بنوێنن لەهەمبەر ئەو تاوانانەی لێمان دەكرێت.
خاتوو زەكیە سدقی، كوردێكی رۆژهەڵاتەوە یەكێكە لەو خانمانەی لە دونیای ئەدەب ناوێكی تایبەت بەخۆی هەیە گووتی"ئامانج لە خۆپێشاندانەكان رووخانی رژێمی كۆماری ئیسلامییە گران بوونی نرخی كەلو پەل و لە نێویشیاندا بەنزین ئەمە بەهانەیەكە بۆ لابردنی رێژێمی وەها خوێن مژ، لەو چەند رۆژەی رابردوو شارەكانی رۆژهەڵات زیاتر شەهیدی داوە لە چاو شوێنەكانی تری ئێران، كۆمەڵگەی نێو دەوڵەتیش لە ئاست ئەو هەموو ستەمە بێ دەنگ بووە، بۆیە لێرەوە داوا لەسەرجەم حزبەكانی رۆژهەڵاتی بریندار دەكەم یەكگترتوویی و یەك رێزی خۆیان رابگێنن، نەك ئێستا دەبوا ئەوان دەمێكە كاریان لەسەر ئەوە یەكگرتنە بكربا، ئێستا هاووڵاتیانی كورد لە چاوەڕوانی یەكگووتاری حزبەكانیان دان ئەگەر هاتوو لێرە ئەوان یەك دەنگ بوون بێ گومان كاریگەری باشی دەبێت بۆسەر خۆپێشاندەران، ئەگەر هاتوو خۆپیشاندانەكان كپ نەكرێن و بەردەوام بن و پاشەكشە نەكەن هێزە چەكدارەكان لەگەڵیان كەون بەدڵنیایەوە سەدا سەد ئاكامی باشی دەبێت، تەنانەت ئەگەر یەك كەسیش نەمێنێ من دیسانیش بەسەركەوتنی دەزانم، ئەوەی كە گرینگە هەڵوێستی حیزبەكانە لەئێستادا.
چالاكوانی مەدەنی كاروان جەبار، ئاماژە بۆ ئەوەدەكات"سوتەمەنی هۆكاری سەرەكی خۆپیشاندانەكانی ئێران نیە دەتوانین بلێین سوتەمەنیان كردە وەسەیلەیەك بۆ خۆپیشاندان، ئامانجیش لەم خۆپیشاندانە گۆڕینی ئەم دەستەڵاتە دیكتاتۆرە توندەیە كە ڕژێمی كۆماری ئیسلامی ئێران پەیڕەوی دەكات، بەتایبەت لەپارێزگا كوردیەكان، بۆیە وەك تاكێكی باشور بەگرنگی دەزانم لە ئێستا حزبە كوردستانیەكان یەك دەنگ و یەك ڕەنگ بن هەمویان لەژێر چەتری ئاڵای كوردستان كۆببنەوە چونكە واپێشبینی دەكرێ گۆڕانكاری گەورە لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ڕووبدات و ئەگەری پارچەبوونی چەند دەوڵەتێك لەئارادایە بۆیە پێسویستە كورد لەئێستادا یەك گوتاربێت و خۆی ئامادەبكات لەكاتی ڕوودانی گۆڕاكاریەكان، بەهێزەوە بێنەوە مەیدانی سیاسی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست."
ئەو چالاكوانە نەیاشردەوە و زیاتر گووتی" خۆپیشادانەكانی ئەمجارە دەستی ووڵاتانی دەرەكی لەپشتە بۆیە پێشبینی دەكەم گەر خۆپیشاندانەكان بەردەوام بن ئەنجامی باشی هەبێت بۆ كوردانی خۆرهەڵات، بەڵام ڕووی دەمم دەكەمە هەندێ میدیای كوردی بە داخەوە نەدەبوا بەو جۆرە بێ دەنگی بنوێنن لە هەمبەر دۆخی برایانمان لەو پارچە ستەم لێكراوە، ئەو میدیا بێ دەنگانە بەكرێ گیراوی وڵاتانی ترن بەفیتی ئەوان دەنوسن گەر دۆخەكە لە بەرژەوەندی وان نەبێت بێ دەنگی هەلدەبژێرن خۆیان لاڵ دەكەن.

زۆرترین بینراو