زمان لە پێگەیاندنەوە هەتا تێگەیاندن!

برایم فەڕشی

گەر مرۆڤ، خاوەنی زمان نەبوایە، لە دارستان و ئەشكەوتەكان دەرباز نەدەبوو! پێشكەوتنی مرۆڤ و جیهان، بوونی فەرهەنگ و كۆمەڵگا، گرێدراوی بوونی زمانە. مرۆڤ بە بێ زمان، بێدەستەڵاتە و دەستەڵاتی لە مێشك و زماندا كۆ بووتەوە! كۆمەڵگای ئێنسانی بە بێ زمان، كۆمە كۆمەی زیندەوەرانە و هیچی تر!
هەموو زیندەوەرانی سەر گۆی زەوی جەستە و مێشك و چەشنێك زمان بۆ پێوەندیگرتن لە گەڵ یەكتریان هەبووە و هەیە، بەڵام ئەوان خاوەنی ئەو چەشنە لە زمان و مێشك نەبوون، كه بتوانن خۆیان‌ بپارێزن و ژیانیان بەرەو گۆران بەرن. وەك دایناسۆرەكان كە مەزنترین زیندەوەری سەر وشكانی بوون. ئەوان و بێژمار باڵندە و پەلەوەر و ئاژەڵ و زیندەوەر لە ناوچوون، لە بەر نەبوونی ئیمكانی بیركردنەوە، تاقیكردنەوە و دەربڕین لە ڕێگای زمان! مرۆڤ گەر ئەو ئیمكانەی نەبایە، بە جەستەی بچكۆلانەیەوه،‌ بەر لە دایناسۆرەكان لە ناو دەچوو.
لەناوبردنی زمانی هەر زیندەوەرێك، كارەساتێكی بەردەوامە لە ژیانی زیندەوەرەكە‌. مرۆڤ كە نەتوانێ بە زمانی دایكی خۆی‌، بیرو هزر و هەست و تێگەیشتنی خۆی بهێنێتە سەر زمان، ئەو مرۆڤه لە زاتی سرووشتی خۆی دادەبڕێ‌ و‌ تا كۆتایی ژیان‌ لە گەڵ كەسایەتی سرووشتی خۆی جووت نابێت. زمان پێناسەی كەسایەتی و هۆی سەرهەڵدانی كەسایەتییە. بوون بە مانای ئینسانی بیركەرەوە، گرێدراوی بوونی زمانە!
مرۆڤی كورد لە ڕۆژهەڵاتی كوردستان، زیاد لە سەد ساڵە، بە هۆی سیستەمی فێركردن و بارهێنان، مێدیایی زاڵ، سیستەمی سیاسی- حكوومەتی- ئیداریی و داسەپاندنی زمانێكی تر، دوور لە سرووشتی كەسایەتی خۆی، دوور لە زمان و فەرهەنگ و مێژووی خۆی، بۆ مەبەستی دوور لە ویست و بەرژەوەندی خۆی و نیشتمانەكەی، بارهێندراوە و بۆ مەبەستی دڵخوازی نەتەوەیەكی تر ئادابتە كراوە، گۆڕدراوە و تێكدراوە.
مرۆڤی كورد لە ڕێگای زمانێكی تر، كە ڕەنگدانەوەی كەسایەتی و فەرهەنگ و مێژوو و خوو ڕەفتاری كۆمەڵە كەسێكی ترە، لە گەڵ خۆی و زمانەكەی بێگانە كراوە. كەم نیین ئەو كوردانەی لە ژیانی ڕۆژانە و لە هەموو ژیانیاندا، ئەو پێویستییە نابینن بە زمانی خۆیان بنووسن، بخوێننەوە و بیروهزر و تێگەیشتنیان لە ڕێگای زمانی خۆیانەوە دەرببڕن. گەلێكی زۆر لە كارمەندان لە سەر هەتا خوار، دەرسوێژی فێرگە و زانستگا، هونەرمەند، پسپۆڕی بوارەكان، خوێندن و نووسینی زمانی خۆیان نازانن و هەست بەوە ناكەن، كەمایەسییەكی زمانی و كەسایەتیان هەیە. زۆرن ئەو كەسانەی كە “زمان” تەنیا لە وشە و ڕستەدا دەبینن و گەر گۆڕدرا و زمانێكی تر لە جێگای داندرا بۆ یان ئاساییە.
كەم نیین ئەو كەسانەی كە پێیانوایە زمانی دایكی ئەوان، زمانی هونەر و زانست و سیاسەت و پسپۆڕی نییە، هەر بۆیە زمانی دووهەم و سێهەم بە قەرز وەردەگرن و جێی زمانی خۆیانی پێ پڕ دەكەنەوە. ئەم پرۆسەیە قووڵایی ئاسیمیلاسیۆن بە دەستی كورد خۆی دەردەخات. ئەو موهەندیس و دوكتور و پرۆفیسۆر و شارەزا و هونەرمەندەی بێگانە لە خۆی، بێگانە لە هەست و سرووشتی خۆی دەبێتە پەیژەی زمان و فەرهەنگ و زانست و شارستانیەت و شانازی ئەو میللەت و كیانەی، كە ئەوی توواندۆتەوە و كەسایەتی لێ زەوت كردووە، دەبێ لە تەنیایی خۆیدا چ وڵامێك بداتەوە كە ناتوانێ هەست و بیر وهزری خۆی لە زمانی خۆیدا هەڵڕێژێ؟!
نووسەری ئەم دێڕانە وەك شانۆپێداگۆگ و داڕێژەری سیستەمی فێربوون و فێركار، زیاتر لە سی ساڵە ئەم دیاردەیە لە ناو منداڵ و لاوان و بنەماڵەكانیان سەیر دەكات و لایەنەكانی زیانمەندی دیاردەكە لە پرۆسەی فێربوون تاوتۆ دەكات و لایەنەكانی زانستی لە پراكتیكدا لە ناو میللەتانی هەمەڕەنگی چوارقوڕنەی جیهان، كە لە ئاڵمان دەژیین هەڵدەسەنگێنێ‌. بە ئەرخایەنی دەسەلمێندرێ، ئەو منداڵانەی بە هەر هۆیەك لە فێربوونی زمانی دایك، لە خوێندن و نووسین بە زمانی دایك، بێ بەری دەكرێن، تووشی كێشە لە پرۆسەی فێربوونی زمان، تووشی كیشە لە خۆ دەرخستن لە ڕێگای زمان، تووشی كێشە لە پێوەندی كۆمەڵایەتی، تووشی كێشە لە گەڵ ‌خۆیان و هەست و بیروتێگەیشتنیان دەبن. زمانی دووهەم و سێهەم و چەندەم هیچكات جێگای هەمەلایەنی زمانی دایك ناگرنەوە، نە لە ڕووی دەرەوە، نە لە ڕووی ناو و دەروونەوە!
لە حاڵەتی دابڕان لە پرۆسەی زمانی دایك، ئەو لایەنە دەروونییە، مرۆڤ تووشی زیانی جیددی دەكات، بە بێ ئەوەی مرۆڤەكە هەست بەو نوقسانە دەروونیە بكات. ئەو دایك و باب و بنەماڵانەی خۆیان دەبنە هۆی ئەوەی مندال فێری زمانی فارسی ببن لە جیاتی زمانی دایك، زیان بە منداڵەكەیان دەگەینن. حكوومەتی ڕەزاشا و كەسانی وەك محەممەد عەلی فرووغی و سیستەمی شاهەنشاهی و سیستەمی حكوومەتی ئیسلامی و موستەشارەكانی كوردی بوارەكانی فەرهەنگ، هونەر، زانست، فێركاریی لە دەرێژەی 100 ساڵی ڕابووردو، زیانی دەروونیان بە كەسایەتی، فەرهەنگی و ئینسانی مرۆڤی كورد گەیاندووە‌، كە ئێستاش بەردەوامە.
ئەوەی زمان یاساخ بكرێ، گوتن، نووسین، خوێندنەوە بەم زمان و ئەو زمان، لێرە و لەوێ بەربەست بكرێ، كەس و كەسان تاوانبار بكرێن لە بەر ئەوەی زمانی دایكی خۆیان فێربوون، یان فێر دەكەن، لە مێشكی مرۆڤی تەندرووستدا ناگونجێ، لە مێشكی مرۆڤی ئاسایی، پایبەند بە مافی ئینسان و لە پلاتفۆرم و قانوونی هیچ وڵاتێكی ئەمڕۆی سەر گۆی زەمین كە پایبەند بە ئەخلاق و پڕێنسیپی ئینسانی بن، ناگونجێ!
زمان یاساخ كردن، تەنگ وچەڵەمە سازكردن لە سەر ڕێگای گەشەی زمان، تێگەیشتنی ئەوڕۆیی نییە! ئەوانەی زمان و بوونی كەسان و نەتەوەی جگە لە خۆیان، ناڕەسمی، كەم نڕخ، بێبایەخ سەیر دەكەن و سەرەڕۆیانە زمانی میللەتانی تر بە زاراوە و بن زاراوەی زمانی خۆیان، لە رێگای درۆ و چەواشەكاری لە قەڵەم دەدەن و بەرگی درۆیینی زانستی بە بەردا دەكەن، بە پێی یاسا و ڕێسای باوەڕپێكراو، لە ڕیزی تاوانباران، دەژمێردرێن!
ئەمڕۆ بە دەگمەن وڵات لە جیهان هەیە، پشت ئەستوور بە قانوون و رێسای ڕەسمی وڵاتەكەی، فەرمانی زیندانیكردنی مرۆڤ، بە تاوانی فێركردنی زمانی دایك دەربكات، جگە لە یەك وڵات. لەم وڵاتە بە ناوی خودا و ئیسلام دەست دەبڕن، ژن بە زیندوویی لە چاڵ دەنێنن، خەڵك لە سەر شەقام هەڵدەواسن، ئینسان لە چیا و شاخەكان بار لە كۆڵ ڕاو دەكەن. ئەم وڵاته،‌ هەمان وڵاتە كە شارەكانی یۆنانی ئاگردەدا، هەمان وڵاتە كە چاوی ئینسانی دەردێنا و مرۆڤی بە زیندووی كەوڵ دەكرد و قورقوشمی داخی لە گەرووی نەیارانی خۆی دەكرد. ئەوان لە كەتیبە كۆنەكانیان، باسیان لە ڕەوشت و ئاكاری خۆیان دژ بەوانی تر كردووە و ئەم ڕابووردوەی خۆیان بە شارستانیەتی‌ چەند هەزار ساڵە بە خەڵكی جیهان فرۆشتووە!
ئەوان‌ پڕ بە مێژوویان ئاكاری نامرۆڤانەیان‌ دژ بە مرۆڤی كورد و وڵاتەكەی ئەنجام داوە. ویستوویانە و دەیانەوێ ئەو نەتەوەیە لە ناوخۆیاندا بتاوێننەوە، یان لە ناوی بەرن. ئەوان توانیان كورد بەرەو ئێرانی بوون بكێشن، كە خۆ دیتنەوەیە لە ناو زمان و فەرهەنگ و مێژوو و كیانی فارس. كورد هەیە خۆی مێژووی خۆی چەواشەكارانە نووسیوەتەوە، خۆی بە ئێرانی ڕەسەن بەوان فرۆشتووە، خۆی منداڵەكەی خۆی ئاسیمیلە كردووە!
لەم وڵاتە حكوومەت و ئۆپۆزسیۆن و ئاڵترناتیڤەكان، به یەك‌ زمان، بە یەك فەرهەنگ و بە پێی یەك ئیدئۆلۆژی دەدوێن، ئیدئۆلۆژی یەك ڕەچەڵەك، یەك خودا، یەك ئایین، یەك وڵات، یەك نەتەوە. چ ئەو كەسەی پەت دەخاتە ملی حەبسكراو، چ ئەو كەسەی حكووم بۆ زیندان و ئیعدام دەردەكات، چ ئەوەی بە ناوی زانست هاواری نەمانی ئەوانی تر دەكا و چ ئەوانەی بە ناوی هونەر و فەرهەنگ خۆیان بادەدەن. هەموو بە یەك زمان دەدوێن، زمانی توواندنەوەی ئەوانی تر! ئەوان لە هەمووشتێكی نوێ و كۆنی جیهان كەڵك وەردەگرن، بۆ ئەوەی نەگۆڕ و ناشارستانی و نادێموكرات بمێنن. ئەوان لە هەر بەرگ و جامەیەكدا، بە ڕێگای باپیرانیاندا دەڕۆن!
وەرگرتنی زمان لە ئینسان بە هەر شێوەیەك و بە ناوی هەر ئایین و ئیدئۆلۆژی و لەژێر هەر تێگەیشتن و بڕوبیانویەك، جنایەتە و بە پێی یاسا و ڕێسای سەردەم لە ژێرپێنانی مافی بنەڕەتی مرۆڤە. حكوومەتی ئیسلامی كە زیاتر لە چل ساڵە بە ناوی خودا و ئایین موژدەی ڕزگاری ئینسان و موژدەی یەكسانی و بەرابەری نێوان موسڵمانان جاڕ دەدات، بۆی ئاسایی و قانوونییە، زمانی ئینسانەكانی تر یاساخ بكات، بۆی ئاساییە ڕێگریی لە زمان بكات. بۆی ئاساییە خەڵك لە مافەكانی بێ بەری بكات و لە زیندان تووندیان ‌كات و بەرەو پەتی سێدارەیان بەرێت؟
حكوومەتی ئیسلامی زمانی نەتەوەكانی تر بە زمان نازانێ و زمانی فارسی بە سەر خەڵكانی نە فارسدا سەپاندووە و فێربوونی زمانی خەڵكانی تری یاساخ كردووە. دەزگای قەزا و داد و عەداڵەت، كە كراوەتە لقێك لە دەزگاكانی ئەمنیەتی و مافیا( سیاسی-نیزامی- ئابووری- ئیدئۆلۆژیك)، بە پێی فەرمانی شاراوە، بڕیار لە سەر خەڵك دەردەكەن.
قازییەكانی حكوومەتی ئیسلامی، فێركردنی زمانی كوردی، وەك دژایەتی” ئەمنیەتی نەتەوەیی” خۆیان دەبینن و حووكمی دە ساڵ زیندان دەردەكەن، هەر وەك چۆن دە ساڵ زندانیان بە تاوانی پارێزگاریی لە “مافی مرۆڤ” بە سەر سەدیق كەبوودوەندا داسەپاند، هەر وەك چۆن حكوومی سێدارەیان بە سەر فەرزادی دەرسوێژدا داسەپاند، هەروەك چۆن لە درێژەی حكوومەتیان هەزاران هەزار كەسیان بێ سووچ، بە بیانووی “تهدید ملی، مفسد سەر ئەرز” لە ژیان بێ بەش كرد.
ئەم تێگەیشتنە فێربوونی زمانی كوردی و كوردبوون بە “تهدید” دژ بە كیانی خۆی دەزانێ. گەر منداڵی كورد داوای مافی خۆی بكات، خۆشەویستی بۆ دار و شاخ و بەردی وڵاتەكەی بنوێنێ، حكوومەت و دەزگاكانی ئەمنیەتی و سیخوری و داد، بە “تهدید” دژ بە خۆیان وەری دەگرن و لە كاتالۆگی ئەواندا منداڵی كورد ئەو كاتە ئازیز دەبێت، كەخۆشەویستی و داوا لە خۆیدا بكوژێ و خۆی لەوان و زمان و مێژوو و كیانیاندا ببینێتەوە!
سیاسەتی حكوومەتی ئیسلامی لە سەرەتا هەتا بەمڕۆ، توواندنەوەی فیزیكی و گۆڕینی ناسنامە و پەروەردەكردن و بە ئێرانیكردنی كورد لە كوردستان بووە. بە بۆمباران، وێرانكردن، ڕاونان، چۆڵكردنی گوندەكان، كووشتن، مەحروومكردن دەستیان پێكرد و لە هەمان كات بەشێكی بەرچاو لە خەڵكی كوردیان بۆ لای خۆیان ڕاكێشا و لە ژێر سایەی خۆیاندا پەروەردە و پەروار كران. ئەو كەسانە و منداڵ و نەوەكانیان، لە درێژەدا بوون بە دەست و چاو و گوێ و تەنانەت سەری حكوومەت لە كوردستان و ناو سیستەم. بەشێكی زۆر لەو كەسانە دەور و ڕۆڵی خۆیان لە هەموو ئاست و لە هەر بوارێكدا دەگێڕن و لە ناو و دەرەوەی حكوومەت كورسی و شوێنی خۆیان هەیە. هێندێك لەوانە وەك سەردەمی ڕەزاشا دەوری تئۆریسین دەگێڕن و لە هەمان كات بە شارەزایی تەواو كاری ڕێكخستن ئەنجام دەدەن، ئەم كەسانە لە ناو كورد لە دێرزەمانەوە لە بەرگی جیاوازدا هەبوون، جار ناسراون و جار نەناسراو ماونەتەوە!
لە تئۆری، تێگەیشتن، سیاسەت و بەرنامەی حكوومەتی ئیسلامی-دا، ئاوەدانكردنەوەی كوردستان، گەشەساندن و گەشپێدان، پێشكەوتنی خەڵك و وكۆمەڵگا و هەر وەها بە ڕەسمی ناسینی نەتەوەیەك بە ناوی كورد، جێگای نەبۆتەوە و بە پێی هەموو بەڵگەكان، بەرنامەڕێژی، ئامار و كردەوەیان، كۆلێكتیوێك بە ناوی كوردستان كە چەند”ئوستان” لە خۆ دەگرێ، بە عەمد و بە پێی پلان ڕەسمیەتی نەبووە. دەیان نموونە هەیە كە بودجە، پرۆژە بە ناوی ئوستانەكانی كوردنشین وەرگیراوە و لە دەرەوەی كوردستان جێبەجێ كراوە. بوودجەی ساڵانە و پێنجساڵانەی هەموو ئوستانەكانی كوردنشین لە هیچ بوارێكی سەنعەتی، كۆمەڵایەتی، ئامووزشی، فەرهەنگی، هونەریی، عومرانی، بنیاتنان، ئابووریی، لە گەڵ ئوستانگەلی وەك ئیسفەهان، فارس، خوراسان، تاران، ئازەربایجانی ڕۆژهەڵات بەراوەرد ناكرێ. گەلێك لەو پرۆژانەی كە لە بواری فەرهەنگ، زمان، هونەر لە لایەن موستەشارەكانی هەمەڕەنگی حكوومەت لە كوردستان بە ناوی نوێنەر، ئوستاندار و فەرماندار و شاردار و شوڕا و رییسی فڵان شوێن و فڵانە ناوەند و شیركەت و دامودەزگا و تاكە كەس لە ماوەی چل و یەكساڵ پروپاگەندەیان بۆ كراوە، یان هیچكات تەواو نەبوون، یان هەر لە سەرەتاوە پرۆژەكە لە سەر كاغەز بووە، وێنەی لەو چەشنە لە نێوان زانستگای كوردستان و ئوستانداری كوردستان لە ساڵانی پێشوو هەبووە، هەروەها زانستگاكانی شارەكانی كوردنشینی ئازەربایجانی ڕۆژئاوا، كرماشان و ئیلام تێكەڵ مامەڵاتی لەو چەشنە بوون.
حكوومەتی ئیسلامی سەرجەم دەزگای تەبلیغاتی، مێدیا، سیستەمی”ئاموزش و پەرورش”، ئیرشاد و سەرجام دامودەزگای نیزامی و ئەمنیەتی خۆی بۆ كۆنترۆڵی مێشك و زمان و بەلاڕێدابردن و چەواشەكاری مرۆڤی كورد بەكارهێناوە. شانۆ، سینەما، مێدیا، كتێب، ڕۆژنامە، گۆڤار، ڕادیۆ، تەلەویزیۆن و هەرچی هەیە لە ژێر كۆنترۆڵ دایە و هونەرمەند، نووسەر، فەرهەنگساز، پسپۆڕی ئەم بوار و ئەو بوار خۆیان ڕاهێناوە، كە چۆن بنووسن، چۆن قسە بكەن، چۆن بەرهەمی هونەریان بە پێی نۆڕمەكانی دەزگاكانی كۆنترۆڵ و سانسۆر و ناوەندەكانی ئەمنیەتی جێبەجێ بكەن! لە جیاتی گۆڕینی بارودۆخ، بەرهەم و كەسەكان گۆڕدراون!
لە وڵاتێكدا كە بەرهەمی فیلم، شانۆ، كتێبی هاوەردە لە دەرەوە، دوور لە هەر پڕێنسیپك تێك دەدرێ، دەبێ چۆن مامەڵە لە گەڵ زمانی نەتەوەیەكی وەك كورد بكرێ، كە سەرجەم حكوومەت و دەزگاكانی لە خۆیانی نازانن و بەردەوام دژ بە هەموو پێكاتەكانی بوون و پلان و بەرنامەیان لە دژی دارشتووە.
زمان كە سەرەكیترین سیمای كەسایەتی كەسەكانە، لە دێرزەمانەوە ڕووبەڕووی تەنگ و چەڵەمە بووە و بە حكوومەتی ئیسلامی دەستی پێنەكراوە، بەڵام لە حكوومەتی ئەواندا سەرەڕای ئیزنی چاپی كتێب و گۆڤار و ڕۆژنامە، بەردەوام ناوچەیی مامەڵەی لە گەڵ كراوە، ئەوەش هەمان سیاستە كە لە حكوومەتی پەهلەویی بۆ حكوومەتی ئیسلامی بەجێ ماوە. زمانی كوردی تەنیا لە بازنەی جوغرافیای ژێر دەستەڵاتی حكوومەتی ئیسلامی گردوكۆ ناكرێ و بە چەند كەس لە ژێر چاوەدێریی دەزگای ئەمنیەتی حكوومەتی ئیسلامی "چاكە" بە خۆیەوە نابینێ. زمانی 50 میلیۆن كورد لە كۆڕێكی چەند كەسیدا جامەی ستاندارد ناكرێتە بەری. ئەوەی حكوومەتی ئیسلامی و حكوومەتەكانی بەر لەوان بە سەر زمانی كوردیان هێنا، ئیسلام و عەڕەب بە سەر زمانی فارسیان هێنا و 200 ساڵ نەیانهێشت زمان و پێنووسیان بە فارسی بگەڕێ، ئەوان دەبوو دەرس لەو مێژووە و مێژووی خۆیان وەرگرن. كارەساتێ كە ئیسلام و عەڕەب بەسەر ئەوانی هێنا، ئەوان بە سەر كورد و ئەوانی تریان هێنا!
ئەو ترس وەحشەتەی بۆ خەڵكیان ساز كردووە، ترس و وەحشەتی ناوخۆیانە كە دەریدەخەن و هێدی هێدی لێیان دەبێت بە كابووس. سەڵالەی بەر لە ئەوانیش تووشی ئەو كابووسە هاتن، ئەوان ڕۆیشتوون و مناڵی كورد بەردەوام زۆرتر لە جاری جاران بە زمانی كوردی دەنووسن و دەخوێنن. ئەمجارە ڕۆڵەی كورد بە پێنووسەكانیان لە گەڵیان ڕووبەڕوو دەبن. ئەوانەش كە لە ئێوە دەترسن و دەنگ هەڵنابڕن و داوای مافی خۆیان ناكەن و خۆیان كلا ڕادەگرن، هەر وەك ئێوەن، تەوفیریان نییە.
مناڵانی كورد، پێویسیتیان بەو مامۆستایانە نییە، كە دامودەزگاكانی ئێوە، بڕوانامەیان پێدەبەخشن. دەرسوێژانی زمانی كوردی بڕوانامە لە دەزگاكانی ئەمنیەتی، نیزامی، ئیدئۆلۆژیك، سیخوڕیی وەرناگرن! دەزگاكانی ئەمنیەتی، سیاسی، ئیدئۆلۆژیك سەڵاحیەتی زانستییان نییە، ستاندارد بۆ زمانی كوردی دیاریی بكەن. مەشرووعیەت لە لای دەزگاكانی حكوومەتی ئیسلامی نییە! هەر كات زانستگای سەربەخۆ، پشت ئەستوور بە زانست، دوور لە ئیدئۆلۆژی- دەزگاكانی ئەمنیەتی- نیزامی- سیخوڕیی، سیاسی دامەزرا، دەرسوێژ، بە مەیلەوە پشت بە زانستی زانستگاكان ئەبەستن.
ناوەندەكانی فەرهەنگی و دەرسوێژەكانی زمانی كوردی تاوانبار نیین، ئێوە تاوانبارن كە قانوونی دەستنووسی خۆتان ژێرپێ ناوە و ئەركی ئێوە كەوتۆتە ئەستۆی ئەو كەس و ناوەندانە كە كاری نەكەردەی ئێوە دەكەن. زانستگا و وەزارتخانەكانی ئێوە تاوانبارن كە بە ئەركی خۆیان هەڵناستن و بەرد دەخەنە سەر ڕێگای ئەو كەس و ناوەندانە كە كاری نەكردەی ئێوە دەكەن. دامودەزگاكانی ئەمنیەتی و نیزامی و سیخوڕیی و ئیدئۆلۆژیك و ئایینی ئێوە تاوانبارن كە هەر جولەیەكی مرۆڤی كورد لە كۆڵبەرەوە هەتا دەرسوێژی زمان، گۆرانیبێژ، نووسەر،شاعیر، پەیكەرساز، كارمەند بە چاوی ئەمنیەتی سەیر دەكەن و كوردستانتان كردۆتە پادگان و مۆڵگەی شەڕخوازی خۆتان. ئێوە تاوانبارن كە هەر كەس جگە لە خۆتان بە تاوانبار دەزانن. ئێوەن كە فەزای ئەو وڵاتەتان كردۆتە ئەمنیەتی و لە هەر سووچێك دەستەی گشتاپۆتان بەڕێوەیە.

 

 

زۆرترین بینراو