سۆران سەدان ناوچە شوێنەواری هەیە و تا ئێستا مۆزەخانەی لێ نییە

سۆران سەدان ناوچە شوێنەواری هەیە و تا ئێستا مۆزەخانەی لێ نییە

موڕشید برادۆستی – سۆران: بەهۆی هەڵكەوتەی جوگرافیا و گرنگی و ستراتیژیی ناوچەكە، دەڤەری سۆران خاوەن مێژووێكی كۆنە و ناوچەیەكی شوێنەواری گرنگیشە، لەگەڵ هەبوونی رێژەیەكی زۆری ناوچە و پارچەی شوێنەواری لێ تا ئێستا مۆزەخانەی شوێنەواری لەناوچەكە بوونی نییە .
لە باشووری كوردستان، سێ هەزار و 125 ناوچەی‌ شوێنەواری تۆماركراون‌، تەنها لە دەڤەری سۆران و سنووری هەرچوار قەزای سۆران، مێرگەسۆر، رواندز، چۆمان خاوەنی 900 ناوچەی شوێنەوارییە و بەشێك لە ناوچە شوێنەواریەكان مێژووەكەیان بۆ 30 هەزار ساڵی پێش زاین دەگەڕێتەوە .
فازڵ هاودیانی شارەزا لە بوواری شوێنەوار و مێژوو بە زاری كرمانجی گووت " نەبوونی مۆزەخانە هۆكارێكە بۆ لە ناوچوونی كەل و پەلی شوێنەوارە مێژووییەكان و دەستنووسەكان، ئەمە وای كردووە چەندین بەڵگەیی شوێنەواری لە ناوبچن و كڕین و فرۆشتنییان پێ بكرێت . دەڤەری سۆران دەوڵەمەندە بە چەندین ناوچەی شوێنەواری گرنگ كە مێژوویەكەییان دەگەڕێتەوە بۆ چاخەكانی بەردینی كۆن و ناوەڕاست و نوێ، چونكە لە كۆنەوە ژیان لەم ناوچەیەدا هەبووە .
هاودیانی، ئاماژەشی بەوەدا" زۆر پێویستە حكومەت هەموو هەوڵێك بدات بۆ درووست كردن و كردنەوەی مۆزەخانەیەك لە سەنتەری شاری سۆران، بە مەبەستی پاراستنی تەواوی كەل و پەلە مێژووی و شوێنەوارییەكان، ئاشنا كردنی خەلك بە مێژوو و كەلتووری شوێنەواری و پاراستنییان.چونكە لە تەواوی دنیادا شوێنەوارەكان ناسنامە و رەمزی ملەتن .
لەلای خۆیەوە، عەبدولوەهاب سلێمان بەڕێوەبەری شوێنەواری سۆران بە زاری كرمانجی راگەیاند" لەگەڵ زانكۆی بنسلڤانیا گرێبەستێكی پێنج ساڵەمان هەیە بۆ دۆزینەوەی شارە وون بووەكەی موساسیڕ، كە پایتەخت و یەكێك لە هەرێمە گرنگەكانی دەوڵەتی ئۆڕاڕتۆیە، لە جوگرافیای ئاشوور دەكەوێتە گۆشەی رۆژهەڵاتی وڵاتی ئاشوور و رۆژئاوای رۆینگەی كێلەشین. سەرچاوەكانی مێژوویی دووپات دەكەنەوە، هەرێمی موساسیر دەكەوێتە نێوان شاری شنۆ و گەلی عەلی بەگ و بەرزایییەكانی چیای سپیلك، وەك شاریش موساسیر بۆ موجێسەری ئێستە دەگێڕنەوە كە دەكەوێتە ناحیەی سیدەكان و دەڤەری برادۆست.
موساسیر یەكێكە شار و سایتە هەرە گرنگانی دنیا، بەڵام تا ئێستە ئەم شارە ونە و نەدۆزراوەتەوە، مێژوونووسان و شوێنەوارناسان وڵاتان چەندان ساڵە بە دوای دۆزینەوەی ئەو شارە ونەدا دەگەڕێن و وێڵی دۆزینەوەین". موساسیریش بۆ ئۆڕاڕتییەكان شوێنێكی پیرۆز بووە و شوێنی پەرستن و عیبادەتییان بووە .
زیاتر گووتی " زۆربەی بەڵگەكان ئەوە دەردەخەن كە موجێسەری سەر بە ناحیەی سیدەكان، بەو پێیەی پاشماوەی ژیانی شانشینی ئۆڕاڕتییەكان لەو دەڤەرە و نزیك ئەو گوندە و دەوروبەری سیدەكان دۆزراوەتەوە، هەروەها لە رووی زمانەوانی ناوی گوندی موجێسەر زۆر نزیكە لە موساسیر و ئەگەری بەهێز هەیە موجێسەری ئێستە، موساسیری كۆن بێت".
بەڕێوەبەری شوێنەواری سۆران دەڵێت" لەكاتی هەڵكۆلینەكانماندا پارچە گڵێنەی سەردەمی ئۆِراڕتییەكانمان لەو شوێنە دۆزییەوە كە دەگەڕێتەوە بۆ ئەو سەردەمەی كە رووداوەكە لێ روویداوە مێژووەكەی بۆ 700 تا 800 ساڵ پێش زاین دەگەڕێتەوە .
گووتیشی " دەڤەری سۆران لە رووی شوێنەوارییەوە گرنگی و تایبەت مەندی خۆی هەیە، جیا لەو شوێنەوارییە چەندین پارچە شوێنەواری و ناوچەی شوێنەواری گرنگمان هەیە، بەڵام بە داخەوە تا ئێستا مۆزەخانەیەكمان نییە بۆ پاراستن و هەڵگرتن و نمایش كردنی ئەو كەل و پەل و پارچە شوێنەوارییانەی لە دەڤەرەكەمان دەدۆزرێنەوە یا پێشتر دۆزراونەتەوە بۆ شارەكانی تری كوردستان نێردراون و لە مۆزەخانەكانی ئەوان هەڵگیراوە . چەندین جار داوامان كردووە بۆ دروست كردن و كردنەوەی مۆزەخانەیەكی سەردەمیانە، تەنانەت زەوی تایبەت بە خۆشمان هەیە، پێویستمان بە بوودجەیەكە بەڵام حكومەت دووای گۆڕینی چەند كابینەیەك رەزامەندی دەرنەبڕییوە .
ئەندامێكی پەڕڵەمانیش لە هەوڵیدایە، مۆزەخانەیەكی تایبەت بە شوێنەواری لە سیدەكان بكاتەوە، د . زێدان رەشید برادۆستی لەو بارەیەوە بە زاری كرمانجی راگەیاند" لە ساڵی 2016 خەریكین هەوڵی كردنەوەی مۆزەخانەیەك دەدەین لە ناحیەی سیدەكان لە دەڤەری برادۆست لە سنووری قەزای سۆران، دواین جار شوێنی گەرماو سیدەكانمان هەڵبژارد بەلام بەهۆی قەیرانی دارایی وەستا.
ئەو ئەندامەی پەڕلەمانی كوردستان دەڵێت " لە 13 – 12 – 2016 بە هاوكاری بەڕێوەبەری پێشووی ناحیە كاروان كەریم خان گوندەژۆری و بەرێوەبەری گشتی شوێنەوارەكانی كوردستان لەو كاتدا مەلا ئاوات وە بە ئامادەبوونی بەپرسانی حزبی و حكومی و جەماوەری دەڤەری برادۆست . هۆلێكی كەلەپوری هاوشێوەی مۆزەخانە لە بینایەی ناحیەدا كرایەوە دواتر لەبەر دوو هۆكار بەناوی بەندە كرا ( هۆلی د. زێدان برادۆستی)، یەكێكیان وەك شوێنەوارناسێك كە كاری شوێنەوارم لە برادۆستدا ئەنجام داوە، وە دووەمیان لەبەر ئەوەی ئەركی مادی دروستكردن ھۆلەكە و بەردی كێلەشینم كردبوو ئەو ناوەی لێنرا.
گووتیشی" لە ئێستادا داوام ئاڕاستەی سەرۆكایەتی پەڕلەمان و لایەنە پەیوەندی دارەكان كردووە كە شوێنی حەمام و گەرماوی سیدەكان نوژەنبكرێتەوە و بكرێت بە مۆزەخانەیەكی تایبەت بە ئەم دەڤەرە، چونكە خاوەن ناوچەیەكی شوێنەواری گرنگە و تا ئێستا زیاتر لە 100 ناوچەی تۆمار كراوی هەیە .

بیروڕا

زۆرترین بینراو