شوێنەوارەكان پەراوێز مەخەن

 ژیمان دری
كوردستانی خۆمان دەوڵەمەندە بە چەندان شوێنی شوێنەواری و كەل و پەلی مێژویی، ئەمانەش  سەرمایەیێكی بەنرخ بۆ بەزیندوو هێشتنەوەی كلتووری باب و پایرانمان و مێژووی نەتەوەكەمان، بەڵام بەداخەوە تائێستا نەتوانراوە وەك پێویست ئەم سامانە بەنرخە بپارێزرێت و بایەخی پێبدرێت و پارچە شوێنەوارەكان لە مۆزەخانەكان كۆبكرێنەوە، بەڵكوو تەنها لەكاتی دۆزینەوەی پارچە شوێنەوارەكان چەند وێنەیەكیان لەگەڵ دەگیرێت و كەس نازانێت دواتر چارەنووسیان چی بەسەر دێت.
لە زۆر ناوچەدا شوێنەوارمان بەرچاو دەكەوێت، كە ئەوەندە دەگمەن و سەرەنج راكێش و بەنرخ و پیرۆزن بۆنموونە شوێنەواری (كەلها ئاكرێ‌) و چەندین ناوچەی شوێنەواری دیكە كە مێژوەكانیان خوی شاهیدی دەدەن، كە پڕن لە هونەری كۆن و چەندین چیروكی كاریگەریان لێی نووسراونەتەوە، بەڵام ئەگەر ئێستا تەماشایان بكەی پڕیەتی لە خاشاك و دیوارەكان بە چەندەها نووسینی بێ واتا تێكدراون، ئەم شوێنانەی كە كەسەردەمانێك قەڵات و كۆشكی میر و سەركردەكان بوونە، ئێستا وەك وێرانگەو شوێنی مەڕوماڵات بەرچاو دەكەوین.
هەروەها ئەگەر سەیری ئەشكەوتە مێژوویەكانیش بكەین، بەهەمان شێوەیە نەتوانراوە سوود لە مێژوو كلتوری كۆنیان وەربگیرێت و وەك پەناگەیەكی مێژووی بەهاو بایەخیان پێبدرێت، بۆ نموونە (ئەشكەوتی بێستوون) لە بناری چیایی برادۆست، مێژووەكەی بۆ چەندین هەزار ساڵ پێش ئێستا دەگەڕێتەوە، كە چەندین جاریش لەلایەن شوێنەوارناسانی جیهانی لێكۆڵینەوەو كاری هەڵكۆڵینی بۆ كراوە، كەچی ئێستا بەهۆی بایەخ پێنەدانی وەك شوێنێكی وێرانكاری بەرچاو دەكەوێت و خەڵكانێك سیمای ناو ئەشكەوتەكەیان تێكداوەو بەهۆی نەپاراستنی ژینگەی ناو ئەشكەوتەكە رۆژ لەدوای رۆژ خەریكی شوێنەواری مێژووی خۆی لەدەست دەدات".
 ئەوەی ماوەتەوە بڵێین ئەركە هەر تاكێكی ئەم وڵاتە خۆی بە بەرپرس بزانین لە پاراستنی ناوچە شوێنەواریەكانمان كە بە كلتووری نەتەوە ناودەبرێن، نەك وێرانیان بكەین و لەكاتی سەردانی كردنی ئەم شوێنانە ژینگەی شوێنەكە پیس بكەین و زیان بە سیمای شوێنەوارەكە بگەیەنین، چونكە پێموایە ئەمە گەورەترین هەڵەو تاوانە كە بەرامبەر بە شوێنەوارو مێژووی خۆمان ئەنجامی دەدەین، لەگەڵ ئەوەشدا ئەركە لایەنە پەیوەندیدارەكان بایەخی زیاتر بە شوێنەوارەكان بدات و هاوشێوەی وڵاتان بە نۆژەنكردنەوەو پارێزگاری كردن لێیان، هەروەها ئەو كەسانە بە تونترین شێوە سزا بدرێت، كە دەبنە هۆی وێرانكردن و تێكدانی سیمای شوێنەوارە مێژووییەكان.
لەگەڵ ئەوەشدا ئەركە بایەخ بەكردنەوەی مۆزەخانەی زیاتر بدرێت لە سەرجەم شارو شارۆچكەكانی كوردستان، بۆ كۆكردنەوەی ئەم پارچە شوێنەوارانەی كە دەدۆزرێنەوە، بۆ ئەوەی بپارێزرێن و لە هەمانكاتیشدا، دەبێتە هۆكارێك بۆ ئەوەی گەشتیاران و شوێنەوار ناسان و هاووڵاتیان لە كوردستان و لەدەروەش روو لەم مۆزەخانانە بكەن و دواجار كاریگەری دەبێت لەسەر بوژانەوەی ئابووری و ناساندنی كەلتووری مێژووی كوردستان. 

زۆرترین بینراو