فڕێدانی پاشماوەكان بۆ سەر شەقامە گشتیەكان بۆتە دیاردە

فڕێدانی پاشماوەكان بۆ سەر شەقامە گشتیەكان بۆتە دیاردە

ئا/ مەریەم ئەحمەد
لەئێستادا بەشێكی زۆری ناوەندەكانی شار رۆژانە لەلایەن كۆمپانیا راسپێردراوەكان پاك دەكرێنەوە، بەڵام سەرباری ئەوەش بەشێك لە هاووڵاتیان پاشماوە قورس و رێگە پێنەدراو لە ناو شار و شەقامە گشتییەكان فڕێ دەدەن، ئەمەش ژینگەی ئەو ناوچانەی پیسكردووە و بووەتە مەترسی بۆسەر ژیانی دانیشتووانی نزیك ئەو شوێنانە. گەرچی بە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا رێوشوێنەكان بۆ خۆپاراستن لەلایەن حكومەتی هەرێمی كوردستان توندتر كراوە، بەڵام هێشتا كەمی هوشیاریی لای هاووڵاتیان بەدی دەكرێت.
رەجەب ئەحمەد، هاووڵاتی گەڕەكی سەرچەم، سەبارەت بەم كێشەیە بە زاری كرمانجی گووت" ئەو خۆڵ و خاشاكەی لە نزیك گەڕەكەكەمان فڕێدەدرێت ئێمەی وەك هاووڵاتیانی ئەم گەڕەكە هەرەسان كردووە، بۆیە بە پێویستی دەزانین لایەنی پەیوەندیدار زیاتر خەم بخۆن لەم كێشەیە، هەرچەندە شوێنەكە شەقامێكی گشتییە نزیكە لە بەڕێوەبەراتی هاتووچۆی سۆران، وەك ئاگادارن كە خەڵكێكی نابەرپرس و ناڕۆشنبیری و بێ مستەوا خۆڵ و خاشاك و پاشاماوەی كێڵگە پەلەوەرییەكان لەو شوێنە فڕێ دەدەدن، بێجگە لەوەی كە دەبێتە هۆی بڵاوبوونەوەی چەندین نەخۆشی و ڤایرۆس، سیمایێكی ناشرین و بێزاركەر بەم شەقامە گشتییە دەگەیێنێت، بۆیە داوا دەكەین كە رێگە چارەیەك بۆ ئەم شوێنە دابنرێت و بەجدی كاری لەسەر بكرێت تا نەبێتە دیاردەیەكی بەربڵاو، واباشە ماوەیەك لایەنی پەیوەندیدار چاودێرییەكی چڕ بكات تا ئەم جۆرە كەسانە بەردەوام نەبن لەو كارەیان وە نەبێتە هۆی هەراسان كردنی خەڵكی ئەم گەڕەكە".
قەهرەمان عەبدوڵڵا هاووڵاتیەكی تری گەڕەكی سەرچەمە ئەو دەڵێت" یەكێك لە مافە سەرەتاییەكانی هەر هاوڵاتییەك ئەوەیە حكوومەت ژینگەیەكی گونجاوی بۆ دابین بكات، هەرچەندە حكوومەت زۆربەی خزمەتگوزاریەكانی بۆ ئێمە دابین كردووە، بەڵام یەكێك لە كێشەكەمان ئەوەیە دوو لامان بە ژینگەیەكی پیس دەورەدراوە، هاووڵاتیان ئەم پاشماوانە فڕێ دەدەنە سەر شەقامە گشتییەكان كە بۆتە هۆی تێكدانی سیمای شەقامەكە و گەڕەكەكە".
كاوە نەجیم سەرۆكی شارەوانی سۆران بە زاری كرمانجی راگەیاند" سەبارەت بە فڕێدانی خۆڵ و خاشاك لەسەر هەردوو رێگای گەڕەكی سەرچەم چەندین جار هاووڵاتیانمان ئاگادار كردوتەوە لە فڕێنەدانی خۆڵ و خاشاك، بەڵام تا ئێستا نەمان توانیوە رێگرییەكی تەواو لەو دیاردە ناشرینە بكەین، بەڵام دوورستكردنی گارگەی ریسایكلین هۆكاری چارەسەری ئەم كیشەیە كە لە قوناغی دوورستكردندایە" هەروەها بەلێنی ئەوەشی دا كەوا دوو تابلو دابنی لەسەر ئەم دوو ریگایە بە دوورشمی "پاراستنی ژینگە و فڕێنەدانی خۆڵ وخاشاك" لەسەر شەقامە گشتییەكان".
د. رەفیق كەرەم، سەرۆكی رێكخراوی نیان بۆ پاراستنی ژینگە بە زاری كرمانجی گووت" دەبێت ئێمە بزانین كێشەكانی ژینگە چین، ئەو شارە شارێكی گەشتییارییە، واتە چی گەشتیاری واتە ژینگەیەكی هەمەجۆرە، ژینگەیەكی ئاوی، وشكانی، شاخاوی و دەشتایی هەیە، یەكێك لە هۆكارەكانی پیسبوونی ژینگەی ئەم شارە ئەوەیە خەڵكێكی زۆر رووی تێ دەكات، واتە زیادبوونی ژمارەی دانیشتوان و هاتنی گەشتیارێكی زۆر هۆكارە بۆ پیسبوونی ژینگە. هاووڵاتیان چی بكەن؟ بۆ پابەند نین بە پاراستنی ژینگە؟ بابەتی ژینگە دەبێت خەڵك لێی تێبگات كە بابەتێكی هەستیاری، زانستی و نیشتیمانیە دەبێت خەڵك پابەند بێت، بەڵام نازانێت چۆن پابەند بێت ئەو پڕۆگرامەی لەلایەن وەزارەتەوە دەرچووە دەبێت ئەو پەیڕە و پڕۆگرامە بچێتە ناو خەڵك و خەڵكیش تێبگەیەنرێت چۆن پابەندبێت، چونكە ڕێنمایەكان وەك پێویست ناگات بە خەڵك.دەبێت كار بكرێت بۆ ئەوەی خەڵك تێبگەیەنرێت بۆ چۆنیەتی پاراستنی ژینگە و هەر لە خۆیەوە فڕێ نەدانی خۆڵ و خاشاك لە سەر شەقامە گشتییەكان".
هەرچەندە سیمای شەقامەكە تێكچووە، هاووڵاتیانی گەڕەكی سەرچەمیش بێزارن بە فڕێدانی ئەم خۆڵ وخاشاكەی لە نزیك گەڕەكەكەیانەوە فڕێدەدرێت هەروەها، لایەنی پەیوەندیداریش ئاگاداری ئەم كێشەیەن و تا ئێستاش نەیان توانیووە كێشەكە چارەسەر بكەن، بەلام بەرنامەیان داناوە كە بەشێوەیەكی چڕ و پڕتر چاودێری بكەن و كۆنتڕۆلی كێشەكە بكەن و ڕێگە نەدرێت كەسانی نابەرپرس شت فڕێبدەن لەم شوێنە.

زۆرترین بینراو