كچانی بواری مۆدێل لە نێوان ئازادی كاركردن و ئامانجی بازرگانی دا

كچانی بواری مۆدێل لە نێوان ئازادی كاركردن و ئامانجی بازرگانی دا

محەمەد ئامۆكەیی- زاری كرمانجی: لەم ساڵانەی دوایدا كۆمەڵێ ئافرەت لە باشوری كوردستان دەستیان بردووە بۆكاری مۆدێلی بەشێوەی جیاواز و زۆرێك لەوان وێنەی نیمچە رووت لە تۆڕەكۆمەڵایەتییەكان بڵاودەكەنەوە، ئەمەش وایكردووە دووچاری رەخنەی زۆر ببنەوە، بۆ قسەكردن لەسەر ئەم پرسە گرنگە زاری كرمانجی لە راپۆرتێكدا بۆچوونی ژمارەیەك ئافرەتی چالاكوان و راگەیاندكاری وەرگرتووە و دەپرسێت لێیان؟ ئەو نمایشە جەستەییەی ژنە مۆدێلەكان دەیكەن بە واتای ئازادی دێت؟ نورا ئەنوەر، چالاكوانی مەدەنی لە هەولێر، لەسەر ئەم پرسە دەڵێت" دوای بڵاو بوونەوەی كاری مۆدێلی لەباشوری كوردستان رێژەیەكی زۆری كچان پەنایان بۆ كاری مۆدێلی برد لەرێگەی تۆڕەكۆمەڵایەتییەكانەوە دەستیان كرد بە خۆدەرخستنی جەستەیان لەژێر ناونیشانی كاری مۆدیلینگ، هەر چەند هەموو كەسێك ئازادە چی ئەپۆشی چ كارێك ئەكات، بەڵام ئەوەی ئەوانە جگە لە عەرزكردنی جەستەیان هیچیتری لێ ناخوێنرێتەوە، ئەبێ ئەم ژنە مۆدێلانە هەر چەندە كە ئازادن، بەڵام لەگەڵ دابو نەریتی كۆمەڵگە كارەكانیان بگونجێنن و دەبێت چیتر ڕێگە نەدرێ خەڵك ئەم جۆرە كەسانە گەورە بكات، ئەگەر بەوردی سەیری سۆشیال میدیا بكەین ئەبینین زۆربەی زۆریان پڕۆفیشناڵ نین لە كارەكانیان و ناتوانن ئەو پەیامەی هەیانە بیگەیێننن كەتیایدا بازرگانی كردن كالاكانیان لەرێگەی جەستەی تاتۆ و جسمێكی پڕ سلیكۆنو فلتەرو بۆتۆكسە لەرێگەی نمایشكردنێكی وێنەی ورژێنەریان كە بەرامبەر ئەودا فولو و ڤیوی پێ زیاد بكەن، لەگەڵ شەڕی سۆشیال میدیا لەنێوان هاوكارەكانی خۆیان بەجنێودان هێندەی تر كارەكەیان ناشیرین كردووە، پێویستە كاری مۆدیلینگیش یاساو ڕێسایی خۆی هەبێ لە باشوری كوردستان، تاكو ئێستا هیچ فلتەرێك نیە بۆ ئەم جۆرە كارانە، ئەوەی ئێستا هەیە دەچێتە چوارچێوەی بەڕەڵایەیی و لەگەڵ داب و نەریتی میلەتەكەمان ناگونجێت، وابڕوات ئەو كچە بەناو مۆدێلانەی هەن لە باشور زیاتر گەنجانمان هان دەدەن بەرەو هەلدێر و توشی كێشەی كۆمەڵایەتیان ئەكەن، هەروەها دەبێت لەخۆمان بپرسین ئایا ئەو سەروەتەی كچە مۆدێلەكان هەیانە چۆن بەچەند ساڵانێكی كەم و تەمەنێكی بچووك بەرێكلامێكی 10 دۆلاری دروستبووە یاخود شتی دیكەی لەپشتە!.
دێكان عەلی، قوتابی كۆلیژی راگەیاندنە گووتی" لەنێو تۆڕەكۆمەڵایەتییەكان لەم ساڵانەی دوایدا كۆمەڵێ گەنج دەركەوتن لەژێر ناوی مۆدیلێنگ، بەڵام ئایا بەڕاستی مۆدێلن؟!! من پێموایە ئەو گەنجانە نەك مۆدێل نین، بەڵكو هیچ زانیاری و باگراوندێكی مۆدیڵینگ نازانن و تەنیا نمایشی جەستەیان دەكەن، ئەوان بێگوێدانە كلتوور و ئادابی گشتی لەژێر ناوی ئازادی كلتووری خۆ ڕووتكروونەوە، نمایشی جەستە، تیشك خستنە سەر گەورەكردنی هەندێ بەشی جەستەیان بڵاودەكەنەوە، پێیان وایە ئیتر كەوتت ئازادن بۆیان هەیە هەركارێك بكەن، لەكاتێ بەپێیی مەرجەستاندارتەكان، مۆدیلەكانی جیهان جەستەیەكی ڕێك و جوانیان هەیە، بەردەوام لەهەوڵی كاری خێرخوازیین هیچ یەكێك لەو مۆدێلە بیانیانە نابینی كلتوور و ئادابی گشتی پێشێل بكەن، بەڵام لای خۆمان كاریان كۆكردنەوەی پارەیە نەك كاری خێرخوازی.
ئاڵا كەمال، چالاكوان و داكۆكی كار لەمافی ژنان، لەسەر هەمان پرس دەدوێ و رایدەگێنێت" كاری نمایش كردنی جل و بەرگ جیاوازە لە نمایشكردنی جەستەو ئامانج و مەبەست لەهەر یەكێك لە نمایشەكان جیاوازە هەردووكیان دەبێت بە ئازادی واتە بە قەسری ئەنجام نەدرێت، نمایشی جل و بەرگ لە هەرێمی كوردستاندا مێژوویەكی دووری نیە و هیچ دەزگایەكی فێركاری بۆ ئەوكەسانەی وەك پیشە پیادەی ئەكەن بوونی نیە، بۆیە لەلایەن هەندێك لە نمایشكاران زیادەڕۆیی پێوە دەكرێت و تێكەڵ بەهەندێ هەڵسووكەوتی تر كراوە كە لەگەڵ واقعی كەلتوورماندا یەك ناگرێتەوە و ناشچێتە ناو چوارچێوەی ئازادیی تاك و كۆمەڵگە توڕە دەكەن، بەمەش دوو چاری تانەو تەشهیرێكی زۆ ر دەبنەوە و هەندێ جار مەترسی لەسەر ژیانیشیان دروست دەكات، كاری نمایش كردنی جل و بەرگ بۆ هەردوو ڕەگەز دەبێت نەك تەنها ڕەگەزی مێینە و نابێت بە بێ بوونی پێوەرێك و بڕوانامەیەك كاری تیا بكرێت و ڕێكخستنی یاسایی بۆ بكرێت، كۆمەڵە یان سەندیكایەكی تایبەتیان بۆ دروستبكرێت هەروەها پێویستە لە ئەكادیمیای هونەرەجوانەكان بەشێك هەبێت بۆفێركردنی نمایشكاریی جل و بەرگ و بەشێوەیەكی ئەكادیمیانە پەروەردە بكرێن و بڕوانامەی تایبەت هەبێت بۆ مۆڵەت وەرگرتن و ئنجا ڕێگەیان پێ بدرێت كار بكەن وەك هەموو پیشەیەكی تر نەك وەك ئێستا هەركەس ویستی ئەم كارە بكات و بازرگانیی پێوە بكات بێ هیچ كۆت و بەندێك.

ڤینا كەمال، چالاكوانی كۆمەڵگەی مەدەنی لە شاری سلێمانی دەڵێ" لێرە بەداخەوە هەدەفەكان جیاوازن و هەمووشتەكان تێكەڵكراون، كاتێك سەیری نمایشكارێك دەكەیت ڕادەمێنیت ئایا ئەمە مەبەستی خۆپیشاندانە یاخود نمایشی كاڵا مەبەستدارەكە؟ ئایا ئەم نمایشكارە هیچ لەبارەی جیاكاری كەسایەتی و كارەكەی دەزانێت؟ بڕیاری داوە ڕێز لە جۆری كارەكەی خۆی بگرێت، یان بەدونیایەكی سەرنج ڕاكێشەری زانیوە لەو ڕێیەوە گرێ دەروونییەكانی خۆی پێبشارێتەوە؟ یان تەنها هەدەفی كارەكەی مادییەو ئیتر كەسایەتییەكەی خۆی وەلادەنێت؟ ئازادی بەرەڵایی نییە جنێودان و خۆبەكاڵاكردن نییە ئازاردان و شەڕنییە، ئەوانە ئەو شتانەن مرۆڤە لاوازەكان پێی دەڵێن ئازادی تالەڕێی هەستی ئازادییەكەوە بەڕەڵاییە دەروونییەكەیانی پێ بڕواپێبێنن كە ئەوان شتێكی باش دەكەن، من ناڵێم شەرمە گەر ئەوان نمایشی جەستەیان بكەن بەومەرجەی بڕیاریان دابێت نمایشی جەستە بكەن، بەڵام شەرمە درۆ لەگەڵ ناخی خۆیان بكەن بەناوی نمایشی جل و بەرگەوە جەستەشیان نمایش بكەن، واتا من بڕوام بەوەیە بڕیارێك بدەو ئەوەش بەمرۆڤایەتی لە پێشكەوتندان و چاومێشكی مرۆڤەكانیش دەبینن و درك دەكەن بۆیە زەمەنی خۆڵ كردنە چاوی ئەوانی تر تێپەڕیوە ڕاست و ڕەوان هەدەفەكەت بپێكەو بڕیاری ئەوە بدەكەدەتەوێت بیكەیت، نەك لەژێر پەردەی ئازادیدا بەرەلایی بەرجەستە بكرێت، یان لە ژێر ناوی دینداریدا وەحشی گەری بونیاد بنرێت.
رێنا عەبدوڵڕەحمانی، راگەیاندكار لەبارەی كاری مۆدێلی ئەوەی خستەڕوو" مۆدێلی واتە نمایشی جلوبەرگ نەك نمایشی جەستە، بەر لەوەی باس لە ئازادیەكانی كاری مۆدێلی بكەم بەشێوەیەكی ستانداردی جیهانی كاری مۆدێلی لەسەر چەندیین پێوەر و مەرج وەستاوە كە پێویستە لە مۆدێلكارەكان تەواوی ئەم مەرجانەی هەبێت، ئێمە ئازادین لەوەی كە دەیكەین بەڵام لە چوارچێوەی داب و نەریتی كومەڵگەش نابێت دەرچێت ئەگینا دووچاری فشار و قسەیەكی زۆری كۆمەڵگە دەبینەوە، بەداخەوە لەم رۆژگارەی ئێستاكە تییداین كۆمەڵە بەناو مۆدێلكارێك پەیدابوونە كەوا نمایشی جەستەیان لەگەڵ كاری مۆدێلی تێكەڵاو كردووە و زیاتر شوێنێكی جەستەیان نمایش دەكەن بۆ سەرنج راكێشانی رەگەزی بەرامبەر، ئەمەش لە كاری مۆدێلی دوورە هەر بۆیەش دەڵێم: مۆدێلكارەكانی ئێمە بەهەلە لە كاری مۆدێلی تێگەیشتوونە ئەوەی ئەوان دەیكەن نەكاری مۆدێلە نە ئازادی.
لانە ئامانج، پارێزەر و سەرۆكی رێكخراوی لانەی ژنان، رایگەیاند" ئەوەی ئێستا دەبینرێت لە باشوری كوردستان ئەوە ئازادییەنیە چونكە بەشێك لەژنان وەك دیاردەیەك یان شتێكی باو لاسای دەكەنەوە، بۆ نموونە ژنان بانگەشەی ئەوە دەكەن كە یەكسانن بۆیە پیاوان چی دەكەن دەبێت هەمان كردار دووبارە بكەنەوە، بۆ نموونە جگارە یاخود خواردنەوەكحولیەكان دەخۆن و دەخۆنەوە ئەوە ئازادی نیە بەڵكو ئەوە لاساییكردنەوەیەو دەبێتە پیاوێكی نمرە دوو، بۆیە ژن بوونی خۆی لەبیردەكات مافەكانی خۆی لەبیردەكات و تەنها هوڵ دەدا لاسایی رەگەزی بەرامبەر بكاتەوە لەژێر ئازادی، هەر ژنێك پێویستە خۆی و داب و نەریت و كەسایەتی خۆی بپارێزێت هەموو كەسێك ئازادە لە روانگەی خۆیەوە، بەڵام دەبێت داب و نەریتی گۆمەڵگات لەبەر چاوبێت ئەوەی ئێستا دەكرێت بە تایبەت كچە مۆدێلەكان من دڵخۆشم بە هەوڵدانیان بۆ كاركردن، بەڵام ناكرێت خۆیان و كەسایەتی خۆیان لەبیركەن لەپێناو پارەو سەروەت و ماڵ ئەو وێنانەی ئێستا بەشێك لە مۆدێلەكان دەكەن پێچەوانەی كلتوور و داب و نەریتی كۆمەڵگەی كوردییە تەنها بۆ دەرخستنی خۆیانە نەك دەرخستنی توانایان بەڵكو نمایش كردنی جەست و لەش و لاریان، من بەداخەوەم بۆ ئەو كەسانە چونكە ئەمە ئازادی نیە كە لەپێناو ی ئەنجامی دەدەن، ئەمە ماوەكی كاتیە بۆیە هەر ئافرەتێك بیەوێ شان بەشانی پیاوان كار بكات و هەوڵ بدات لە پێناو ئازادی و مافی خۆی دەبێت كەسایەتی خۆی بپارێزێت و بۆ هەمیشت بە نەمری بمێتەوە و بە نموونەیەكی جوان و تێكۆشان بۆ ئازادی و مافی خۆیان باس بكرێت.

زۆرترین بینراو