كۆرۆنا ڤایرۆسی سەردەم، یان هەڵەیەكی گەورەی بایۆلۆژی!؟

‎ حەسیب ئەدیب زاخۆیی

 

‎ حەسیب ئەدیب زاخۆیی
رۆژنامە نووسی بێ سنووری نێودەوڵەتی لە ئەلمانیا

مێژوو نەهامەتیی زۆری دەستی مرۆڤی تۆمار كردووە، بەتایبەت لە هەر دوو شەڕی یەكەم و دووەمی جیهانیدا، بەڵام بەداخەوە، نەك نەبوون بە مایەی پەند و عیبرەت، بەڵكو دوای ئەمانەش، جیهان زۆر گۆڕانكاریی گەورەی بەخۆوە بینی، شەڕ لەسەر نەوت، داگیركردنی وڵاتانی بێ هێز، كوشتن و ئەشكەنجەدان و ئاوارەكردنی ملیۆنان خەڵكی بێ تاوان و بێ دەسەڵات، گۆڕینی جوگرافیای زەوی و دیمۆگرافیای وڵاتان بەپێی خواست و بەرژەوەندییەكانیان.
‎ئەوەی ئێستا جیهانی بەتەواوی داگیر كردووە و رۆژانە هەزاران كەس بەهۆیەوە، لە شوێنە جیاجیاكانی سەر گۆی زەوی گیان لەدەست دەدەن و دەبن بە قوربانیی چەند وڵاتێكی زلهێز و خوێنمژ و ناویان ناوە كۆرۆنا یاخود (كۆڤید- 19)، ڤایرۆسێكی سروشتی نییە، بەڵكو هەڵەیەكی كارەساتباری چەكی كۆمەڵكوژیی بایۆلۆژیی سەردەمە.
‎پرسیاری زۆر گرنگ لەم بارەیەوە ئەوەیە، ئایا ئەمە یەكەم هەنگاوی دەستپێكی شەڕێكی گەورەی جیهانییە، یاخود شەڕی سێیەمی جیهانییە، یان هەڕەشەی جدیی وڵاتێكی زلهێزە بۆ سەر هەموو جیهان، كە ئاگادار بن بۆ كارەساتێكی نالەبار و دونیا هەژێن، ئەگەر بێتو بەرژەوەندییەكانیان بن پێ بكرێت، یاخود بیر لە تێكدانی باری ئابووری و پێگەیان لە بازاڕی ئابووریی جیهاندا بكەنەوە؟.
‎جا ئەگەر بێتوو دەركەوت چین (سین) دەستی لەم تاوانە گەوەرەیەدا هەبێت، دەبێت چ باجێك بە وڵاتەكەی خۆی بە تایبەت و ئینجا بە هەموو جیهانیش بدات بە گشتی ؟
‎ئەمە ئاشكرایە، كە چەندین بەڵگە و وردەكاریی پێویست، هەبوونی دەستی چین لە دروستكردنی ئەم چەكە بایۆلۆژییە دەسەلمێنێ! چین كە بە سەرچاوە و بنكەی سەرهەڵدانی ئەم ڤایرۆسە كۆشندەیە دادەنرێت لە شاری ووهان، (هەرچەندە ئەم شارە سەرچاوەی سەرهەڵدانی ڤایرۆسەكە بوو، بەڵام بەپێی راگەیاندنەكانی چین خۆیەوە، ئێستا دۆخی زۆربەی شوێنەكانی ئەو شارە ئاسایی بووەتەوە و خەڵك دەستی بە ژیانی ئاسایی خۆی كردووەتەوە)، چۆن بوو پێش ئەم رووداوانە، بەپەلە گەورەترین نەخۆشخانەی دە هەزار قەرەوێلەیی تەنیا لە ماوەی یەك هەفتە دروست دەكات و كەمتر لە ماوەی مانگێك هەموو وڵاتەكەی بە سیستەمی كۆمپیۆتەری و رۆبۆت، بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئەم ڤایرۆسە كوشندەیە جێگیر دەكات و ئێستا وا خەریكە بە خۆی ڤاكسینی دژی ئەم ڤایرۆسە دروست دەكات و دەیەوێت بە تیرێك دوو نیشانە بپێكێت!
‎لێدانی زەنگی لە خەو هەستانی هەموو وڵاتان دژی بە گشتی و ئەمەریكا و ئەورووپا بەتایبەتی، كە زیاتر پێیان لە بەڕیان درێژ نەكەن بۆ لەناوبردنی ئەم وڵاتە، كە بەدرێژایی مێژوو زلهێزیی خۆی سەلماندووە و پێداچوونەوەیەك بە هەموو ئەو پلانانەی بۆیان داناوە بكەن، هەروەها پیشاندانی هێزی خۆی بۆ بەرەنگار بووەنەوەی ئەم ڤایرۆسە كوشندەیە و رزگار كردنی ملیۆنان مرۆڤی بێ تاوان لە ناوەوە و لە هەموو جیهان بە گشتی.
واتە دەبێ ئەوە قبووڵ بكەین، كۆرۆنا ڤایرۆسێكی كوشندەی سەردەم نییە، بەڵكو هەڵەیەكی بایۆلۆژیی سەردەمە.

 

بابەتى پەیوەندیدار بیروڕا

زۆرترین بینراو