كێشە كۆمەڵایەتییەكان هۆكارێك بۆ راكردن لە نیشتمان

كێشە كۆمەڵایەتییەكان هۆكارێك بۆ راكردن لە نیشتمان

كۆچكردنی گەنجان رۆژ دوای رۆژ لە زیاد بووندایە، ژمارەیەك لەو گەنجانەی كۆچ دەكەن و نیشتمان بە جێ دەهێڵن بەهۆی خراپی بارودۆخی سیاسی و ئابووری و نەبوونی هەلی كارە، ژمارەیەكشیان بەهۆی بەردەوامیدان بە پڕۆسەی خوێندن یا بەدوای ژیانێكی ئاسوودەتر و ئازادتر دەگەرێنەوە و هەست دەكەن لە كوردستان خەونەكانیان نایتە دی. ئەم گەنجانە هەر كاتێ بیانەوێت دەتوانن بگەڕێنەوە كوردستان و لە نیشتمانی خۆیان ژیان بەسەر بەرن، بەڵام ژمارەیەك لە گەنجی دیكە هەن، كە بە بێ ویستی خۆیان و بەهۆی كێشەی سیاسی و كۆمەڵایەتی و ئایدۆلۆژی وڵات بەجێ دەهێلن، ئەو بەشە لە گەنجان چەندە حەزیش بكەن بگەرێنەوە نیشتمان و كۆتایی بە ژیانی غەریبی بێنن ناتوانن بگەرێنەوە، لەبەر ئەوەی هەڕەشەی كوشتنیان لەسەرە یا رووبەرووی كێشەی گەورە دەبنەوە.
نیاز محەمەد تاهیر، یەكێكە لەو گەنجانەی كە دوای هاوسەرگیری كردنی لەگەڵ كچێك كە لە ئایینێكی دیكەیە رووبەرووی كێشە بۆتەوە، ئەو سەرەتا كێشەی كۆمەڵایەتی بۆ دروست دەبێ و دواتر كێشەكە سەری كێشاوە بۆ هەڵبژاردنی ئاینێكی دیكە و ناچار بووە روو لە هەندەران بكات.
ئەو بە زاری كرمانجی گووت " من كچێكم خۆشویست كە لە رووی ئایینییەوە جیاوازیمان هەبوو، ئەو خۆشەویستییە زۆر لە ناخم رووچوو بوو، نەمدەتوانی دەستبەرداری ببم، بۆیە بڕیارم دا كە هەر چۆنێك بێت بە یەك بگەین، مەرجی ماڵی كچەكە ئەوە بوو كە پێویستە بچمە سەر ئاینی ئەوان و دەست بەرداری ئایینی خۆم بم، منیش قبولم كرد، دوای ئاشكرا بوونی ئەم هەڵوێستەی من، لەبەرامبەر كەسە نزیكەكانم و هەندێك لە ئاینییەكان كەوتمە بەر لۆمە و زۆر جاریش هەڕەشەی لە لایەن كەسە نزیكەكانمەوە".
ئەم قسانەی دیار لە كاتێك دایە كە گۆڕینی ئایین یا هەر بابەتێك كە پەیوەندی بە ئایینەوە هەبێت، هەستیارییەكی زۆر لای پەیرەوانی ئایینی ئیسلام دروست دەكات، بە جۆرێك هەندێك جار توندوتیژی لێ دەكەوێتەوە. بۆیە وەك دیار گووتی " بە هیچ شێوەیە ناوێرم بێمەوە كوردستان، لەبەر ئەوەی دڵنیام رووبەرووی توندوتیژی دەبمەوە".
ئەم گەنجە كە ئێستا لە وەڵاتێكی دیكە ژیان بەسەر دەبات، نموونەی دەیان گەنجی دیكەی كوردستانن كە بەهۆی كێشەوە ناتوانن بگەرێنەوە نێشتمان و ترسی ئەوەیان هەیە تا سنووری مەرگ رووبەرووی توندوتیژی ببنەوە.
ئەحمەد رەسول محەمەد، گەنجێكی دیكەی كوردە و لە وڵاتێكی دیكە دەژێت ئەویش ناتوانێت بێتەوە كوردستان، وەك خۆی گووتی" لە ئەنجامی كێشەیەكی كۆمەڵایەتی كە لەسەر زەوی و زار سەری هەڵدا، چەند كەسێك لە گوندەكەیان بریندار بوون و دوو كەسیش گیانیان لەدەستدا، هەرچەندە لە رووی عەشایرییەوە سولحیشمان كردووە، بەڵام چەند جارێك رووبەرووی كێشە بۆینەتەوە، بۆیە بە ناچاری و لە ترسی گیانم كوردستانم بەجێ هێشت و بڕیاریشمدا نەگەرێمەوە و لێرە ژیانم بەسەر بەرم".
هەندێك گەنجیش بە هۆی هاوسەرگیری كە بنەماڵەی هیچیان رازی نەبوونە مەترسیان لەسەرەو وڵاتیان بەجێ هێشتووە و ناشتوانن بگەرێنەوە.
عەلی رەحمان، یەكێكە لەو گەنجانەی كە لەگەڵ كچێك پلانیان داوە بۆ هاوسەرگیری بەڵام بنەماڵەی هیچیان رازی نەبوونە بەو هاوسەرگیرییە، وەك خۆی باسی كرد " دوای ئەوەی كەس بە هاوسەرگیری ئێمە رازی نەبوو، بڕیارماندا پێكەوە هەڵبێین و وڵات بەجێ بهێڵین، ئەوە بوو توانیمان ئەو كارە بكەین و بەشێوەی نایاسایی لە سنوورەكانی وڵات دەربچین، لێرە لەگەڵ هاوسەرم ژیانمان باشە، بەڵام دەزانم كە هەرگیز نەخۆم و نە هاوسەرم و هەتا رەنگە منداڵەكانیشمان نەتوانن بگەڕێنەوە كوردستان، لەبەر ئەوەی بەدڵنیاییەوە گیانمان دەكەوێتە مەترسی".
جگە لەو كەسانەی كە بەهۆی داب و نەریت و بابەتە ئایینییەكان و كۆمەڵایەتییەوە ناتوانن بگەرێنەوە نیشتمان كەسانێكیش هەن كە لە یاسا رایانكردووە و ناتوانن بگەرێنەوە و ئەگەر بێنەوە بێ گومان رووبەرووی لێپێچینەوەی یاسایی دەبنەوە، ئەم كەسانە زیاترینیان بە كوشتن یا دزی و ساختەكاری و مامەلەكردنی بە ماددەی هۆشبەر یا مرۆڤەوە تۆمەتبارن.
دۆخی رابردووی سیاسی كوردستانیش هۆكارێك بووە كە هەندێك لە هاووڵاتییان ناچار بن بە جێ هێچشتنی نیشتمان، بەتایبەتی ئەو كەسانەی لە شەڕی ناوەخۆ یا گرژی نێوان دوو لایەنی سیاسی كێشەی مەزنیان بۆ دروست بووە، وەك گومانی كوژرانی كەسێك بەدەستی یا گێچەڵ پێ كردنی لایەنێكی سیاسی پێی، بۆیە هەرگیز ناتوانێت بگەرێتەوە، ئەم دیاردەیە لە ساڵانی رابردوو زۆر بە زەقی دیار بوو.

زۆرترین بینراو