كەمتر لە 500 هەزار مەسیحی لە عێراق ماون

كەمتر لە 500 هەزار مەسیحی لە عێراق ماون

ئا: ڕائیب شێروانی : هاتنی داعش و دواتر جێگیربوونی هێزەكانی حەشدی شەعبی لە ناوچە كریستیانەكانی دەشتی نەینەوا هەڕەشەی گۆڕینی دیمۆگرافیای ئەو ناوچانە دەكەن، لە چوار ساڵی رابردوو بەهۆی هاتنی داعش و شەڕی دژی ئەو گرووپە زۆربەی زۆری دانیشتووانی ئەو ناوچانە ئاوارەی هەرێمی كوردستان بوون، ئێستاش سەرەڕای رزگاركردنی ئەو ناوچانە، بەشێكی زۆری دانیشتووانیان نەگەڕاونەتەوە، كریستیانەكان دەڵێن، بوونی حەشدی شەعبی لە ناوچەكانمان رێگرن لە گەڕانەوەمان.
سەرۆك بارزانی هەمیشە لەبارەی پێكهاتەكانەوە ڕایگەیاندووە، دەبێ پێكهاتەكان هەمیشە ڕۆڵی كارایان لە حكوومەت و پەرلەماندا هەبێت، چونكە لە هەموو شۆڕشەكانی گەلی كورددا ڕۆڵیان هەبووە.
گرووپەكانی حەشدی شەعبی بەچڕی لە ناوچەكانی كریستیان لە دەشتی نەینەوا بڵاوبوونەتەوە و ماڵەكان تاڵان دەكەن و دەیانسووتێنن، ئامانجی ئەو هەموو هەڵسوكەوتانە دوورخستنەوەی كریستیانەكانە لە بەرتللە و سەپاندنی هەژموونی شەبەكی شیعەیە لەو ناوچانە.
مەسیحییەكانی عێراق خەریكە لەو وڵاتە بێهیوا دەبن و رۆژ بە رۆژ ژمارەیان بەرەو كەمبوونەوە دەچێت، تاوەكو ساڵی 2003 ژمارەی كریستیانەكان لە عێراق و هەرێمی كوردستان نزیكەی ملیۆنێك و 500 هەزار كەس بوو، بەڵام ئێستا ژمارەیان بۆ نزیكەی 500 هەزار كەس كەمبووەتەوە، ئەوانیش زۆرینەیان لە هەرێمی كوردستانن، ناوچە كریستیانەكان لە دەشتی نەینەوا بریتین لە شارۆچكەكانی تلكێف و حەمدانییە، بەهۆی هاتنی داعش ساڵی 2014 زیاتر لە 150 هەزار كریستیانی دەشتی نەینەوا ئاوارەبوون و تاوەكو ئێستا تەنیا چەند هەزارێكیان گەڕاونەتەوە ناوچەكانیان، ئێستاش حەشدی شەعبی هێزەكانی لە ناوچەكانی قەرەقووش، بەحزان، بەرتللە، كرملیس بڵاوكردووەتەوە.
كریستیانەكان داوا لە حكوومەتی عێراق دەكەن سنوورێك بۆ ئەو پێشێلكارییانە و سیاسەتی گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچەكانیان دابنێت، چونكە پێییانوایە تا حەشدی شەعبی لە ناوچانەكانی ئەوان بێت، ناتوانن بگەڕێنەوە سەر ماڵ و حاڵی خۆیان.
سەرگیز حەنان، كریستیانێكی ناوچەكەیە بۆ هەفتەنامەی زاری كرمانجی دەڵێ:" حەشدی شەعبی رێگرە لە گەڕانەوەی ئێمە بۆ سەر ماڵ و حاڵی خۆمان، لەگەڵ ئەوەی بەردەوام كێشە بۆ ناوچەكانی ئێمە دروست دەكەن، هەوڵی گۆڕینی دیموگرافیای ناوچەكە دەدەن، هەر ئەوەش وای كردووە ئەو خەڵكەی كە گەڕاوەتە جارێكی دیكە ئاوارەی ژێر دەسەڵاتی پێشمەرگە ببنەوە، چونكە ئەو ناوچانەی لەژێر دەسەڵاتی پێشمەرگەدان ژیان تێدا ئاساییە و هیچ كێشەیەك نیە و خەڵك رۆژانە دەگەڕێتەوە سەر ماڵ و حاڵی خۆیان، بۆیە نەبوونی متمانە بە حەشدی شەعبی و سوپای عێراق هۆكار بووە بۆ نەگەڕانەوەی مەسیحییەكان بۆ ناوچەكانیان.
یاقو ئۆدیشۆ، كریستیانێكی دیكەیە بۆ هەفتەنامەی زاری كرمانجی روونیكردەوە:" هۆكاری نەگەڕانەوەی ئێمە بۆ ئەلقووش و ناوچەكانی دیكە بۆ نەبوونی متمانەیە بە هەندێك لەو هێزانەی لە دەشتی نەینەوا هەن دەگەڕێتەوە، خەڵكی ئێمە تەنیا متمانەیان بە هێزی پێشمەرگە هەیە، هەر لەبەر ئەوەی خەڵكی ئێمە ئاوارەی ژێر دەسەڵاتی هێزی پێشمەرگە دەبن و هێزەكانی پێشمەرگە خێزانە مەسیحییەكان دەپارێزن.
لارا كانوون، كریستیانێكی دیكەیە و ئاوارە بووە بۆ هەفتەنامەی زاری كرمانجی دەڵێت:" بۆ هەر ناوچەیەكی كوردستان دەچین بەخێرهاتنمان دەكەن، كاتێك دەزانن ئێمە مەسیحین مامەڵەیەكی تایبەتمان لەگەڵ دەكرێت، ئەمەش راستییەكە دەبێت بگوترێت، بۆ ئەوەی هەموو جیهان بزانێت مەسیحییەكان رێزلێگیراون لە هەرێمی كوردستان.
سالم جومعە شەبەك، نوێنەری كوردانی شەبەك لە خولی رابردوو لە پەرلەمانی عێراق بۆ هەفتەنامەی زاری كرمانجی جەختی لەوە كردەوە:" ئێستا هەر كەسێكی شەبەك بچێتە مووسڵ زۆر بە زەحمەت دەگەڕێتەوە، ئەوەش لەبەر هەبوونی حەشدی شەعبییە لەو ناوچانە، حەشدی شەعبی بازگەی داناوە و زۆر جار پارە لە پێكهاتەكان وەردەگرن، ئەوەش ناڕەزای ئێمەی لێكەوتۆتەوە و داوامان كردووە هێزی پێشمەرگە بگەڕێتەوە ئەو ناوچانە، چونكە تا هێزی پێشمەرگە نەگەڕێتەوە ئەو خەڵكەی ئێمە كە ئاوارە بوونە ناگەڕێنەوە سەر ماڵ و حاڵی خۆیان.
وەحیدە یاقوو، پەرلەمانتاری پێشووی كریستیانەكان لە پەرلەمانی كوردستان بۆ هەفتەنامەی زاری كرمانجی ئاشكرای كرد: "دوای ئازادكردنی مووسڵ لە تیرۆریستانی داعش، پڕۆسەی بەعەرەبكردنی ناوچە كریستیانەكان دەستی پێكردووە و لە هەموو سنووری دەشتی نەینەوا زێدەڕۆیی كراوەتە سەر زەویوزاری هاووڵاتیانی كریستیان و هەرچی سەروەت و سامانیش هەیە بەتاڵان بردراوە.
روونیشیكردەوە:" دوای ئازادكردنەوەی ناوچە كریستیاننشینەكانی دەشتی نەینەوا لە چنگی تیرۆریستانی داعش لە لایەن هێزی پێشمەرگەوە، زۆربەی زۆری خەڵك گەڕانەوە ناوچەكانیان، بەڵام لە ڕووداوەكانی 16ی ئۆكتۆبەر و هاتنی هێزەكانی عێراق و میلیشیاكانی حەشدی شەعبی ڕەوشی ناوچەكە زۆر خراپ بووە، كریستیانەكان هەڕەشەیان لەسەرە و سەروماڵی هاووڵاتیان پارێزراو نەبووە و چەندین ڕووداوی نەخوازراو ڕوویان داوە.
وەحیدە ئاماژەی بۆ ئەوەشكرد:" دوای لێكنزیكبوونەوەی نێوان هەولێر و بەغدا بۆ گەڕاندنەوەی هێزی پێشمەرگە بۆ ناوچە كوردستانییەكانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێم، هاووڵاتیانمان چاوەڕوانی گەڕانەوەی هێزی پێشمەرگەن بۆ ناوچەكانیان تا سەروماڵیان پارێزراو بێت.
لەلایەكی دیكەوە د. دیندار زێباری، رێكخەری راسپاردە نێودەوڵەتییەكان لە حكوومەتی هەرێمی كوردستان دەڵێ "بۆ كەمایەتییە ئایینی و مەزهەبی و ئیتنییەكان، هەرێمی كوردستان تاكە شوێنە لە سەرتاپای عێراق كە تێییدا هەمووان هەست بە ئاسوودەیی دەكەن، تەنانەت یەك كەیسیش نییە لە هەرێمی كوردستاندا لە سەر جیاوازی نەتەوەیی رووبەڕووی كێشە بوبێتەوە، چونكە حكوومەتی هەرێمی كوردستان بەردەوام پشتگیری لە پێكەوەژیانی ئایینی و نەتەوەیی دەكات.

 

زۆرترین بینراو