لە ئیدارەی سۆران شەلتەری ئافرەتان و شوێنی بەندكردنیان نییە

لە ئیدارەی سۆران شەلتەری ئافرەتان و شوێنی بەندكردنیان نییە

پارێزەرێك: هۆكارەكە بۆ نەبوونی دادگەی تاوان لە سۆران دەگەڕێتەوە

موڕشید برادۆستی – سۆران: 
چین و توێژەكانی ئیدارەی سۆران نەبوونی شوێنی داڵدەدان لە دەڤەرەكە بە گرفتێكی گەورە دەزانن، خەڵكی ناوچەكە بۆ دادگە كردنی تاوانە گەورەكان و یەكلای كردنەوەی كێشەكان و حوكمدانیان رەوانەی هەولێر دەكرێن، بە گوتەی پارێزەرێكیش، كاردانەوە و كاریگەری نەرێنی بەدوای خۆیدا دێنێت و پێویستە هەوڵی تەواو بدەن بۆ كردنەوەی دادگەی تاوانەكان و بەندكردن لە سەنتەری سۆران.
فوئاد سەعید، پارێزەر لە سۆران، بە زاری كرمانجی گووت:" لە سنووری ئیدارەی سۆران تەنها بەشی گرتن و گواستنەوە هەیە ئەوانەی كێشە و تۆمەتێكیان لەسەرە لە بەشی گرتنی سۆران تەنها رادەگیرێن تا بە فەرمانی دادوەر بڕیاری كۆتای دەدات، دەسەڵاتی ئەوەیان نییە ئەو كەسانەی سزا " حوكم " دەدرێن لای خۆیان رابگرن ئەگەر پیاو، ژن یا نەوجەوانیش بێت، ئەوانەی بە مانگێك بۆ 20 ساڵیش حوكم بدرێن راستەوخۆ رەوانەی هەولێر دەكرێن، ئەمەش پەیوەندی بە نەبوونی دادگەی تاوانەكانەوە هەیە، بۆیە هەر كاتێك ئەو جۆرە كەسانە لەسەر رووداوێك سزای بەندكردنیان بۆ دەربچێت یا بۆ كاروباری دادگەی كردن دەبێ بە ناچاری روو لە هەولێر بكەن، ئەمەش بارگرانی و زەحمەت بۆ خەڵكی دەڤەری سۆران دروست كردووە.
ئەو پارێزەرە ئاشكرای دەكات، لە سۆران و قەزاكانی دەوروبەریشی تەنها دادگەی بەرایی هەن، كە كاروبارە كۆمەڵاییەتییەكانی وەك بابەتی هاوسەرگیری و تەلاق و مافی بەخێوكردنی منداڵ، هەروەها دادگەی كەتنیش لە سۆران هەیە كە دەسەڵاتی هەیە حوكم لە سێ مانگ تا پێنج ساڵ لەسەر تۆمەتبار جێبەجێ بكات،  دادگەیەكی دیكە كە پەیوەندی بە قەرز و قەرزداری و موڵكی تاپۆ و ئەو بابەتانە هەیە، دادگەی تاوانەكانی لێ نییە، ئەو كەیسانەی پەیوەندی بە كوشتن و خۆكوشتن و ئەو جۆرە رووداوانە هەیە، لە سۆران تەنها لێكۆڵینەوە ئەكرێت و بۆ دادگە كردن و حكومدانی تاوانبار بە ناچاری رەوانەی هەولێر دەكرێت". 
پارێزەر فوئاد، گووتیشی:" ئیدارەی سۆران خاوەن چوار قەزا و رێژەیەكی زۆری دانیشتووانە و ناوچەیەكی دوورەدەستیشە لە هەولێر، پێویستە دادگەی تاوانەكان و سجنی لێ بكرێتەوە تا كاروباری تاوانە گەورەكان بۆ هەر چوار قەزا رای بكات، ئیدارەی سەربەخۆش هەمان سیفەت و دەسەڵاتی پارێزگاكانی هەیە لە كردنەوەی بەڕێوەبەراتییەكانی گشتی و بودجە و دەسەڵاتەكان، ناكرێت ئەوانەی كاروباری دادگای تاوانەكانیان هەیە رۆژانە لێرە هاتووچۆی هەولێر بكەن كە چەندین كاریگەری نەرێنی هەیە، لە هەمان كات ئەوانەی حكوم دەدرێن پێویستە لە سۆران شوێنی بەندكردنییان هەبێت.
نازەنین عەزیز، بەرپرسی ئەنجوومەنی قەزای سۆرانی یەكێتی ئافرەتانی كوردستان بە زاری كرمانجی گووت:" كێشە خێزانیەكان و كوشتنی ئافرەت بەبیانووی شەڕەف هەرەشەیەكی جددین، بۆسەر كۆمەڵگەی كوردی بەشێوەیەكی گشتی رۆژانە هەواڵی جەرگبڕ دەبیستین لەسەرجەم شار و شارۆچكەكانی كوردستان كە ئافرەتان رووبەرووی هەڕەشە و توندوتیژی بە هەموو شێوەكانی دەبنەوە.
بەرپرسی ئەنجوومەنی قەزای سۆران، دووپاتی كردەوە:" لە ئێستادا كردارە تاوانكاریەكان بەرانبەر ئافرەتان  لە حاڵەتەوە خەریكە دەبێتە دیاردەیەكی ترسناك و  هەندێك جار ئافرەتان رووبەرووی مەترسییەكی گەورە دەبنەوە بەرانبەر ئەو هەڕەشانەی كە لێیان دەكرێ لەلایەن یەكێك لە ئەندامانی خێزان، بۆیە ناچارن پەنا ببەنە بەر شەلتەر (خانەی داڵدەدانی ئافرەتان) بەبڕیاری دادوەر ئەو ئافرەتانەی پەنا دەبەنە بەر شەلتەر مەترسیێكی جددیان لەسەر ژیانیان هەیە چ مەترسی توندوتیژی یاخود هەرەشەلێكردن یاخود هەبوونی كێشەیێكی كۆمەڵایەتی لەنێوان خێزانەكان، بەڵام بەداخەوە تا ئێستا خانەی داڵدەدانی ئافرەتان لە ئیدارەی سەربەخۆی سۆران نییە كە سنوورێكی بەرفراوانیشی هەیە، بۆیە بە ناچاری و بەهۆی نەبوونی شەڵتەر ئافرەتانی هەڕەشەلێكراو رەوانەی هەولێر دەكرێن، ئەمەش زۆر كێشە بۆ ئافرەتەكە دروست دەكات بەهۆی دووری رێگا، چونكە كێشەكە زوو چارەسەر ناكرێ و ناتوانێ ب ەئاسانی دەستی بە پارێزەر بگات وە ئەگەر بتوانێ پارێزەریش دابین بكات قورسە بتوانێ مامەڵەی لەگەڵدا بكات تا كێشەیان چارەسەر نەكرێ هەر لەشەڵتەرەكان دەمێننەوە، بۆیە هەبوونی شەڵتەر لە ئیدارەی سۆران زەروورەتێكی پێویستە لە ئێستادا پێویستە لایەنە پەیوەندیدارەكان كاری جددی لەسەر بكەن.
توران خدر، بەڕێوەبەری چاودێری و گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی سۆران، بە زاری كرمانجی راگەیاند:" لە ماوەی رابردوو بە فەرمی داوای كردنەوەی شەلتەری ئافرەتانمان بۆ سۆران كردووە، بەڵام بەهۆی قەیرانی دارایی داواكاریمان جێبەجێ نەكرا، هەرچەندە زۆریش پێویستە لەو دەڤەرە هەبێت.
بەڕێوەبەری چاودێری و گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی سۆران، دەڵێت:" لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتی توندوتیژی ئافرەتانیش گفتووگۆمان لەسەر ئەو بابەتە كردووە و دووبارە داوامان كردووە بۆ كردنەوەی شوێنێك بۆ داڵدەدان و حەوانەوەی ئافرەت و منداڵ و ئەو كەسانەی كە كێشەیەكیان هەیە و چارەسەر نەكراوە.
توران خدر، روونیشیكرەوە:" كردنەوەی بەندیخانە، هەرچەندە زیاتر پەیوەستە بە بەڕێوەبەرایەتی چاكسازی، بەڵام وەك بەڕێوەبەرایەتی چاودێری و گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی سۆران هەوڵمان داوە و پێداگریمان كردووە بۆ كردنەوەی شوێنی بەندكردن لە سۆران، تا چیتر هاووڵاتییان و كەس و كاری حكوومدراوان تووشی زەحمەت نەبنەوە و حكوومدراوەكانیان لێرە بەند بكرێن".