ماددەی هۆشبەر هەڕەشەیەكی مەترسیدار لەگەنجان دەكات

ماددەی هۆشبەر هەڕەشەیەكی مەترسیدار لەگەنجان دەكات

موڕشید برادۆستی – سۆران : رۆژ بە رۆژ بەكارهێنەران و بازرگانانی مادە بێهۆشبەرەكان روو لە زیادبوون دەكەن و دەزگا ئەمنییەكان هەوڵی تەواویان خستووەتە گەڕ بۆ گرتنی ئالوودەبووان و بنبڕكردنی مادەی هۆشبەر .
دەڤەری سۆران بەو پێیەی سنووری جوگرافیان دەكەوێتە سنووری نێوان ئێران و توركیا بۆیە بازرگانانی ئەو بوارە هەمیشە هەوڵ ئەدەن لەو ناوچەیەوە ماددەی بێهۆشبەر لە وڵاتانی دراوسێ داخلی هەرێمی كوردستان بكەن بەتایبەتیش ئێران سەرچاوەی هاوردەكردنی مادەی بێهۆشبەرە .
سەدیق خۆركی بەڕێوەبەری ئاسایشی سۆران بە زاری كرمانجی گووت" بە پێی زانییارییەكانمان رۆژ بە رۆژ بەكارهێنەران و بازرگانانی مادە بێهۆشبەرەكان رووی لە زیادبوون كردووە ئەمەش مەترسی زۆر لەسەر خێزان و كۆمەڵگە بە گشتی درووست دەكات. تیمەكانمان هەوڵی تەواویان خستۆتە گەڕ بۆ دەستگیر كردنی ئاڵوودەبووان و بنبڕ كردنی ماددەی هۆشبەر خۆشبەختانە رێگرن لە داخل بوونی ماددە بێهۆشبەرەكان بەردەوام لە دەروازە سنووری و بازگەكانی دەڤەرەكەمان دەست بەسەر ماددەی بێهۆشبەر و بازرگانانی ئەو بورارەدا دەگرن .
بەگووتەی بەڕێوەبەری ئاسایشی سۆران، وڵاتی ئێران هەموو هەوڵێكی خستۆتە گەڕ بۆ داخل كردنی ماددەی بێهۆشبەر بۆ نێو هەرێمی كوردستان و ئەو تریاك و مادە بێهۆشبەرەی داخلیش دەبێ هەر لە رێگەی كۆماری ئیسلامی ئێران بووە و پیلان و بەرنامەی ئەوانە خەڵكی هەرێم وەك خۆیان بێهۆش بكرێن و تووشی ئەو دەردە ببن.
گووتیشی" دەستگیركراوەكان بە تۆمەتی ئاڵوودەبوون و بازرگانی كردن بە ماددە هۆشبەر و حەبی قەدەغەكراو و ڕەوانەی بەڕێوەبەرایەتی نەهێشتنی ماددەهۆشبەرەكان كراون بە مەبەستی ئامادەكردنیان لە دادگای تایبەت مەند .
دووپاتی كردەوە، پێویستە چاكسازی باش و گەورە بۆ تووش بووان و تۆمەتبارانی ماددەی بێهۆشبەر هەبێ تا لە دووای دەستگیركردنییان راهێنانییان پێ بكرێت و وشیار بكرێنەوە تا كەسانی باشیان لە نێو كۆمەڵگە درووست ببێت و دووای ئازادكردنیشییان سوود بە كۆمەڵگە بگەینن نەك زیان .
بەپێ ئەو زانیارییانەی لە بنكەی نەهێشتنی ماددە بێهۆشبەرەكانی سۆران دەست زاری كرمانجی كەوتووە، ئەمسال تا كۆتای مانگی 9 لە سنووری هەرچوار شارۆكەی سۆران، چۆمان، مێرگەسۆر،رواندز ( 227 )كەس لەسەر ماددەی بێهۆشبەری جۆرا و جۆر دەستگیر كراون. ئەمە لە كاتێكدایە، ساڵی رابردوو، تیمەكانی ئاسایشی سۆران توانیویانە دەست بەسەر زیاتر لە 100 كیلۆ ماددەی هۆشبەر لە جۆرە جیاوازەكاندا بگرن، كە لە رێگەی وڵاتانی ئێران و توركیا هەوڵدراوە بهێنرێنە نێو باشووری كوردستان و چەندین كەسیش لەسەر مادەی بێهۆشبەرەوە دەستگیركراون و دراونەتە دادگا .
زیبا تەها توێژەری كۆمەڵایەتی بە زاری كرمانجی گووت" ماددەی هۆشبەر یان گیرۆدەبوون بە بە ماددەی هۆشبەرەكەمان لە وڵاتان و لە كوردستانیش بە شێوەیەكی بەرچاو رووی لە زیاد بوون كردووە و لە حاڵەتەوە بووەتە دیاردە، ئەمەش بابەتێكی مەترسیدارە و كاریگەری خراپ و زیانی لەسەر تەندرووستی و دەروونی ئەو كەسانە و خێزان و دەورووبەریشی هەیە كە گیرۆدەی ماددەی هۆشبەر بوونە .
زیاترگووتی" ئەو كەسانەی تووشی ماددەی هۆشبەر و ئاڵوودەدەبن زیاتر چینی گەنجانن، ئەمەش پەیوەندی دارە بە چەند هۆكارێك، هەبوونی هاوڕێی خراپ، نەبوونی زانیاری و هووشیاری، خراپی پەروەردەی خێزانی، خراپی باری دارایی و بێكاری .
گووتیشی " بۆ رێگەگرتن پێویستە هۆشیاری تەندرووستی لە هەموو تەمەنێك بڵاوبكرێتەوە، پێویستە هەموواری سزایی سزادانی ئەو بوارە بكرێتەوە و سزای توندر دابنرێت، هەروەها سزای قورس بۆ ئەو كەسانە دیاری بكرێت كە بازرگانی بە ماددەی بێهۆشبەر و كڕین و فرۆشتنی پێوەبكرێت .
بە پێی یاسای ژمارە (14) ساڵی 1965 سزادانی عێراقی تایبەت بە بەكارهێنەران و بازرگانانی مادەی هۆشبەر هەر بەكارهێنەرێكی ئەو مادانە بە سزای (شەش مانگ بۆ سێ ساڵ ) زیندانی دەكرێن ، وە بازرگانانی مادەی هۆشبەر بە سزای (15)ساڵەوە بۆ هەتا هەتایی سزا دەدرێن .
لەلای خۆشیەوە، د . مەقسوود ئیسماعیل بەڕێوەبەری تەندرووستی سۆران بە زاری كرمانجی راگەیاند" ماددەی بێهۆشبەرەكان زیانی زۆری هەیە، ئەو كەسەی ئاڵوودەی ماددەی بێهۆشبەر دەبێت كارگیەری نەرێنی لەسەر جەستەیی و دەروونی دەبێت، كاریگەری جەستەییەكان لەسەر هەموو كۆئەندامەكانی لەش رەنگ دەداتەوە، وەكو كۆئەندامی هەرس و هەسناسە، سووڕی خوێن و دڵ و كۆئەندامی میزڵدان، كۆئەندامی مێشك و بیر و هۆش، هۆڕمۆنەكانی جەستە . وەكو دەروونیش، كاریگەری خراپی دەبێت لەسەر كۆمەڵگا، شیرازەی خێزان تێكدەدات و هەوڵی خۆكوشتنیش دەدات، كاریگەری دەبێت لەسەر شوێنە گشتییەكان و قوتابخانەكانیش، پێویستە چاودێری وورد بكرێت .
زیاتر گووتی " پێویستە ئەوانەی ئاڵوودەدەبن رێگە چارەیەكی بەپەلە بدۆزرێتەوە و هووشیاری تەندرووستییان پێ بدرێت، پێویستیشە سەنتەرێكی تایبەت بە رێنمایی و چارەسەری ئەو كەسانە دەبێت كە ئاڵوودەی ئەو ماددەیە دەبن .ناتوانێ كار و باری رۆژانەی وەك مرۆڤێكی ئاسایی رای بكات، وەك كەسێكی پەككەوتە ئەژمار دەكرێت، بۆیە چارەسەری بە زووی بۆ بكرێت تا نەگاتە ئەو حاڵەتە .
ماددە بێهۆشبەرەكان پێك دێن، لە كۆكاین، كریستاڵ، هێرۆین، مۆرفین، چەند جۆرە حەب و دەرمانێكی تر . ئەو مادەیە لە گژوگیای جۆراوجۆرەوە بەرهەم دێت و كەسی بەكارهێنەر تووشی چەندین كاریگەری خراپی جەستەیی و دەروونی دەكات و كاردەكاتە سەر دەمارەكانی مێشكی و بێهۆشی دەكات ، وە چەندین زیانی ئابووری و كۆمەڵایەتی و تەندروستی لێ دەكەوێتەوە .

 

زۆرترین بینراو