مردن یەك جار خۆشە!

نووری بێخاڵی

هەموومان ئەوە دەزانین، كە ناكۆكی و ململانێی ناوخۆیی حزبەكانی كوردستان، هۆكارێكی سەرەكییە لەوەی عێراق بەم كەڵەگاییەوە مامەڵە لەگەڵ هەرێمی كوردستاندا بكات، بەڵام دیوێكی تری هاوكێشەكەش ئەوەیە، كە ئێمەش وەك هاووڵاتی، بە ئاگاییەوە بێت یان نائاگایی، بە مەبەست بێت یان بێ مەبەست، ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ، خزمەتی ئەو سیاسەت و ستراتیژەی عێراق دەكەین. ئەمەو بەبێ ئەوەی بیر لەوە بكەینەوە، كە گەڕانەوەی هەرێمی كوردستان بۆ خاڵی سفر لەگەڵ عێراقدا، چ باجێكی قورسی بۆ هەموومان بەدواوەیە. بەبێ ئەوەی خەیاڵمان بۆ ئەوە بچێت، كە لەدەستدانی ئەم ئەزموونە (وەك حوكمڕانیكردن نا، بەڵكوو وەك شكۆی نەتەوەیی و سەروەریی نیشتمانیی دوای ڕاپەڕین)، چ كارەساتێكی دیكە یەخەمان دەگرێت.
ئەوەی دەیڵێین كەفوكوڵی نەتەوەیی نییە، بەڵكوو دەبێ هەموو كوردێكی لەخۆوە كورد، لە دەرەوەی ئەوەی حزبە كوردستانییەكان چیان كردووە و چی دەكەن، لە بەردەم ویژدانی خۆی و ئێستا و دواڕۆژی نەوەكانیدا، خۆی بە بەرپرسیار بزانێت. واز لەوە بێنن فڵانە حیزب وای كرد، فیسارە حزب وا دەكات. جارێك، تەنیا یەك جار، لە پشتی چاویلكەی ئایدیۆلۆژیی و كینەی حزبیی ناوخۆییەوە، سەیری هاوكێشەكە بكەن. ئینجا دددان بەوەدا دەنێن، كە هەموومان و هەر یەكەو بە شێوەیەك، بەرپرسین لە بچووككردنەوەی وێنەی كورد لە چاوی عەرەبدا. بەرپرسین لە بێ بەهاكردنی خەباتی دوور و درێژی نەتەوەكەمان لە بەرامبەر بڕێك مافی سادە و ڕووكەشدا. بەرپرسین لە بێ نرخكردنی قوربانیی بێ پایانی كورد، لە بەرامبەر بڕە بوودجەیەكی بە منەتی بەغدا، كە بەركەوتە و پشكی یاسایی و دەستووریی هەرێمی كوردستانە و ناكاتە دڵۆپێك ڕووباری خوێنی شەهیدانمان!
چیتر كاتی ئەوە هاتووە، كورد لەناو خۆیدا دەبێ واز لە گوتاری تەخوینكردنی یەكتری و پاشقۆڵ لەیەك گرتن بێنێت. چونكە ئەگەر قسە بێتە سەر خیانەت و ڕەگە مێژووییەكانی خیانەتكاریی، ئەوا دەبێ هەموو ڕۆژێك خەریكی ئەوە بن، لاپەڕەی كۆن و نوێی یەكتری هەڵبدەنەوە و لە بەرامبەریشدا سەرانی عێراق، وردە وردە پپلانە شۆڤینییەكانیان لە دژی كورد و هەرێمی كوردستان، قووڵ و هەمەلایەنتر بكەنەوە و بە شێواز و میكانیزمی جیاوازەوە، كورد بگەڕێننەوە خاڵی سفری دەستپێكردنەوە. بۆیە پێویست دەكات بەرمەبنای چییەتی و ماهیەتی پێشهاتەكان، بە دیدگایەكی فراوان و كراوەتر، سەیری هاوكێشەكان بكەین و مامەڵە لەگەڵ ڕووداوەكاندا بكەین.
لێكەوتە خراپ و دەرهاوێشتە نەرێنییە سیاسی و ئابوورییەكانی دوای ڕووداوەكانی 16 ئۆكتۆبەر، هەر لە لەدەستدانی ڕووبەرێكی فراوانی خاكی كوردستان، كە بە خوێنی سەدان پێشمەرگە ئازاد كرا، تا دەگاتە ئاوارە و دەربەدەركردنی هەزاران خێزانی كورد لەسەر زێدی خۆیان و هێنانەوەی ماڵە عەرەبەكان لە ناوەڕاست و خوارووی عێراق، بۆ ئەو ناوچانە، تا دەستگرتن بەسەر زەویوزاریی كورد و سووتاندنی خلە و خەرمان و بەرهەمە كشتوكاڵییەكانیان، تا لەكارلادانی دەیان بەرپرسی سیاسی و كارگێڕیی كورد لە پۆستەكانیان و جێ پڕكردنەوەیان بە كاراكتەری عەرەبی شۆڤینی لەو ناوچانە، تا تۆختربوونەوەی سیاسەتی بەعەرەبكردن و ڕاگواستن و هەموو ئەو تراژیدیانە، بەرهەمی ئەو ڕووداوە نەخوازراوە بوون، كە تای تەرازوو و هاوسەنگی هێزی نێوان هەرێمی كوردستان و عێراقی گۆڕی.
لەم گۆشەنیگایەوە، دۆخەكە ئەوە لە سەركردایەتیی سیاسیی كوردستان دەخوازێت، بیر لە بەخۆداچوونەوە و دەرزی ئاژنكردنی كەموكوڕییەكانیان بكەنەوە. هەنگاوی جیددی و كردەنی بۆ دروستكردنەوەی پردی ڕووخاوی متمانەی نێوانیان و پتەوكردنی ڕایەڵەكانی ئاشتەوایی نێوخۆیی بنێن. نەك یەكتری تۆمەتباركردن و یەكتری شكاندن، كە ئەمەی دواییان ڕەوڕەوەی سیاسەت و ستراتیژیی شۆڤینیزم و لەكوردخستنی كورد لە عێراق، خێرا و خێراتر دەكات. بۆ ئەمەش گەڕانەوەی هێزە سیاسییەكان بۆ سەر مێزی گفتوگۆ لەژێر چەتری سەرۆكایەتیی هەرێمی كوردستان، وەك دامەزراوەیەكی یاسایی و دەستووری و كۆمەككردنی گوتارە ئاشتیخواز و ستراتیژە نیشتمانییەكەی ئەو دامەزراوەیە، كورتترین ڕێگا و باشترین بژارەیە.
كورد سەت ساڵ خەباتی بۆ ئەوە نەكرد، تا جارێكی تر ببێتەوە مەوالی و برا بچووكی عەرەب. كورد بۆ ئەوە ڕووبارێك خوێنی شەهیدی نەدا، تا شوكرانەبژێری چەند پلە و پۆستێكی بەغدا بێت، كە عێراق پێیوایە سەدەقە و خێرە پێی دەكات. كورد بۆ ئەوە كیمیاییباران و ئەنفال نەكرا، تا دۆزە ڕەوا نەتەوەیی و نیشتمانییەكەی، مافە یاسایی و دەستوورییەكانی، بە بڕ و چەندێتی بوودجە و ناردن و نەناردنی مووچەوە ببەسترێتەوە. بۆیە پێویستە سەركردایەتیی سیاسیی هەرێمی كوردستان، چیتر ڕاست و ڕاشكاو بێت لەگەڵ خەڵكی كوردستان، كە ئاخۆ تا كەی و لە كوێ، كۆتایی بەم یارییەی مشك و پشیلەیە دێنن.
بڕوانن، ئەگەر وەك كورد نا، تەنانەت وەك هاووڵاتیێكی ئاسایی، سەیری مامەڵەی عێراق بكەین، ئەوا بە ئاشكرایی تێدەگەین، كە بە هەر جۆرێك بووە، بەغدا دەیەوێ بمانكاتەوە شوێنكەوتە و پاشكۆ، دەنا ژیان و گوزەرانمان پێ ڕەوا نابینێت. تا ئەو ئاستەی وەك ئەو یارییە ناچیزەیەی پەرلەمانتارە كوردە پڕۆ عێراقییەكانیش دەیكەن، ئەگەر تەواوی كوردیش بچێتە ناو ئەو یارییە قێزەونەوە، ئەوان هێشتا دەستبەرداری ستراتیژی بنكۆڵكردن و دواتر نەهێشتنی ئەو ئەزموون و دیفاكتۆ سیاسییەی هەرێمی كوردستان نابن و لە هەوڵی كردنەوەی كوردستان بە (شیمالولحەبیب!) ناكەون.
ڕاستییەكەی ئەوەی ئێستا عێراق لەگەڵ هەرێمی كوردستاندا دەیكات، هەوڵی شكاندنی ئیرادە و ناچاركردنی كوردە بۆ خۆبەدەستەوەدان، نەك لێكتێگەیشتن و ڕێككەوتن. پیلانگێڕی و نیازی مل پێ كەچكردنی كوردە، نەك گەڕانەوە بۆ بنەماكانی دەستوور و پرەنسیپەكانی سیستەمی فیدڕاڵی. كاتكوشتن و دەستی دەستی پێ كردنە، نەك دانوستاندن و چارەسەركردنی كێشەكان. بۆیە ئەگەر بڕیارە كورد لە نێوان نان و ملكەچیی بۆ عەرەب، هەروەها برسێتیی و شكۆی نەتەوەییدا سەرپشك بێت، ئەوا دەبێ ئەوەی دووەمیان هەڵبژێرێت.

زۆرترین بینراو