مین و تەقەمەنی هەڕەشە لە چەند گوندیكی ناحیەی سیدەكان دەكات

مین و تەقەمەنی هەڕەشە لە چەند گوندیكی ناحیەی سیدەكان دەكات

موڕشید برادۆستی – سیدەكان: لە ژمارەیەك گوندی سنووری ناحیەی سیدەكانی سەر بە قەزای سۆران، بەهۆی با و بارانەوە مین و تەقەمەنیەكان لە شوێنی خۆیان هاتوونە خوارێ و بەو هۆیە چەند ئاژەڵێك بەركەوتوونە و زیانی ماددیی زۆر بەر گوندنشینان كەوتووە .
لە سنووری ناحیەی سیدەكان، بەهۆی شەڕی عێراق و ئێران و هەروەها رژێمی عێراق دژی پێشمەرگە لە ساڵی هەشتاكان هەزاران مینی جۆرا و جۆر لە گوندە سنوورییەكانی دانراونەتەوە، بەڕێوەبەری پەیوەندییە گشتییەكانی بەڕێوەبەرایەتی گشتی مینی هەولێریش دەڵێت" 20 ملیۆن مەتر چوارگۆشە لە دەڤەری برادۆست بەمین و پاشماوەكانی داپۆشراوە و تا ئێستا پاك نەكراوەتەوە و چەندان كەس بووەنەتە قوربانی مین و تەقەمەنییەكان .
ناوچەی مین رێژكراوی لێڕان لە دەشتی هێرتی سیدەكان، بووەتە كێشە و گرفت و مەترسی بەردەوام بۆ دانیشتوانانی گوندەكانی كاولۆكان، تاڵەجاڕ، ماوەڕد، نزاری، ماڵایەر، خەلیفان و چەند گوندێكی تر .. ئەوە لە كاتێكدایە كە دوای 27 ساڵ تا ئێستە حكوومەتی هەرێمی كوردستان نەیتوانیوە ناوچە مینڕێژكراوەكان پاك بكاتەوە، بە دەر لەو ناوچەیە، تا ئێستا دەیان ناوچەی گەشتیاری و كوێستانی كوردستان و دەڤەری سۆران و سیدەكان بە مین داپۆشراون.
نیهاد خاناودەڵ هاووڵاتییەكی دانیشتووی گوندی كاولۆكانی سیدەكانە بە زاری كرمانجی گووت" مین و تەقەمەنییەكانی سەردەمی رژێمی بەعس لە سنووری گوندەكەمان هێشتا ماون و شوێنێك بە ناوی ( لێڕان ) بووەتە ناوچەیەكی قەدەغە كراو، ماوەی چەند رۆژێكە بەهۆی باران بارین و شل بوونەوەی زەوی مینەكان زیاتر بەدیار كەوتوون و لە ئەنجامی چوونی ئاژەڵەكانمان بۆ ئەو شوێنە چەند سەرێك بەركەوتوون و بەشێكی جەستەیان پەڕیوە یا مردار بوونەتەوە، بەو هۆیەوە زیانی زۆری ماددیمان بەركەوتووە."
نیهاد گەنجێكی خێزاندارە و خاوەنی پێنج منداڵە، خۆشی بەركەوتەی مینە، زیاتر دەڵێ" تا ئێستا تەنها لەو شوێنە 50 ئاژەڵی گوندەكەمان و دەورووبەری بەهۆی مینەوە مرداربوونە، ئەمەش زیانی چەندین ملیۆن دیناری بەر ئێمە گەیاندووە" .
دووپاتی كردەوە" جیا لە ئاژەڵ و مەڕ و ماڵاتەكان, هاوكات، لە ساڵی 1999 لەو شوێنە بەرمین كەوتووم و لاقی چەپم لەدەستدا، هەروەها زیاتر لە 10 كەس بەهۆی ئەو ناوچە مین رێژكراوە كەم ئەندام بوونە و بەشێكیشیان گیانیان لە دەستداوە، بۆیە داوا كارین لە حكوومەت و بەڕێوەبەرایەتی مینی هەولێر هەرچی زووە ئەو شوێنە لە مین پاك بكەنەوە تا خەڵكی تر زیانی گیانی و ماددی پێ نەگات".
لای خۆشیەوە، رابەر ئەنوەر، بەڕێوەبەری پەیوەندییە گشتییەكانی بەڕێوەبەرایەتی گشتی مینی هەولێر بە زاری كرمانجی راگەیاند"هەوڵەكانمان بەردەوامن لەسنووری پارێزگای هەولێر بەگشتی و ناوچەی برادۆست بەتایبەتی سەرقاڵی پاكسازین لە ناوچەكەدا" .
زیاتر گووتی"بەهۆی هەڵكەوتەی سەختی ناوچەكە ناتواندرێت، ئامێری هەڵكۆڵەر وەك تیمی میكانیكی بەكاربەهێنین، بۆیە تەنها دەتواندرێت سەرچاوەی مڕۆیی بەكار بێنین، وەك تیمی مینلابەری كە كاری دەستی ئەنجام دەدەن و نابێ لە كارەكەش پەلە بكرێت و پڕۆسەكە لەسەرەخۆ بەڕێوە دەچێت".
رابەر ئەنوەر، دووپاتی كردەوە" ئەمساڵ هیچ قوربانییەكی مین لە سنووری سیدەكان و برادۆست تۆمار نەكراوە، ئەمەش بەهۆی ئەوەی تیمەكانی وشیاركردنەوەی سەر بەڕێوەبەرایەتی گشتی كاروباری مینی هەولێر، چەندین خولی جۆرا و جۆریان ئەنجامداوە بۆ هۆشیاركردنەوەی خەڵك لە مەترسییەكانی مین لەناوچەكەدا، بەڵام ساڵانی رابردوو چەندین كەس بەهۆی مین و تەقەمەنی گیانیان لە دەستداوە".
ناحیەی سیدەكان لە رووی كارگێڕییەوە سەر بە قەزای سۆرانە و بە دووری 140 كم لە باكووری رۆژهەڵاتی شاری هەولێر هەڵكەوتووە و ساڵی 1932 بووەتە ناحیە، 250 گوند ئەو ناحیەیان پێكهێناوە و رێژەی دانیشتوانی نزیكەی 20 هەزار كەسە، بەهۆی هەڵكەوتەی ناوچەكە كە دەكەوێتە سەر سنووری نێوان عێراق، ئێران ، توركیا لە دانانەوەی مین و تەقەمەنی پشكی شێری بەركەوتووە .

 

زۆرترین بینراو