پێگەی ئافرەت لەناوەندەكانی میدیا دا

تەرزە محەمەد

"ئازادی و پێشكەوتنی هەر میللەت و نیشتمانێك بەستراوە بەئازادی و پێشكەوتنی ئافرەتەوە" ، ئافرەت واتا مرۆڤ، دایك، هاورێ‌، هاوژین و دیوەكەی تری بەردەوامبوونی ژیانی مرۆڤایەتییە بەشێوازە دروستەكەی.
بەهۆی مێژووی كورتی ڕاگەیاندنی كوردی لە چاو مێژووی ڕاگەیاندنی وڵاتانی دراوسێ و ناوچەكە، ئەزموونی كەمتر لەو بوارەدا و ڕێژەی كەمتری ئافرەتانی ڕاگەیەندكار، هەندێك ئەركی ئافرەتانی قورستر كردووە. دیارە لە سەرووی هەموویانەوە كۆمەڵێك دابونەریت لە كۆمەڵگەكەماندا هەن كە بوونەتە كۆسپ و لەمپەر لە بەردەم گەشەی ژناندا، بەڵام دەبێ ئەوەش بڵێم دیسانەوە ئەوانەی باسم كردن ناتوانێ بە تەواوی پێش بە پێشكەوتنی ئافرەتان بگرێت، ئەگەر ئافرەتان بۆ خۆیان ئیڕادەیان هەبێ و بیانەوێت.
هاتنە پێشەوەی ئافرەتانی میدیاكار لە كەناڵەكانی ڕاگەیاندن بە‌گشتی و بینراو بە تایبەتی، لەم ساڵانەی دواییدا بە بەراورد لەگەڵ ساڵانی پێشووتر زەمینەی و تووێژی زیاتری هێنایەبوون، هێشتا ئەمەش لە ئاست پێویستی نییە، ئەم ئازادییە گەر باگڕاوندی مێژوویی نەبوایە، ئافرەتی كورد وەها نەدەهاتە مەیدان و شان بەشانی پیاو نەدەجەنگا، بۆیە هەر خێزانێك هەناسەی ئازادی ژنێكی تێدا بێت ئەو خێزانە كامەرانی و شادی و گەش و نمای پێوە دیارە، میدیا دەستەیەك كاراكتەری بەهێزە لە كۆمەڵگە.
دەزگا ڕاگەیاندنەكان، بە نووسراو و بینراو و بیستراو یاخود پلاتفۆرمەكانی ئینتەرنێتی توانای ئاگاداركردنەوە و ڕەخساندنی بوار بۆ دیبەیت و تاوتوێ. بۆیە ڕۆڵێكی كاریگەر دەبینن لە پرۆسەی فەرمانڕەوایەتی و دروستكردنی ئایدیۆلۆژیا و كەلتوور بۆ بڕیاردان. بەهەمان شێوە، میدیا دەتوانێت ڕۆڵێكی كارای هەبێت لە بەرزكردنەوەی ئاستی هۆشیاری گشتی و گۆڕینی بۆچوونی خەڵك دەربارەی ڕۆڵی جێندەر و بیرۆكەی شەڕەف، بەجۆرێك، میدیا دەسەڵاتی چوارەم پێك دەهێنێت. چۆنیەتی بەكارخستنی (بەگەڕخستنی) ئەم دەسەڵاتە گرنگی زۆری هەیە بۆ تێگەیشتن لەو سنوور و لەمپەرانەی كە خراونەتە بەردەم تێكۆشانی ئافرەتی كورد بۆ ئازادی و یەكسانی جێندەری و دادپەروەری كۆمەڵایەتی.
هەرچەندە لە بواری میدیادا ڕۆڵی ئافرەتان دەبینرێت، بەڵام وەك پێویست نییە، ئەمەش لەبەر زاڵبوونی فیكری پیاو سالاری و بیركردنەوەیەكی دۆگما بەجۆرێك وێنای ژن دەكات، دەبێت ئافرەت خزمەتكار و كۆیلە بێت و نابێت بیر كردنەوەكانی بە شێوەیەكی كرداری دەر ببڕێت و دەنگی ڕەوای مافخوراوی خۆی بگەیەنێتە هەموو كونج و كەلەبەرێك و گەل هۆشیار بكاتەوە لە توانای هزرییەكانی خۆیی و تێیان بگەیەنێت. كاری میدیایش وەك هەر كارێكیتر خزمەتكردنە بە هاونیشتیمانیان و هۆشیار كردنەوەی كۆمەڵگای كوردیە لە شكاندنی چەقبەستویی فیكری پیاو سالاری و ناكرێت بە پاساوی ناڕەوا و نەشیاو بۆ شكانی كەسایەتی ژنان لە كاری میدیای بەربەستێكی پۆڵاین دابنرێت لە نێوان ژن و میدیادا.
لە هەرێمی كوردستان سەرجەمی گرفتەكانی ئافرەتان میدیاكار كەساڵانێكی زۆرە لەهەمان چوارچێوەیەدا دەخولێنەوە، بەبێ‌ گەشتن بەچارەسەرێكی بنەڕەتی یەكلاكرەوە بۆ كۆتاهێنان بە نەهامەتییەكانیان. ئەگەر بەووردی شیكردنەوەی بۆ بكەین، زۆر بەڕوونی دەردەكەوێت سەرجەمیان لەئەنجامی نەبوونی هاوسەنگی جیندەری، باڵادەستی پیاوانە لەناو دەزگا میدیاییەكاندا، بەشێوازێك كە بەشی هەرە زۆری جومگە هەستیارەكانی میدیا لەژوورەكانی هەواڵ، بریاردان و هیكەلییەتی ئیداریی لەژێر كۆنترۆڵی پیاواندان، هەر ئەوەشە وایكردووە هیچ بوارێكی فیعلی بۆ پێگەو دەنگی راستەقینەی ژن بوونی نەبێت یاخود ئەگەر هەشبێت شێوازێكی ڕووكەشییە.
ئەمرۆ ئەوەی پێویستە ئافرەتانی میدیاكار كاری لەسەر بكەن، هەنگاوەكانیشیان لەچوارچێوەیدا چڕتر بكەنەوە بوونی شۆرشێكی ژنانە و دیدێكی فیمینزمیانەی راستەقینەو كاریگەرە بەشێوازێك ببێتە سەرەتایەك بۆ سەرهەڵدانی شۆرشێكی ژنانە لەناو زۆرێك لەدەزگا میدیاییەكان بەئاراستەی هەڵكیشانی رەگی بیری پیاو سالاری و ئەو ئایدیا پیاوانانەی تواناكانی ئافرەتان لەچوارچێوە داخراوەكاندا قەتیس دەكەن، بوارێكی ئەوتۆشیان بۆ بەشداریپێكردنی راستەقینەی ژن لەدنیای كاری میدیاییدا نەهێشتۆتەوە. بۆیە لێرەوە پێویستە لەسەر سەندیكای ڕۆژنامەنوسان و بەرگریكارانی مافەكانی ئافرەتان هەوڵ بدەن ژن پێگەیەكی بەهێزو خاوەن بڕیاربێت لەسەرجەم بوارەكانی ڕاگەیاندن، تابتوانین ڕێژەیەكی زۆر ئافرەت بەشداری كاری ڕاگەیاندن بكات بەو پێیە كۆمەڵگەیەكی وشیارو تاكێكی تەندروست پێبگەیەنین.

 

زۆرترین بینراو