ژن لە نێوان دوو جەمسەری توندوتیژیدا

كرمانج فەتاح
ژن لە جەمسەی خێزانی باوك سالاری و جەمسەری كۆمەلگەی پیاو سالاریدا گوزەردەكات ، كەواتە ژن دووجار بووتە قوربانی ، جارێك بەهۆی جیاوازی چینایەتی و جارێك بەهۆی رەگەزەكەیانەوە كە لە لایەن ڕەگەزی نێرینەوە دەچەوسێنرێنەوە .
توندو تیژی پیاوان بەرامبەر بە ژنان ڕابردویەكی دووروو درێژی هەیە ، باوك دەیدات بە كوڕ كوڕیش دەیداتەوە بە كورەكەی خۆی .
بەگوێرەی بۆچوونی پسپۆڕان ، هۆكارەكانی هەڵكشانی رێژەی ئەو دیاردەیە لە كۆمەڵگە دەگەڕێتەوە بۆ گەلێك هۆكاری جیاجیا ، لەوانەش زیادبوونی گرفتە كۆمەڵایەتییەكان و كێشەی ئابووری و ئاڵۆزیی دۆخی سیاسیی وڵاتەكە و ئایین وچەندان هۆكاری تاكەكەسیش .
توندوتیژی جۆری زۆرە وەك :
توندوتیژی جەستەیی، دەروونی، توندوتیژی دژ بە تاك یان دژ بە كۆمەڵ، توندوتیژی خێزان و توندوتیژی كۆمەڵایەتی و توندوتیژی سیاسی . لە سەروی هەموو ئەمانەشەوە توندوتیژی دین و مەزهەب .
توندوتیژی دژ بە ژنان بارودۆخێكی خنكینەرو سامناكە و لە سەرتاسەری جیهان بوونی هەیە بەلام لە وولاتێكەوە بۆ وولاتێكی تر جیاوازە .
هەر كۆمەڵگەیەك ڕێژەی كێشە كۆمەڵایەتییەكان تیایدا لە هەڵ كشاندا بوو وەك : جیابوونەوەی ژن و مێرد، ، نەبونی پەروەردەیەكی تەندروستی مندال ، چەوساندنەوەی دەروونی و لاوازی سیستەمی پەروەردەیی . نەبوونی دیالۆگ لە نێوان خەڵكدا .
هەروەها لەڕووی سیاسیشەوە، نەبوونی عەدالەتی كۆمەڵایەتی و نەبوونی یەكسانی لەناو كۆمەڵدا ، پێشێل كردنی یاسا لەلایەن دەسەڵاتدارانەوە . گەندەڵی و نەبوونی ئازادی و نەبوونی هەلی كار بەشیوەیەكی یەكسان ، گرانی بازاڕ و قەیرانی نیشتەجیبوون ، كاتێك ئەمانە هەموویان لە كۆمەڵگەدا هەبوون ، ئەكرێت بڵێین لەو كۆمەڵگەیەدا زەمینەخۆشە بۆ كاری توندوتیژی .
لەئێستادا توندوتیژی لەهەرێمی كوردستان، رۆژ بەرۆژ بەرەو زیادبوون دەچێت هۆكاری ئەمە چیە ؟
توندوتیژی جۆر و شێوازی زۆرە وەكو ئاماژە م پی كرد ، بیگومان بەپێی ئەوەش هۆكارەكانی جیاوازن . هۆكاری توندوتیژی كۆمەڵایەتی یان خێزانی جیاوازە لە هۆكاری توندوتیژی سیاسی. بەڵام هۆكاری هاوبەشی نێوانیان ئەگەڕێتەوە بۆ هەڵچوون و توڕەبوون و گیانی تۆڵەسەندنەوە و نەبوونی گیانی لێبووردن و پەروەردەی سەقەتی خێزان و كۆمەڵگە و سیستەمی فێركردن. لەسەر ئاستی خێزاندا باوك، دایك ، برا گەورە ، ئەتوانێت ڕۆڵێكی گرنگ ببینێت لە پەروەردەكردن و گەشەكردنی كۆمەڵایەتی ئەندامانی بچوكی ناو خێزانەكە. ئەوانن ئەبنە پێشەنگ بۆ منداڵان و بەتایبەت لە قۆناغی هەرزەكاریدا، چونكە منداڵ لاسایی گەورە ئەكاتەوە لە هەڵوێست و هەڵسوكەوتدا و گەورەش كاریگەری بەرچاوی ئەبێت لەسەر كەسێتی منداڵ،
لەسەر ئاستی كۆمەڵگەشدا، دەسەڵاتی سیاسی بە پلەی سەرەكی و پاشان ئاین و دابونەریت و پەیوەندییە كۆمەڵایەتییەكان ، ڕۆڵی زۆریان هەیە بەسەر كۆمەڵگەوە و زەمینە خۆشكەری توندوتیژین . بۆ نموونە : ئەم شوێنانەی تاكی تێدا ئاراستە دەكرێت، بەوەی هەرتاكەو بە مانا جیاوازیەكانەوە بڵنگۆیێكیان هەیە كە تێیدا ئاراستە دەكرێن و بەو نێوەندەشیانەوە كاریگەرن چ لە ئاستی تاكبێ ئاراستە دەكرێن چ لە ئاستی گروپ و نێوەندیتر كە تێیدا لێدوان و پەیامی سەیروسەمەرە ئەدرێت وهانی خەڵك ئەدرێت بۆ كاری توندوتیژی،
ئەوانە هەر هەموو هۆكارن بۆ پەرەسەندنی دیاردەی توندوتیژی دژ بە ژنان لەناو كۆمەڵگەی كوردیدا.

زۆرترین بینراو