ژیان جەلال: لە دەسەڵاتی جێبەجێكردن بەشداری ئافرەت وەك پێویست نەبووە

ژیان جەلال: لە دەسەڵاتی جێبەجێكردن بەشداری ئافرەت وەك پێویست نەبووە

محەمەد ئامۆكەیی- زاری كرمانجی: پارێزەر و چالاكوانی كۆمەڵگەی مەدەنی ژیان جەلال، لە دیدارێكی زاری كرمانجی، قسە لەسەر دۆخی ئازادی ژن و بەشداری پێكردنی ئافرەتان لە كارو باری سیاسی و هەندێ پرسی تر دەكات. رایدەگێنێت دۆخی ئافرەتان لە كوردستانی باشور هەنگاوی پراكتیكی باش نراوە بە بەراورد بەزۆرێك لەوڵاتان، ئێمە توانیومانە دەست بۆ ئەو میكانیزمانە ببەین كە ڕەوشی ژنان باشتر دەكەن، ئەمەش بەهەوڵی دامەزراوە كۆمەڵایەتییەكان (ڕێكخراو، سەنتەرو گروپ وكۆمەڵە و سەندیكاكان)، هەروەها حكوومەتی هەرێمیش دوای دامەزراندنی ئەو ئیرادەیەی هەبوو كە چۆن ڕەوشی ئافرەت باشتر بكات، بەتایبەت لەكابینەی ٥ ی حكومەت لە ۲۰۰٦، نێچیرڤان بارزانی كە سەرۆكی ئەو كابینەیە بوو، بەڕژدی كاری بۆ سەرخستنی پرسی ئافرەتان كردووە و بەپرسێكی جددی كۆمەڵگەیی داناوە، لە ڕێگەی كردنەوەی بەڕێوەبەرایەتییەكانی بەرەنگاربوونەوەی توندووتیژی، دەرچواندنی یاسای ژمارە ٨ تایبەت بەتوندووتیژی، دامەزراندنی ئەنجومەنی باڵای كاروباری خانمان وەك دامەزراوەییەكی حكوومی سەر بەئەنجومەنی وەزیران تا لەنزیكەوە ئاگادار وسەرپەرشتیاری دۆخی ئافرەتان بێت، جێبەجێكردنی سیاسەتی یەكسانی و یەكەی جێندەری لەناو حكوومەت. لە ئێستاشدا سەڕەرای هەوڵەكان هێشتا پرسی توندووتیژی و كوشتنی ژن هەر ماوە و ڕێژەكەی بەرزە، بەمەش ئەرك و بەرپرسیارییەتی هەموو لایەك تۆختر دەكاتەوە ڕژدتر ئیش بۆ ئەم پرسە بكەن.
ئەم چالاكوانە لەبارەی ئەو توندووتیژیانەی بەرامبەر رەگەزی مێینە دەكرێت، ئاماژەی بەوەكرد" توندووتیژی خێزانی یان توندووتیژی دژی ئافرەتان كە زادەی كلتوری پیاو سالارییە و پێشینەیەكی مێژووی هەیە، لەسەر بنەمای  هێز بونیادنراوە، هێزی جەستە، هێزی ئابووری و بڕیار لای كێ بێت دەتوانێت ڕەگەزەكەی تر پەراوێز و بێ ڕۆڵ بكات و مامەڵەی ناپەسەندی بەرامبەر بكات، بێگومان لە كوردستان و زۆرێك لەكۆمەڵگە ڕۆژهەڵاتییەكان ئەم هێزە لای پیاوانە، گۆڕانكاریی لەم مێنتاڵێتە كات و وزەی زۆری دەوێت، گرنگترین ئامڕاز بۆ گۆڕانكاریی پەروەردە و ئاستی ڕۆشنبیری تاكەكانە، ئەمەش حكوومەت و دامودەزگای پەروەردەیی، ڕێكخراو، میدیا و ڕاگەیاندن، ڕۆڵیان هەیە.
ژیان جەلال، دەربارەی بەشداری ئافرەتان لەسێكتەری حكومڕانیی گووتی" لە دەسەڵاتی جێبەجێكردن بەشداری ئافرەت وەك پێویست نەبووە و ڕەچاوی باڵانسی یەكسانی جێندەری نەكراوە، لەكابینە یەك لەدوایەكەكانی حكوومەت، كابینەكانی پێشوو ڕێژەی لە 5%ی تێنەپەڕاندبوو، لەم كابینەیە ڕێژەكە زیادبوو بۆ 15% . بەڵام  هێشتا وەك پێویست نییە، لەڕووی پۆستی سیاسی و بەشداری لەناوەندە باڵاكانی حزبە سیاسییەكان سەڕەرای بوونی  سیستمی كۆتا، هێشتا بەشداری ئافرەت ڕاستەقینە نییە، لە سەركردایەتی هەموو پارتە سیاسییەكان لە 20% تێپەڕنەبووە، لەكاتێكدا لە دەستوری عێراق 2005 نابێت لە 25% كەمتر بێت. جۆری بەشداری پێكردنەكەش ناكرێت بڵێین بەتەواوی ڕووكەشییە، ژنان توانیویانە تا ئاستێكی باش پەروەردەیی سیاسیی خۆیان بكەن لەڕووی جۆرییەوە جێدەستیان دیاربێت، بەڵام لە هەندێك ناوەندی حزبی وحكومی ڕەنگە وەك پێویست ڕاوپێشنیارییان وەرنەگیرێت، بەشدارییان ڕاستەقینە نەبێت، تەنها وەك ژمارە بەشداربن نەك وەك فكرو بیروڕا و هێز.

زۆرترین بینراو