ڤارۆڤاكیس و قەیرانی دارایی هەرێمی كوردستان

بەهرۆز جەعفەر

وتویانە كاتێك قسە بكە كە قسەكردن لە بێدەنگی باشتر بێت. تۆ چ هەستێكت هەیە كاتێك كەسێك ئاگرێكی بچوك لە جەستەی كەوتۆتەوە، چەند كەسێك بەهەڵە لە بری ئاوی پیابكەن بەنزینی بەسەردا ئەپرژێنن؟. تۆ چۆن میللەت و خاكی نیشتمان ئەبینی كاتێك یەكێ ئەیدۆشێت و یەكێكیش شاخی گرتوە!
هەموتان « كەم تا زۆر» قەیرانی قەرزە حكومیەكانی یۆنان تان بیستوە، ئەوەی كە بەتایبەت لەساڵی (٢٠٠٩) ەوە ترس كەوتە ناو وەبەرهێنەرەكان كە حكومەت بە باشی ناتوانێت بە وەفا بێ بەرانبەر پارەكانیان، ئەمە سەرەتاكەی بو، ناوەڕۆكەكەشی ئەوەبو كە بو زیاتر لە (٦) شەش ساڵ كورتهێنان لە بودجەی ساڵانەی یۆناندا بەچڕی دەستی پێكرد، یانی هاوسەنگی ئابوریی نەما، هاوسەنگی لەنێوان زیادەی بودجە، زیادەی وەبەرهێنان وە كورتهێناندا نەما... بەهەزاران هاوڵاتی تووشی خۆكوشتن و بە دەیان هەزار یۆنانی تووشی گرفتی جۆراوجۆربون، ناوچەی یۆرۆی تەنیەوە، ئەوروپا « مێركڵ بە تایبەتی بوبو بە هیتلەر، بەڵام لەڕێگەی ئابورییەوە گورزی ئەوەشاند نەك سەربازیی» .
ساڵی (٢٠١٥) بومەلەرزەیەكی سیاسیی و ئایدۆلۆجیش یۆنانی گرتەوە، كە هەڵەنابێ بڵێین ماركس مردووە گۆڕانكاریی وا، پرسیاری وەها نەكەوتۆتە سەر هێزی معیاریی ( Normative Power) ی ئەوروپا!. حیزبی ( سیریزا) وەك پارتێكی چەپی رادیكاڵ دەستەڵاتیان گرتە دەست. ئەلیكس تسیبراس بوبە سەرۆكوەزیران ، ئەم گەنجە خەریكی مەعمەعەو فەیسبوك و دەستبادان نەبو لەناو یۆناندا. بەڵێنیدا تا قەیرانەكە چارەسەر نەكات بۆینباخ نابەستێت.
یەكێك لەگەورەترین دە بیرمەندە ئابورییەكەی جیهان «
یانیس ڤارۆڤاكیس -Yanis Varoufakis» بو بە وەزیری دارایی یۆنان. یانیس لە بێرمنگهام لە بەریتانیا ماتماتیك و ئابوریی خوێندوە. لە ئوسترالیا ژیاوە، پڕۆفیسۆرە، یۆنانیەو ڕاوێژكاری حكومەتی بەریتانیا بوە بۆ دەربازبون لە تەڵەزگە ئابورییەكان، لە زانكۆی سیدنی لە ئوسترالیا، لە زانكۆكانی ئەسیناو مالف و تەكساس مامۆستا بوە. كتێبی (لەبارەی ئابورییەوە بۆ كچەكەم قسە ئەكەم) ی نوسیوە. ساڵی (٢٠١١) كتێبەكەی ( مینۆتەوری جیهانی- ئەمریكاو ئەوروپاو ئایندەی ئابوریی جیهانی) بە باشترین تێز دەست نیشانكرا بۆ دۆخی ئابوریی لە دوای قەیرانە جیهانیەكەی ساڵی (٢٠٠٨).
بەم هەموو تەحەدایەوە، سیریزای یۆنانی نەیانتوانی بنەبڕی قەیرانەكە بكەن، بەڵام بایی ئەوەیان كرد كە تسیبراس بۆینباخ ببەستێت. یانیس وەك ژیانی خۆی سادەبو، وەك بیروڕای خۆی نەك بۆ بەر كامێرا هەمیشە بە ماتۆڕ هاتوچۆی ئەكرد...
هەرێمی كوردستانی عێراق كەوتۆتە بەر دەم خزانێك. لە كاتێكدا بێی بیسمیلای لە قەیرانی دارایی و ئابوریی كردوە، كەچی پێشمەرگەیەكی كۆنیان هێناوە دەیكەن بە وەزیر! فەلسەفە ئابورییەكەی ئەمەیە ( بابە ئێمە نە كەممان كردووە و نە درەنگ هاتوین و باو باپیرمان هەبو بونەو...تاد)... ئەمە سیاسەتە سیاسەت! ئەمە ئابورییە، زبڵی پێشكەش بكەی زوخاو و زۆنگاوت نیشان ئەدات. لە عێراقدس وەزیر لەسەربنەمای ئەوەیە متمانەپێكراوی حیزب بێ و دە دینار ببات، چواری بۆ حیزب تا بیدەن بە شەڕەجنێوو قسەی ناو میدیا، دوانیش بۆ خۆی، دوانیش بۆ شەریكەكانی، دانەیەكی بەهەدەرئەچێت، یەك دیناریش بۆ میللەت!.
سەرۆكی حكومەتی هەرێم ئەیتوانی لەگەڵ كابینەكەی دا یانزە مانگ پێش هاتنی كۆرۆنا خاوە خاو نەكەن و،. بە داهات و هەمەجۆركردنی داهات و بەگەڕخستنی جموجوڵە بانكیەكان بچنەوە.
قەیرانەكەی یۆنان لە بنەڕەتدا لە ١٩٩٩ دەستی پێكرد، بەڵام لە ٢٠٠٩ گڕی سەند، لەساڵی ٢٠١٦ ەدا ڕێژەی قەرزەكە گەیشتە ١٧٧ ملیار یۆرۆ، بە دابەزینی خوار سفری تێكڕای گەشەی ساڵانەوە. وای پێویست ئەكرد تا هەستانەوە ٣٥٠ ملیار یۆرۆ بەردەست بخات. ئەوەی تێ بی نی م كرد لە حكومەتی یۆنانی و هاونیشتیمانیەكانی ئەوە بو كە لەیۆنان حكومەت لەقەیراندا بو خەڵك ئەژیا، بەڵام لە كوردستان خەڵك لە قەیراندایەو حیزبەكان و وەفدی حكومەت پێ ئەكەنن!!. حیكایەتی ململانێی پەنجا ساڵەی نێوخۆیی كوردستان بیری كادیران و خەڵك ئەخەنەوە...
ئەشمەوێ فورسەتی لێ بێنم، ئەوە بڵێم كە ئێستا یۆنان بوەتە بەشێكی ستراتیژیی لە جیۆپۆڵەتیكی ووزەی دەریای ناوەڕاست، كە تەواوی گازی سروشتی قوبرس و ئیسرائیل بە دوورگەی «كریت» ی یۆناندا تێ ئەپەڕێت. هەرێمی كوردستانیش پێویستی بەوە هەیە بیر لەقووڵایی پێگەی جوگرافی خۆی بكاتەوە!.

زۆرترین بینراو