گرفتە باوەكانی گەنجان بەگشتی

گرفتە باوەكانی گەنجان بەگشتی

بەگشتی گرفتەكانی گەنج وە چارەسەركردنیان فرە رەهەندە وە زۆرێك لە بوارەكانی ژیان پێویست دەكات بەژدار بن لە چارەسەركردنیان
ئامادەكردنی/ پشتیوان كەریم –سلێمانی
دكتۆر. بەختیار كەمال تاڵەبانی:مامۆستای زانكۆ پۆلێ تەكنیكی سلێمانی بۆ زاری كرمانجی دەڵێت"گرفتی گەنج لەم خاڵانەدا بە باشترین چارەسەر دەزانێت و پێی وایە كەوا ئەم چەند خاڵانە دەبێتە رێگە چارەیەكی باش بۆ گەنجەكانمان و رزگار بوون لەو گرفتانەی كەوا زۆربەی هەرە زۆری گەنجانی تەنیوە لەم گرفتانەدا.
1-پەروەردە :دەبێت رۆڵێكی گرنگ ببینێت لەناو سیستەمی خوێندندا, زۆر شت هەیە بۆ كارئاسانی گەنجەكان بەرچاو ڕونیی شارەزابوونیان لەهەمووجۆرەكانی كێشە و نارەحەتییەكانی ژیان, تەنانەت یاساكانی ژیان, یاساكانی خۆشەویستی, یاساكانی كاركردن, یاساكانی بەڕێوەبردنی ژیان و زۆریاساو رێسای تر, زۆرئەتەكێتی تر, لەناو پرۆگرامی خوێندی پەروەردەدا بوونی هەبێت, بۆئەوەی تاكێك كەگەیشتە 15ساڵ یا18 ساڵ قۆناغی هەرزەكاری پێش ئەوە بە جوانی و بەرێكخراوەی ئامادە كرابێت بۆ قۆتاغەكانی ژیان .
2-خوێندنی باڵا : دەبێت رۆلێكی گرینگ ببینێت, بەو جۆرەی ئێستا نەبێت كە خوێندنی زانكۆ پەیمانگاكان تەنها خوێندی زانستییانە بێت, تەنها خوێندنێك بێت بۆبەدەست هێنانی بڕوانامەو پارچە وەرەقەیەك بەڵكو لەناوسیستەم و لەناو پرۆگرامەكانی خوێندنی دبلۆم, بەكالۆریۆس, ماستەر, دكتۆرا, زۆر بابەتی تر زیاد بكرێت بۆ ئەوەی تاكێك دروست بكرێت بۆ كۆمەڵگە, هەموو ئەو بڕوانامەییە هۆكارێك بێت بۆئەوەی بەدەست هێنانی زۆرێك لەسەركەوتنەكانی ژیان لە داهاتوودا, سەركەوتن لەبواری خێزانی, سەركوتن لەبواری هەڵسوكەوتن, سەركەوتن لە بواری گفتوگۆ كردن, سەركەتن لەبواری كارو كاسبی كردن وە چۆنیەتی هەڵسوكەوتكردن لەگەڵ تاكەكانی كۆمەڵگەدا .
3-وەزارەتی رۆشنبیری : دەبێت گرنگیەكی زۆرباش بدات بە جیلی گەنج وەزارەتی رۆشەنبیری بەرای من دەبێت حكوومەت بەرنامەیەكی زۆر تۆكمەی بۆ هەبێت چۆن بتوانێت زۆرتریت كتێب و زۆرترین نامیلكە چاپ بكرێت وە بەنرخێكی زۆر گونجاو یان هەنێكجار پێوست دەكات بەبێ بەرامبەر دابەشبكرت بە هەنێك سەنتەر, قوتابخانە, زانكۆ, پەیمانگە, مزگەوت هتد... كەگەنجەكان دەستیان پێدەگات وە لە وێوە بگاتە دەست گەنجەكان.
4-وەزارەتی راگەیاندن :رۆڵ وكاریگەیەكی باشی نەبینیوە بۆ رۆشەنبیركردنی تاكەكانی كۆمەڵگە بەداخەوە لە ووڵاتی خۆماندا تیڤیەكان ورادیۆ وسەتەلایتەكانی خۆمان دەستكراوەكراون كەچ جۆرە فیلمێك چ جۆرە گۆرانیەك چ جۆرە بەرنامەیك پەخش دەكەن, بەرنامەیەك نییە كە كەسانێكی پسپۆر دایان رشتبێت لە هەمووبەشەكانی راگەیاندن تارادەیەك كەئیجبار كرابێتن بۆ ئەم جۆرە بەرنامانە پەخش بكەن بۆ ئەوەی تاكێكی دروست دروستبێت بۆ كۆمەڵگە, دەبێت بەشی راگەیاندن كارێكی گەورە بكەن بۆئەوەی جۆرە بەرنامەیەك لە بەشەكانی راگەیاندا بڵاو بكرێتەوە بۆ ئەوە تاكێكی سەركەوتوو دروست بكات كەتاكێك دروست بكات كە بزانێت جۆن هەنگاوەكانی ژیانی دەنێت بەجوانی بەلێزانی .
5-رۆلی دایك و باوك : رۆلی دایك و باوك دەبێت بەهێز بكرێت, رۆڵی هاوڕێیەتیش دەبێ بەهێزتر بكرێت, لەووڵاتی ئێمەدا دوو شت كە زۆركاریگەری لەسەر تاكەكانی كۆمەڵگەو بەتایبەتی لەسەر گەنج دروست بكات, بەڵام ئەمانە پر چەك نەكراون شارەزانین لەسەر پلان و هەڵسوكەوت كردن لەگەڵ گەنجدا.
-دایك و باوك شارەزایەكی باش و چاكی نییە لە سەر هونەری هەڵسوكەوت كردن لەگەڵ گەنج
-گەنجەكانیش شارەزای زۆر باش و لێزانانەیان نییە لەگەڵ چۆنیەتی هەڵسەكەوت لەگەڵ یەكتریدا وە چۆن بتوانن كاریگەریەكی باش و چاك لەسەر یەكتری دروست كەن.
6- دامەزراندن : دەبێت كار لەسەر دەرچوانی زانكۆ و پەیمانگەكان بكرێت, بەداخەوە لەووڵاتی ئێمەدا ئەوەندەی گرینگی بە هەندێك سێكتەر دەدرێت گرینگی كەمتر دەدرێت بە دەرچوانی زانكۆ و پەیمانگەكان دەرێت گرینگی كەمتر دەدرێت بەو كەسانەی كە مێشك و دڵ ودەرونێكی گرینگان هەیە, دەكرێت كۆمەڵگە سوودیان لێوەربگرێت, لەووڵاتی ئێمەدا كەمتر گرینگی بە نوخبە دەدرێت, لە ووڵاتی خۆماندا كەمتر گرینگی دەدرێت بەو تاكانەی كە دەكرێت لە داهاتودا رۆڵ وكاریگەریەكی گرینگ ببین لە كۆمەڵگە ئەوەندەی كۆمەڵگەیەكی بەكار هێنەرمان دروستكردوە بەداخەوە كۆمەڵگەیەكی بەرهەم هێنەرمان دروست نەكردوە.. بەو ئومێدەی. تاكەكانی كۆمەڵگە بەتایبەتی گەنجان رۆشەنبیرتربن و شارەزاتربن چاوكراوەتربن
بەو ئومێدەی. دەستهەڵات ئەو كەسانەی كە دەسهەڵاتی ئەم ووڵاتەیان بەدەستە زیاتر گرینگی بە توێژی گەنجان بدەن بەرنامەو پرۆگرامێكی باشیان هەبێت وەخەڵكانی شارەزا ئامادە بكەن بۆ ئەوەی كار لەسەر بەرەو پێش بوونی گەنجان بدەن چونكە سیاسەت كردن شتێكی جیاییە, لە بەرێوەبردنی ووڵات سیاسەتكردن رەنگە بۆخۆی بوارێكی تری حزبایەتی و ووڵات داریەتی تێبگەێنێت, بەڵام بەرێوە بردن وجوان و باشتركردنی ژیان و تاكەكانی كۆمەڵگە پێویستی بە جۆرەها بیر و بۆچوون و زیرەكیەكی تر هەیە كە زۆر جار لە سەركردایەتی و لە بەرێوەبردنی تاكەكانی سەرەوەی كۆمەڵگە دا خۆی دەبینێتەوە ".