گەنجان چۆن لە هاوسەرگیری دەڕوانن

گەنجان چۆن لە هاوسەرگیری دەڕوانن

محەمەد ئامۆكەیی – سۆران: دیاركردنی هاوبەشی ژیانت، كارێكی ئەوەندە ئاسان نییە و، بیركردنەوەیەكی باشی دەوێت، چونكە ژیانی هاوسەرگیری هەر تەنها سۆز و خۆشەویستی نییە، بەڵكو پرۆسەیەكە لەسەر چەندین بنەمای سەرەكی پێكهاتووە كە پەیوەستە پەیڕەو بكرێن لەپێناو بەهێزكردنی پەیوەندی نێوان ژن و مێرد.
زاری كرمانجی لە بەدواداچوونێكدا رەیی چەند گەنجێكی وەرگرتووە لەسەر پرۆسەی هاوسەرگیری و هۆكارەكانی پاڵ جیابوونەوەی هاوسەران و دیاركردنی هاوبەشی ژیانیان.
دێكان عەلی، قوتابی قۆناغی دووەمی راگەیاندن باس لە مەرجەكانی هاوسەرگیری و هۆكارەكانی كەمبوونەوەی رێژەی هاوسەرگیری دەكات لە كوردستان و دەڵێت"لە چەند ساڵی رابردوو هاوسەرگیری بە رێژەیەكی بەرچاو كەمی كردووە، ئەویش پەیوەستە بەچەند هۆكار. لەوانە، بێ كاری و خراپی باری دارایی گەنجان و، زۆری رێژەی جیابوونەوەی هاوسەران و بەشێك لەگەنجانیش باوەڕییان بە هاوسەرگیری نەماوەو لەنێو ئەو بارودۆخە سەختەی ژیان ناخوازن بچنە نێو ئەو پرۆسەیەوەو ئەو بەرپرسیاریەتیە گەورەیە لە ئەستۆ بگرن"،
دێكان پێی وایە مرۆڤ لە چوارچیوەی خێزانی خۆی ئاسوودەتر دەبێ، بۆیە لەگەڵ ئەنجامدانی هاوسەرگیرییە و دەڵێ‌"لەگەڵ پڕۆسەی هاوسەرگیریم، چونكە پێموایە مرۆڤ لەچوارچێوەی خێزانی خۆی ئاسودەترە، بەنسبەت باری دارایی و زێڕی زۆر، ماڵ و شتی گران بەها. ئەوانەی پێش ئێمە، ئەو ئەزموونەیان بینیوە، كە هیچ كات زێڕی زۆر ماڵێكی ئارامی بۆ درووست نەكردوون، بەڵكو چەندین خێزان لە باشترین ئاستی دارایی جیابونەوەتەوە و خێزانیان هەڵوەشاوەتەوە"،
دێكان تا ئێستا هاوسەرگیری نەكردووە، ئەو خوازیارە هاوبەشی ژیانی كوڕێك بێ حەز بە بوونی ئەو بكات و پاڵشت و هاوكاری بێ بۆ گەیشتن بە ئامانجەكانی"پێموایە هیچ كات نابێ بڕوانامەو كاری دیار ببێتە مەرجی هاوسەرگیری، چونكە بڕوانامەو كاری بزنس پێوەر نییە بۆ ئاستی رۆشنبیری و تێگەشتنی تاك، رەوشتی مرۆڤ هەندێ جار هێندەی چەند قوتابخانەیەك كاریگەری خۆی هەیە، خێزانی باش، بناغەی پەروەردەكردنی تاكی هۆشیارە، نابێت بڕوانامە و پارەی زۆر بێتە ڕێگری لەپێكهێنانی ژیانی هاوبەشی، باوەڕم وایە پیاوێك خۆشی بوێت و حەزەكانی تۆی خۆش بوێت، پاڵپشتت بێت، لەهەموو شت گرنگترە، ڕاستە پارە زۆر شتی پێدەكرێت، بەڵام هەرگیز دڵخۆشی وئارامی بەپارە ناكڕێت".
نەوزاد جەوهەر، قوتابی ماستەر لە بەشی یاسای زانكۆی سۆران، لەسەر هەمان پرس گووتی"سەبارەت بە بڕیاردانی زەواج بەڵێ بڕیارم داوە هاوسەرگیری بكەم، بەڵام لەكاتی خۆی، چونكە زەواج پێویستە وەك باقی پڕۆسەو بەرهەمەكان تا نەگات دەرئەنجامی سەركەوتوی ناهێنێت، جۆری هاوسەركەم من باوەڕی تەواوم بەوەیە هاوسەرم خوێندەوار بێت مەرج نیە بڕوانامەی بەرز بێت یان لە ئاستی خۆم بێت، بەڵام هیچ نەبێت ئەبێ زانكۆی تەواو كرد بێت گرینگ نیە كاری هەبێت یان نا، چونكە لەم قۆناغە هەبوونی كار بۆ پیاو دڵنایی بژێوی ژیانت پێ ئەبەخشێت، بۆیە هێندە بە زەرورەتی نازانم كاری هەبێت"،
نەوزاد باس لەوە دەكات هەر كچێك زێڕی خستە پێش خۆشەویستی باشترە هاوسەرگیری لەگەڵ نەكرێت"كچێك داوای یەك مسقاڵ زێڕی كرد، پیاو نابێ ئەو كچە بخوازێ، بەڵكو بەدوای كچێك بگەڕێ كە دواكاری بریتیبێ لە بەشداریكردن و هاوبەشیكردنی لە خۆشی و ناخۆشییەكانی ژیان، ئەوكات دەكرێ بەهەردوولا جیهانێكی پڕ لە خۆشی و كامەڕانی بۆ خۆیان دروست بكەن و دوور بن لەهەر كێشە و ناخۆشییەك"،
نەوزاد لەپێناو دیاركردنی هاوبەشی ژیانی بە دوای كچێك دەگەڕێت كە موعجیبی جوانی و پارە و بڕوانامە نەبێت و دڵی ئەوەی بووێت.
نەوزاد جەوهەر، پێی وایە گەنجان خۆیان دوور گرتووە لە هاوسەرگیری و، لەبەرامبەردا تۆڕ كۆمەڵاتییەكان و پەیوەندی ناشەرعی ئەو بۆشایەتییانی بۆ پڕكردۆتەوە"گەنج ئەو بۆشاییەی ژیانی پڕكردۆتەوە لە ڕێگای هۆكارەكانی رابواردن و كات كوشتن، جا بە دروستكردنی پەیوەندی ناشەرعی بووبێ وەیان لە رێگەی تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان و سەردانیكردنی ماڵپەڕە ناشەرعیەكان و گشت وەسیلەكانی تری ڕابواردن".
سرووش عەبدوڵا، گەنجێكی ترە كە تاكو ئێستا هاوسەرگیری نەكردووەو هەروەكو خۆشی باسی دەكات جارێ زوویەتی بریار لەسەر وەها كارێك بدات، گەر بریاریش بدات ئەوە كە كچێكی سادە و دڵ پاك هەڵدەبژێرێ"بڕیاری هاوسەرگیریم نەداوەو بە بڕیارێكی دووری دەزانم لەم كاتەیە، هیوا دەخوازم هاوسەرەكەم سادە و دڵ گەورەبێت، حەز بەوە دەكەم بەرگەی هەبێت و هیوا بەخش بێت، وەكو نەریت و پێویستی بە ڕای من بێت"، ئەوەش دەڵێ‌"ئەگەر بژاردە بكرێت لە نێوان دڵ و زێر، بە تەئكید بوونی دڵێكی باش پاڵنەرە بۆ بەدەست خستنی تەواوی سامانی دونیا و بۆ لێدانی ترپەی ئەو دڵە زێڕی دونیاش دەبەخشم".
بەناز حادێ، پیشەی پارێزەرەو ئەویش بۆچوونی خۆی لەسەر پڕۆسەی هاوسەرگیری دەخاتەڕوو گووتی"جارێ بیرم لەم پڕۆسەیە نەكردۆتەوە لەبەر ئەوەی پێم وایە تەمەنم بچوكەو دەرفەتی زیاترم لە پێشە و هەروەها نابێت تەنها ئامانج لە ژیان ئەمە بێت، بەداخەوە كچانی كۆمەلگەی ئێمە وا تێگەیێنراون كە تەنها ئامانجی ئەوان لە ژیان ئەنجامدانی هاوسەرگیری بێت، راستە ئەمە پڕۆسەیەكی پیرۆزە، بەڵام لە پاڵ ئەمەدا پێویستە كچانی ئێمە خەون و ئامانجی گەورەتریان هەبێت، ناكرێت تا هەتایە ئافرەتان باكیان بەوە هەبێت كە بڤەی كولتوور سنوورداریان بكات، نابێت چیتر هەروەكو مەكینەیەكی منداڵ خستنەوە ئیشیان پێبكرێت" .
بەناز لەسەر دیاركردنی هاوبەشی ژیانی دەڵێ‌" ئەگەر بیرمان لە ئەنجام دانی پڕۆسەكە كردبێتەوە، ئەوا بیریشمان لەوەكردۆتەوە كە چۆن بێت، رەنگە زۆر جار كەسێكیش لە خەیاڵ دابنێین كە سروشت و شێوەی چون بێت، بێگومان هەموومان مەیلی ئەوەمان ئەبێت كە كەسێكی جوان بێت، بەڵام جوانی تا سەر نییە، ئەوەی تا كۆتایی ئەمێنێتەوە، ئاستی تێكەڵبوونی دوو روحی ئاڵودەییەكە بۆیە پێویستە لە هەڵبژاردنی دا نەبێتە قوربانی جوانی فریودەر، هیج كاتێك جوانی روخسار و رەنگ لای من گرنك نیە و تەنیا ئەمەوێت ئەو كەسەی ژیانی هاوسەری لەگەڵ پێك دێنم هاوتەمەن و هاوپیشەم بێت".
بەپێی ئاماری ئەنجوومەنی دادوەریی هەرێمی كوردستان، لە ماوەی نۆ مانگی یەكەمی 2019دا لە هەرێمی كوردستان (هەولێر، سلێمانی، دهۆك) 30 هەزار و 499 حاڵەتی مارەبڕین تۆماركراون، لە بەرامبەریشدا 7 هەزار و 381 حاڵەتی تەڵاق و جیابوونەوە هەبووە. بەراورد بە ساڵانی پێشتر مارەبڕین و تەڵاقیش زیادیان كردووە.
تانیا جەمال، پسپۆڕی پەروەردەیی و كۆمەڵایەتی و سیاسی لەسەر جیابوونەوەو ناپاكی هاوسەران بە زاری كرمانجی راگەیاند"ناپاكی نێوان هاوسەران، تا ئێستا لەنێو كۆمەڵگەی كوردی نەبۆتەوە دیاردە، ڕەنگە ڕێژەكەی زیاتر بووبێت بە بەراورد بە پێشتر بەڵام ئێستاش ڕێژەی دانیشتوان زۆر زیاترە لە جاران و بە ناشكوریش نەبێت راگەیاندن تەخسیری نەكردوە لە زەق كردنەوەی ئەو بابەتانە و بابەتی خراپتریش، ئەوەش هەست نەكردن بە بەرپرسیاریەتیە بەرامبەر ئاسایشی كۆمەڵایەتی"،
لەسەر هۆكارەكانی جیابوونەوەو ناپاكی هاوسەری، ئەو پسپۆڕەی پەروەردەیی و كۆمەڵایەتییە دەڵێ‌" بێ گومان هەر كۆمەڵگا و نەتەوەیەك لەگەڵ ئەو كرانەوە زۆرەی لە پر لەناوچەكەدا ڕوویدا و هاوتەریب لەگەڵ ئەو هەموو كێشەو گرفتە كۆمەڵایەتی و سیاسی و ئابورییەی ڕووبەڕووی بۆتەوە لە ناوچەكە، حەتمەن كاری نا تەبیعیش ڕوودەدەن یەكێك لەو خیانەتەی ئێوە باسی دەكەن كە هۆكار زۆرن و لەوانەش نەبونی متمانە و ڕێز و خۆشەویستی لە نێوان هاوسەراندا و بێ ڕێزی كردن بەرامبەر یەكتر و بێ بایەخ كردنی هەوڵوماندوبونی بەرامبەر و گرنگی نەدان بەیەكتر بێگومان ناچار دەبن ئەو پێداویستانە لە دەرەوەی خێزان بدۆزنەوە ئەوە بۆ خێزان و كەسی ئاسایی لەبەر ئەوە باشتر وایە مرۆڤ لەبری ئەوەی لە دەرەوەی خێزانەكەی بەدوای ڕێز و خۆشەویستی و گرنگیداندا بگەڕێت، با لەناو ماڵەكەی خۆیدا بگەڕێت بە دڵنیایی دەیدۆزێتەوە، هەرگیز ئەوەمان بیرنەچێت هەموو كەسەكان لە یەك دەچن ئەوەی لە دەرەوە بە دوایدا دەگەڕێت دڵنیابە لە ماڵەوە جێتهیشتوە".

 

زۆرترین بینراو