قوتابخانەی پاشای گەورە لە سەد ساڵەی تەمەنی نزیك دەبێتەوە

قوتابخانەی پاشای گەورە لە سەد ساڵەی تەمەنی نزیك دەبێتەوە

 لە گەڵ دروست بوونی شاری رواندز ، گرنگی و بایەخی زۆر بە بواری پەروەردەو فێركردن دراوە، لە خوێندنی ئاینییەوە بگرە  تا خوێندنی پەروەردەیی ، ئەم شارە بۆ زۆرێك لەخەڵكی ناوچەكە ناوەندێكی گرنگ بووە تا بۆ خوێندن رووی تێ‌ بكەن ، ئەو كات لە هەموو شار و گوندێك وەك ئێستا قوتابخانە نەبووە تا خێزانەكان بتوانن منداڵەكانی خۆیان بنێرنە قوتابخانە، لە شاری رواندز و سنووری پارێزگای هەولێر كۆنترین قوتابخانەی ئەو شارە بەسەردەكەینەوە كەمێژووەكەی بۆ98 ساڵ لەمەو بەر دەگەڕێتەوە ، دەمانەوێت بزانین مێژووی قوتابخانەكەو شێوازی خوێندن لەم قوتابخانەیە بە پێی رۆژگار چۆن بووە ، بۆئەومەبەستە لە گەڵ مامۆستا هێمن خورشید رەشید، بەرێوەبەری ئێستای قوتابخانەی پاشای گەورە  گفتوگۆیەكمان سازكردووە .
محەممەد مەحموود- زاری كرمانجی - رواندز   
*مێژووی قوتابخانەی پاشای گەورە بۆكەی دەگەڕێتەوە؟
- قوتابخانەی پاشای گەورە لە ساڵی ١٩٢٣ بنیات نراوە، لەسەر دەستی سید تەها شەمزینی ئەو كاتە قایمقامی رواندز بووە، بۆیە ناو نراوە پاشای گەورە بەناوی ( میر محەممەد) ی پاشای گەورەی رواندز  كە میرنشینی سۆران بووە ئەو ناوەیان بۆ هەڵبژاردووە وەك میرێكی ناوداری دەڤەری سۆران، لە زۆربەی شوێنەكانی دەورووبەری رواندز پێشتر قوتابخانە نەبووە خەڵك منداڵەكانی خۆی هێناوەتە رواندز بۆ ئەوەی بخوێنن، هۆڵەكەشی بۆ تەواوی كارو چاڵاكییە جۆراو جۆرەكان بەكار هاتووە، چونكە پێشتر وەك ئێستا هۆڵی بۆنەو چاڵاكییەكان نەبووە بۆیە زیاتر لە قوتابخانەی پاشای گەورە ئەو كارانە دەكران. 
ئەم قوتابخانەیە لەسەرەتای دروست بوونییەوە تا ئێستا بەچەندین قۆناغی خوێندندا تێپەریووە، چەندین شێوازو سیستەمی پەروەردەی لە قوتابخانەكەماندا پەیڕەو كراوە، لە هەموو بوارەكاندا بەرهەمی نایابی  هەبووە.
ئەوەی پێشتر لەم قوتابخانەیەی خوێندوە ئاستی خوێندن و خوێندەواری زۆر باش بووە، ئەوە شتێكە تایبەتە بە رابردوو، بەڵام  زۆر دڵخۆشیشم ئێستا لە قوتابخانكەمان خوێندن بەشێوەكی زۆر باش بەڕێوە دەچێت و ئاستی خوێندیش دەتوانم بڵێم نایابە.
لە ئاستی گەورەیی و خوێندنی قوتابخانەكانی تر كەم ناكەمەوە، ناتوانم بڕیار لەسەر رابردوو بدەم، چونكە قوتابخانەكەمان مێژوویەكی دوورو درێژی هەیە هەزاران قوتابی پێگەیاندووە كە مێژووەكەی دەگەرێتەوە بۆ(٩8)ساڵ لەمەوبەر. 
ئەوەی زیاتر دەمەوێت تیشكی بخەمە سەر ئەوەیە قوتابییەكانی ئێستای قوتابخانەكەمان هەر پێشەنگن دەیان دكتۆر و ئەندازیار و پارێزەر و مامۆستا و دەرچووی كۆلێژەكانی ترمان هەنە. 
ئێستا قوتابخانەكەمان لە پۆلی 1 تا 9 بنەڕەتییە بەتەنها كوڕانن، قوتابخانەیەكی تر لەناو باڵەخانەی قوتابخانەكەمانە بە ناوی (شیای بنەڕەتی كچان) ئەوانیش لە پۆلی 1تا 9 بنەڕەتین و تەنها كچان لەوێ‌ دەخوێنن، دیدی قوتابخانە لە ئێستادا ئەوەیە زانست و پێشكەوتن، پەروەردەیەكی تەندرووست ، هاوكاری و رێزگرتن، لەگەڵ ئەوەش بۆ ئامانجێك تێدەكۆشین كە بریتییە لە:(سەرقاڵی پەروەردەكردنی نەوەیەكین ، بۆ ئایندەی نەتەوەیەك).                                                 
* ماوەیەك سیستەمی خوێندنی هاوچەرختان پەیڕەوكرد ئەو سیستەمە چۆن بوو؟
-خوێندنی هاوچەرخ یەكێك بوو لەو خوێندنانەی رێكخراوی كۆمەك بە هاوكاری وەزارەتی پەروەردەی حكومەتی هەرێمی كوردستان لە قوتابخانەكەمان پەیڕەو دەكرا. 
خوێندنی هاوچەرخ، خوێندنێكی زۆر سەركەوتوو بوو، كەسایەتی قوتابی تێدا بەرجەستە دەكرا، لەو شێوازەی خوێندنە قوتابی كەسێكی متمانە پێكراو بوو لە رووی قسەكردن و كەسایەتییەوە، شێوازی دانیشتنی قوتابییان لە پۆل شێوازی گرووپات بوو، لەگەڵ ئەوەش هەبوونی بازنەی (بەیان) لە گشت پۆلەكان بۆ ماوەی( ١٥) خولەك تەواوی بابەتەكانی دەخوێند، لە ماوەی( ١٥) خولەك بەبێ ئەوەی هەست بكات وانەی هەیە، هەبوونی پەیوەندیەكی باش لە نێوان قوتابی و مامۆستا و قوتابخانەو ماڵەوە بە گشتی، ئەم شێوازەی خوێندنە پێویستی بەهەبوونی لایەنی ماددی زۆر بوو وەزارەتی پەروەردە نەیتوانی دابینی بكات.
بە خۆشەویستی بەڕێوەبەر و تەواوی مامۆستایان بەگشتی تووانیمان لەسەر گیرفانی خۆمان پڕۆسەكە سەر بخەین بۆماوەی چوار ساڵ، خەڵكی رواندز و دامودەزگا حزبی و حكومیەكان یارمەتی زۆری قوتابخانەكەمانیاندا بۆ بەردەوامی دان بەپڕۆسەكە، كەس و كاری قوتابییانیش ئاگاداری ئەو راستییەن زۆر شتی تازەو نوێمان پێشكەشی قوتابییەكانمانكرد.
* خوێندنی هاوڕێ چ شێوازێك بوو؟
-سەبارەت بە قوتابخانەی هاوڕێی منداڵ، لە ساڵی ٢٠٠٧ وە پەیڕەودەكرێت بە هاوكاری رێكخراوی یونسێف و وەزارەتی پەروەدە، ساڵانە بڕە پارەیەك تەرخان دەكرێت بۆ قوتابخانەكان، بۆجێ بەجێ كردنی پێداویستیەكانی قوتابخانە.
لەم شێوازەش قوتابی تەوەرە دەبێت و چەقی بابەتەكە دەبێت زیاتر گرنگی بەرۆڵی قوتابی دەرێت و مامۆستاو قوتابی وەك هاوڕێ دەبن، پەیوەندیەكی تووند و تۆڵ لە نێوان قوتابخانەو ماڵەوەی قوتابی دەبێت  و زیاتر گرنكی بە ئەنجوومەنی بەڕێوەبردنی قوتابخانە دەدرێت، باوك یان دایكی یەكێك لەقوتابییەكان ئەركی سەرۆكی لیژنەكە وەردەگرێت.
واتە دایك و باوكی قوتابییان بەشێكن لە چارەسەركردنی هەر گیروگرفتێك و بەرەوپێش بردنێك هەبێت لە قوتابخانە.
ژمارەی قوتابییانتان چەندە؟
ژمارەی قوتابییانمان بەكۆی گشتی ئێستا 144 قوتابییە، ئەو ژمارەیەش گۆڕانكاری بەسەر دادێت و لەبەر هاتن و رۆیشتنی قوتابییان.
*ئەگەر ریزبەندی ئاستی زانستی و پەروەردەی بۆ قوتابخانەكەتان بكرێت خۆتان لەچ پلەیەك دەبیننەوە؟
-ناتوانم خۆم هەڵسەنگێنم چونكە ئەوە مێژووی قوتابخانەكەمان و كەس و كاری قوتابییان بەگشتی دەتووانن ئەم بڕیارە بدەن سەبارەت بەقوتابخانەكەمان، راستیەك هەیە دەمەوێت بیخەمەروو قوتابییەكانمان هەموو ساڵێك لە قوتابییە (دە) یەكەمەكانن لەسەر ئاستی هەر چوار پەروەردەی رواندز ، سۆران، چۆمان، مێرگەسۆر، لەو تاقیكردنەوەی ساڵانەی كۆلێژی ئیشق ئەنجامی دەدات، جگە لەمەش هەر سیستەمێك لە كوردستان بەگشتی و لە رواندز بە تایبەتی گۆڕانكاری تێدا كرابێت وەك( گۆڕینی پەرتووكی ئەلف وبێ و سیستەمی هاوڕێ و سیستەمی هاوچەرخ و سیستەمی بەئینگلیزی كردنی پۆلی یەكەم ) هەمووی لەقوتابخانەكەمان جێ بە جێ كراوە،خۆشبەختانە هەمووشیانی تێدا سەركەوتنی زۆر باشی بەدەست هێناوە، دواتر لە تەواوی كوردستان كاری لەسەر كراوە ئەمەش بە بوێری كارگێڕی قوتابخانەو تەواوی مامۆستایان بووە.
بۆیە ناتوانم هیچ پلەیەك بۆ قوتابخانەكەم دیاری بكەم لە ئێستادا، هەر بۆ روونكردنەوەی زیاتر لە هەموو گەڕەكەكانی شاری رواندز زیاتر لە بیست تا بیست و پێنج قوتابی لە قوتابخانەكەمان دەوام دەكەن.
*وەك بەرێوەبەرێك لەسیستەمی ئێستای خوێندن ڕازیت؟
تاڕادەیەك رازیم, چونكە سیستەمی ئێستای خوێندن پێویستی بەكاتی زیاتر هەیە و مامۆستای پسپۆڕی وانەكانی بیركاری و زانست ئێستا پەیڕەو دەكرێت لە قوتابخانەكان پێویستە هەبێت.
*چ كێشەو گرفتێكتان هەیە لە قوتابخانە؟
وەكو قوتابخانەی پاشای گەورە هیچ كێشەكمان نییە شایەنی باسكردن بێت. بەنموونە لەرووی میلاكی مامۆستاوە مامۆستامان تەواون،لەهەموو بابەتێك پسپۆڕی خۆمان هەیە، لەرووی پێداویستییەكانی قوتابخانە هەمووی ئامادەیەو بەردەستە.
*پەیوەندی نێوان خێزان و قوتابخانە چۆن دەبینی؟
-یەكێك لەبنەما سەرەكییەكانی سیستەمی هاوڕێیەتی لە قوتابخانەكەمان هەبوونی پەیوەندیەكی زۆر باش لە نێوان خێزان و قوتابخانەیە گرنگی زۆری پێدەدرێت, بەردەوام هەوڵی باشتركردنی بۆ دەدەین بۆ ئەوەی ئاستی زانست و زانیاری قوتابییان بەرەو پێشتر ببەین .
هەروەها لایەنە كۆمەڵایەتییەكەش دەبێت كارگێری قوتابخانەو دەستەی مامۆستایان بەشێكبن لە ئەندامانی ماڵەوەی قوتابییان بەگشتی وەبەپێچەوانەشەوە .
* لەماوەی 98 ساڵ ئەم قوتابخانەیە چەند بەڕێوەبەری هەبوونە؟
- وەكو بەرێوەبەری ئێستای قوتابخانەی پاشای گەورە بەدوای كۆكردنەوەی ناوی ئەو بەرێوەبەرانەم كە لە ماوەی 98 ساڵی رابردوو ئەركی بەڕێوەبەریان پێ سپێردراوە، تا ئێستا نەگەیشتوومەتە ناوی تەواوی بەڕێوەبەرەكان, بەردەوامیش لە هەوڵدام ناو و وێنەی بەڕێوەبەرەكان كۆبكەمەوە بۆ ئەوەی لە قوتابخانەكەمان بەشێوەیەكی جوان و سەردەمیانە هەڵبواسرێن.
لە ئایندەیەكی نزیك ئەم كارە ئەنجام دەدەم بەهەوڵو كۆششی هەندێك لە مامۆستایان و هاوڕێیانی شاری رواندز، چونكە كاری زۆرمان لەسەر كردووە، ناشزانم چەندەمین بەرێوەبەرم لەم قوتابخانەیە.
*بۆیادی سەت ساڵەی دامەزراندنی قوتابخانەكەتان چ بەرنامەیەكتان هەیە؟
-ساڵی 2023 قوتابخانەی پاشای گەورە یادی 100 ساڵەی دامەزراندن و دروستبوونی دەكاتەوە، بۆ ئەو یادە دەمەناوێت مەڕاسیمێكی تایبەت و جیاواز سازبكەین كە شایەنی مێژووی ئەو قوتابخانەیە بێت.
ئەگەر بێت و وەزارەتی پەروەردەش كارێكی وامان بۆ بكات كە شایەنی مێژووی قوتابخانەكەمان بێت، دوای دوو ساڵی تر تەمەنی ئەو قوتابخانەیە دەبێتە 100 ساڵ، بۆیە ئەگەر بێت و قوتابخانەكەمان بە جۆرێك دروستبكرێتەوە یا گۆڕانكاری تێدابكرێت لەرووی باڵەخانەوە، ئەمە شتێكی دڵخۆشكەر دەبێت بۆ رواندزو پڕۆسەی پەروەردەو فێركردن.

زۆرترین بینراو