ژیاننامەی مامۆستای شۆڕشی ئەیلول زرار سابیر سەڵتە

ژیاننامەی مامۆستای شۆڕشی ئەیلول زرار سابیر سەڵتە

بەرەڤان شاكر سلێمان لاچ- هەولێر:
ئەگەر چی گەلی كوردستان لەبەر بارودۆخی سیاسی و كۆمەڵایەتی نەیتوانیوە ئەزمونێكی زۆری خوێند و زانیاری كۆبكاتەوە، بەڵام هەردەم هەوڵی بۆ زانست و زانیاری داوە. ئەم هەوڵدانانەش بێ قۆربانیدان و گیان فیدای نەبووە، بوویە دەبێت هەردەم رێز لە مامۆستایانی شۆڕش بگیرێت كەوا سەرەڕای ئەركی پێشمەرگایەتیان ئەركی مامۆستایەتیان لە ئەستو گرتبوو. لەم ژمارەی هەفتەنامەی زاری كرانجیدا تیشك دەخەینە سەر چەند وێستگەیەكەی ژیان و خەباتی مامۆستای شۆڕشی ئەیلول (زرار سابیر سەڵتە)، زرار سەڵتە لە ساڵی 1948 لە گوندی حەسارۆك لە بنەماڵەیەكی كورد پەروەر و خانەدان لە دایك بووە، لەبەر بارودۆخی كۆمەڵایەتی بنەماڵەكەیان لە ساڵی 1952 كۆچ دەكەنە قەزای حەویجە و بۆ ماوەیەك لەوێ دەمێنەوە و كاری كشتوكاڵی دەكەن، بەڵام شیرینی نیشتیمان جارێكی تر چارەنوسی ژیانیان دەگەرێنێتەوە بۆ مەخمۆر و لەوێ جارێكی تر دەست دەكەنەوە بە ژیان. مامۆستا زرار دەگێرێتەوە و دەڵێت" سەروبەندی ساڵەكانی 1950 شوعیەت لە پەرەسەندن دا بوو و بەردەوام خەلك پەیوەندیان بە رێزەكانی حزبی شوعی عێراقیەوە دەكرد، بەڵام بنەماڵەكەمان درێژەی بە خەباتی خۆی لەسەر رێبازی پارتی دیموكراتی كوردستان دا، بوویە لە ماوەی ئەو ساڵانەدا رووبەرووی گرفتی زۆر دەبووینەوە، بەڵام باوكم و مامم( محەمەد سەڵتە) هەرگیز بیریان لەوەنەكردەوە لەسەر ئەم رێبازە لابدەن، بوویە توانیان ناوێك بۆ خۆیان توماربكەن". سەبارەت بە خوێندنی خۆی مامۆستا زرار دەڵێت" لەبەر ناجێگیری بنەماڵەكەمان ناسنامەی عێراقیمان نەبوو، بوویە بەرێوبەری قوتابخانە رێگەی نەدەدا بخوێنم، بەڵام دۆستێكی بنەماڵەكەمان هەبوو بە ناوی ( ن.ز. عوسمان ئەفەندی)، كە هاوكاری كردین بۆ ئەوەی لە قوتابخانە بخوێنم تاكو ناسنامەم بۆ دەردەكرێت، ئەوە بۆ لە ساڵی 1954 لە مەخمۆر دەستم دایە خوێندن". دوای گەڕانەوەی بارزانی نەمر لە یەكێتی سۆڤیەتی جاران باوك و مەحەمەد سەڵتەی مامی مامۆستا زرار درێژە بە پەیوەندیان دەدەن لەگەڵ بارزانی نەمر. مامۆستا زرار دەگێرێتەوە و دەڵێت" لە ساڵی 1955 حزبی شوعی نەیهێشت ئاگری جەژنی نەورۆز لە مەخمۆر بكرێتەوە، بوویە كادرانی پارتی بڕیاراندا ئاگری نەورۆز لە نزیك مەخمۆر هەر هەڵبكەن و بەمەش شوعیەكان زۆر تۆڕەكرد". سەبارەت بەو رۆژەی بووە پێشمەرگە زرار سەڵتە دەڵێت" لە رێكەوتی 20-5-1963، پەیوەندیم بە رێزەكانی شۆڕشەوە كرد لە دارە خورما لە ناوەندی چیای قەرەچۆخ، لەو رۆژانەدا هێزێكی پێشمەرگە بە سەركردایەتی محەمەد سەڵتەی مامم هێرشیان كردبووە سەر چەند دامودەزگایەكی بەعس و تێیدا زیانی زۆر بەر حكومەتی عێراق كەوتبوون، بوویە رۆژی دواتر سەربازانی عێراقی و هێزی فرسان پێكەوە دەستیان كرد بە گرتن و گواستنەوە كوردەكان لە مەخمۆر، بوویە منیش ناچاربووم رێگای شاخ بگرمە بەر، لەوێوە بوومە پێشمەرگە و چەكی شەڕەفم لە شان كرد". سەبارەت بەو شەڕانەی زرار سەڵتە تێیدا بەشدار بووە دەگێرێتەوە" بەشداریم لە هەر یەك لە شەڕەكانی( چیای هەیبەت سۆڵتان، دەربەندی رانیە، رزگاركردنی رێگای هندرێن، شەڕی سەروچاوەی بێتواتە، شەری چیای زۆزك، زۆر شەڕی تردا كردوە). لە ساڵی 1974 ئێمە مەفرەزەیەك بووین لە باڵەكایەتی، راستەوخۆ سەر بە مەسعود بارزانیەوە بووین، بروسكەیەك هات كەوا دەبێت بچینە هاوكاری حاجی بێرۆخی لە چیای زۆزك، بوویە بەهێزێكی كەمەوە توانیمان هێزێكی گەورەی دۆژمن تێكبشكێنین، سەرەتا شەرێكی زۆر سەخت بوو، بەڵام دەمانزانی سەربازەكان لەناو چیا دەرەقەتی ئێمە ناهێن، چونكە پێشمەرگە بە لێزانیەوە شەڕی لە چیادا دەكرد، چەند شوێنێی گرنگی چیای زۆزكمان لەبەر دەستدا بوو كەوا لەوێوە دەمانتوانی گورزی گەورە لە دوژمن بدەین، شوێنی جوگرافیای چیایەكە زۆر سەختە، جگە لەوەی چیایێی بێ ئاوە و هەر كاتێك ئاوت لێ بڕا ئەوا دەكەویە مەترسیەوە، بوویەش دوای گەیشتنمان بە شوێنە زۆر گرنگەكان زۆری نەكێشا شكەست رووی لە دوژمن كرد و ئاڵای سەركەوتنمان بەرزكردەوە، من لەو شەڕەدا بریندار بووم و بەداخەوە خوارزایەكی حاجی بێرۆخی بە ناوی زكری گەردی شەهید بوو".
سەبارەت بە چونیەتی بوونی بە مامۆستا، مامۆستا زرار دەڵێت"دوای ئەوەی سەركردایەتی شۆڕشی ئەیلول دركی بەوەكرد نەوەی داهاتوو دەبێت خوێندەواربن، بڕیاری دامەزراندنی بەشی زانیاری و بەشی تەندروستیان دا، كەوا تێیدا كۆمەڵێك كادر و پێشمەرگە ئامادە دەكران بۆ ئەوەی ببن بە مامۆستا و بەشێكیان ببن تیماركەر لە ناو هێزەكانی پێشمەرگە، بانگەوازی بۆ ناونوسین لە رادیۆی دەنگی كوردستانەوە خوێنرایەوە و منیش ئەو كات لە دەڤەری باڵەكایەتی بووم، بوویە پەیوەندیم بە پەیمانگای شۆڕشی ئەیلولەوە كرد و دوای ماوەیەك لە وانە خوێندا دەرچووی و لە ساڵی 1969 بوومە مامۆستا لە گوندی رەژوكەریان، ساڵی دواتر جوومە گوندی دێڵزێ لە دەڤەری باڵەكایەتی".
سەبارەت بە خوێندنی لە پەیمانگای مامۆستایانی شۆڕشی ئەیلول مامۆستا زرار دەڵێت" پێداویستی خوێندن زۆر كەم بوو، بەڵام هەمووما دركمان بە هەستیاری بارودۆخەكە دەكرد، بوویە چەند كەسێك و پێكەوە وانەمان لەسەر پەرتوكێك دەخوێند، شۆرشی ئەیلول لە حكومەتێك دەچوو، چونكە بیری لە هەموو سێكتەر ولایەنەكان كردبووەوە، یەك لەو شتانەی كەوا شۆڕش گرنگی زۆری پێدەدا خوێندن و زانست بوو، سەركردایەتی شۆڕشی ئەیلول دەیزانی دوای شۆڕشی چەكداری شۆڕشی زانست و زانیاریمان پێویستە، بوویە بە هەموو تواناوە پشتیوانی خوێندن دەكرا، ئێمەش لەلایەك پێشمەرگە بووین و نوبەی حەرەسیمان دەگرت، لە لایەكی ترەوە وانەمان بۆ قوتابیەكان دەگوتەوە و شەوانیش پیاوان و ئەوانەی ئارەزووی خوێندن بانە وانەمان پێ دەگوتنەوە، یان باسمان لە بارودۆخی شۆڕش دەكرد و هەوڵی بڵاوكردنەوەی هەستی نەتەوایەتیمان دەدا".
دوای ئەوەی بەیانی 11ی ئازار راگەینرا، بارودۆخی كوردستان باشتر بوو و هاووڵاتیان بیریان لە ژیانێكی ئارام و ئازاد دەكردەوە، سەبارەت بە بەیانی 11 ئازار مامۆستا زرار دەڵێت"دوای بەیانی 11ی ئازار، بارودۆخمان زۆر باش بوو و بە ئازادی وانەمان بە قوتابیەكان دەگوتەوە، ئیدی لە شكەوت و بن بەردەكان هاتینەدەرێ. بارزانی نەمر بە سەدام حوسێنی راگەیاند بوو كەوا كوردستان خاكێكی بە پیتی هەیە و بۆ ئاژەڵداری، بوویە دەبێت كۆمەڵێك كەس بنێری بۆ پەیمانگای ئاژەڵداری بۆ ئەوەی هاوكاری خەڵك بكەن لە باشتركردنی دۆخی ئاژەڵداری، هەر بوویەش لەسەر راسپاردەی بارزانی نەمر بڕیاردرا لە قۆناغی یەكەمدا 60 پێشمەرگەی خوێندەوار بنێرنە بەغدا و لە پەیمانگای ئاژەڵداری بخوێنن، منیش یەكێك بووم لەو پێشمەرگانە، دوای گەڕانەوەشمان لە بەیتەنەری دامەزراین و مانگانە مۆچەمان بۆ دەهات".
دوای ئەوە حكومەتی عێراق دەستی دایە شكاندنی بەڵێنەكانی و كودەتایەكی گەورە دژی شۆڕشی ئەیلول ئەنجامدرا، بوویە شۆڕشی ئەیلول تۆشی شكەست هات و بە فەرمانی بارزانی نەمر خەڵكی كوردستان ئازاد بوون لەوەی لە كوردستان بمێنەوە یان رووبكەنە توركی یان رووبكەنە ئێران، بوویە مامۆستا زرار و ماڵباتەكەی رێگای رۆژهەڵاتی كوردستان دەگرنە بەر و لەوێ نیشتەجێ دەن، لە ساڵی 1977 دەگەرێتەوە بۆ هەولێر و دەست بە كاری خۆی دەكاتەوە لە فەرمانگەی بەیتەنەری هەولێر، بەڵام هەردەم زرار سەڵتە بە رۆحێكی گەورە و بە هەستێكی نیشتیمان پەروەرانەوە چاوەرێی هەڵاتنی خۆری گەلی كوردسانی دەكرد، بوویە كاتێك هەواڵی راپەڕینی پێ دەرێت بەو پەڕی دڵخۆشیەوە بەشداری لە راپەڕینە سەرتاسەریەكەی كوردستان دەكات.
شایەنی باسە دوای راپەڕین مامۆستا وەكو كەسایەتیەكی كۆمەڵایەتی رۆلێكی بەرچاوی هەبووە لە كێشە كۆمەڵایەتیەكاندا و یەكێك بووە لە ئەندامانی دامەزرێنەری كۆمەڵەی مامۆستایانی شۆڕشی ئەیلول، لە ئێساشدا سەرۆكی كۆمەڵەی مامۆستایانی شۆڕشی ئەیلولە.
لە كۆتایدا مامۆستا زرار دەڵێت" لەو رۆژانەی مامۆستای شۆڕش بووم هەردەم بیرم لەوە دەكردەوە كەی وڵاتێكی سەربەخۆ و حكومەتێی ئازاد و سەربەخۆمان دەبێت، ئێستا هەم خاوەن حكومەتین و هەم بە ئازادی و ئارامی دەژین، بوویە دەبێت نەوەكانی ئێستا و داهاتوو هەست بەوە بكەن كەوا ئەو ئازادی و ئارامیەی ئێستا بە خەبات و قوڕبانی دانی ئێمەوە بەدی هاتووە، بوویە دەبێت هەموو هەوڵێكیان بدەن بۆ پارێزگاریكردن لەم دەستكەوتەی گەلی كوردستان".

 

 

 

زۆرترین بینراو