لە سۆران زێدەڕۆی زۆر بۆ سەر موڵكی گشتی كراوە

لە سۆران زێدەڕۆی زۆر بۆ سەر موڵكی گشتی كراوە

موڕشید برادۆستی – سۆران: لە قەزای سۆران سەر بە پارێزگەی هەولێر بەڕێژەیەكی بەرچاو زێدەڕۆی بۆ سەر موڵكی گشتی كراوە ئەمەش كێشەی زۆری بۆ حكومەت و كارەكانی درووست كردووە .
بەپێی زانیاریەكان زێدەڕۆی و دەستدرێژی بۆ سەر زەویەكانی شارەوانی تەنها سۆرانی نەگرتۆتەوە، ئەم كێشەیە لە زۆربەی شار و شارۆچكەكانی كوردستان بەدی دەكرێت و لە ناوچەیەكی وەكو سۆران بە زەقی رەنگی داوەتەوە و لایەنە پەیوەندی دارەكانیش بیانوو بۆ دەستدرێژیەكانی سەر موولكی گشتی دەهێننەوە .
لە زۆربەی زۆری گەڕەكەكانی سۆران زێدەڕۆی كراوەتە سەر مولكی گشتی لەوانە گەڕەكی بەختیاری، ئازادی، شەهیدانی ئازادی، سەر رێگای جوندیان، بادلیان، دێلزیان، براد‌وست و زۆر گەڕەك ز كۆڵانی تر . هەر گەڕەكە و بە شێوازێك زێدەڕۆییان ئەنجامداوە و هەندێكییان رێگای هاتووچۆ و پیادە، بەشێكییان زەوی فەرمانگە حكومی و نەخۆشخانە و قوتابخانەكانیان بەزاندووە، بەشێكی تر بە زێدەڕۆی تەواویان بۆ سەر زەوی شارەوانی كردووە .
لە چەند گەڕەكێكی دیانا و سۆران، بەهۆی زێدەڕۆی ونەبوونی تاپۆ هاووڵاتییان دووچاری كێشە بوونەتەوە و زەرەرمەندی زۆری ماددی بوونە، غاندی فازڵ هاووڵاتییەكی دانیشتووی سۆرانە و یەكێكە لە زەرەرمەندبووەكان بە زاری كرمانجی گووت" لە ساڵی 2016 پارچە زەوێكم لە گەڕەكی ئازادی دیانا بە دە هەزار و 500 دۆلاری ئەمریكی كڕی، لەو سنوورە لە كۆنەوە تا ئێستا وابووە كڕێنیی زەوی و خانوو بە هۆی نەبوونی تاپۆ لە نێوان هاووڵاتییان یا نوسینگەكان كڕین و فرۆشتنی پێوەدەكرێت بێ ئەوەی بۆ شارەوانی بگەڕێنەوە، دووای چەند مانگێك بۆ دروست كردنی خانوو سەردانی شارەوانی سۆرانم كرد و بە نیازی وەرگرتنی رەزامەندی بووم بۆ هێنانی كەرستە و پێداویستی درووست كردنی خانوو، لە شارەوانی پێییان راگەیاندم كە زەویەكەی من لەسەر ناوی كەسێكی تر تاپۆ كراوە و دووای هەولێكی زۆر نەم توانی هیچ رێگە چارەیەك بدۆزمەوە، سەرجەم پارەكەشم بە فیڕۆ چوو، پێویستە حكومەت هەوڵی جددی بدات لە چارەسەر كردنی كێشەی ئەو زەویانەی ئازادی و زەویەكانی تر تا خەلكی تر زەرەر مەند نەبێ .
لای خۆیەوە، كرمانج عزەت قایمقامی قەزای سۆران بە زاری كرمانجی گووت" لە ماوەیەكی كەمدا سۆران بەرفراوانی زۆری بەخۆیەوە بینی، ئەمەش بەهۆی گەڕانەوەی ئاوارەكان و نێشتەجێ بوونی خەڵكی گوندو شوێنە جیاجیاكان و شارەكانی دیكەی كوردستان بۆ سنوورەكەمان، چەندین گەڕەكی نوێ لەم ساڵانەی رابردوو دروستكراون و بێگومان زێدەڕۆی كراوە.
زیاتر گووتی " خۆشبەختانە توانراوە تاڕاددەیەكی باش رێگە لە زێدەڕۆی بۆ سەر موڵكی شارەوانی بگیرێت، بۆ ئەم هاووڵاتیانەش كە زەوی زێدەڕۆیان هەیە بەتایبەت ئەوانەی شەقام و رێگاكانیان قیڕتاو كراون و كەوتوونەتە ناو خانوو گەڕەكەكان، چاوەڕوانی بڕیاری سەرووی خۆمانین ئایا چۆن كێشەكانیان یەكلابكرێتەوەو رێگای دروستكردنی خانوویان پێبدرێت .
" هەر زێدەڕۆیەك بكرێت بە پێی یاسایی نوێ كاری پێدەكرێت، هەر كەسێك زێدەڕۆی بۆ سەر مولكی گشتی بكات لە ماوەی 24 سەعات ئاگادار دەكرێتەوە تا زێدەڕۆیەكە هەڵبگرێت، بەپێچەوانەوە كاردانەوەی یاسایی بەرامبەر دەكرێت، لە رێگەی پۆلیسی شارەوانی و دادگا، كە لە ماوەیەكی نزیكیدا زێدەڕۆیەكە هەڵدەگیرێت و پێبژاردن و بەند كردنیش بۆ ئەو كەسە دیاری كراوە ". قایمقامی سۆران رەتی دەكاتەوە زێدەڕۆییەكان تەنها پەیوەندی بە بەرپرسانەوە هەبێت بەڵكو خەلكی ئاسایی زیاتر زێدەڕۆی كردووە و دەڵێ " زێدەڕۆی بۆ سەر مولكی گشتی ئەگەر كرابێت لای هەموو كەس كراوە هاووڵاتی یا بەرپرس، ئەوەش رەنگە مەبەست دار نەبووبێ، لە ئێستەدا هەموو هەوڵێك دەدەین بۆ رێگرتن لە زێدەڕۆی و بە هیچ شێوەیەك ناهێڵێیین زێدەڕۆی بۆ سەر مولكی گشتی بكرێت .
ئەو زێدەڕۆیانەی كە لە ساڵانی پێشتر كراوە، پڕۆژەیە یاسایەك لە پەڕلەمانی كوردستان گفتوگۆی لەسەر كراوە، بەپێی پڕۆژەكە ئەو شوێنانەی كە شوێنی سەكەنین بە نرخێكی دیاری كراو بۆیان تاپۆ دەكرێت، هەروەها ئەگەر شوێنەكە سەوزای و خزمەت گوزاری بێت ئەوا یاسایەكە نایان گرێتەوە و ناچار بە خراپ كردن و هەڵگرتنی دەكرێ .
هاوكات، ئەندازیار ئەمیر فاخر سەرۆكی شارەوانی سۆران لە بارەی زێدەڕۆییەكان بە زاری كرمانجی راگەیاند" لە تەواوی شار و شارۆكە و شارەدێیەكانی كوردستان زێدەڕۆی بۆ سەر مولكی گشتی كراوە و سۆرانیش بێگومان لەو كێشەیە بەدەر نییە و زێدەڕۆی بۆ سەر مولكی حكومەت كراوە نكۆڵی لەوە ناكەین، بەڵام توانراوە رێژەی دەست درێژی بۆ سەر مولكی گشتی بە بەراورد لەگەڵ ساڵانی پێشتر زۆر كەم بكەینەوە و دەتوانم بڵێم لە كاتی دەستبەكاربوونی من بە تەواوی رێگری كراوە لەو دیاردەیە .
سەرۆكی شارەوانی سۆران دەڵێت" هۆكاری زێدەڕۆیەكانیش نەبوونی هەماهەنگی پێویستە لەلایەن دەزگا پەیوەندی دار و تایبەتمەندی دارەكانی لە كاتی خۆی و زرووفی سیاسیش هۆكارێكی تر بووە كە زێدەڕۆی بۆ سەر مولكی گشتی بكرێت، گووتیشی " ناتوانین 100 % بڵێین زێدەڕۆیمان بن بڕ كردوە و رێگریمان لە زێدۆڕی بە تەواوی كردوە، بەڵام رۆژ بە رۆژ زێدەڕۆی لە كەم بوونەوەدایە و ئیجرائاتی پێویستیش بۆ كەسانە دەگیرێتە بەر كە زێدەڕۆیان كردوە .
سەرۆكی شارەوانی سۆران ئاشكراشی دەكات" زێدەڕۆیەكان كێشە و گرفتی زۆریان لە بەردەم كارەكانی ئێمە و جێبەجێ كردنی پڕۆژەكان درووست كردووە و سیمای شاریش ناشیرن بووە، هەر بۆیە لە ماوەی رابردوو، چەندین كەیسی زێدەڕۆی رووبەڕووی دادگا كراونەتەوە و ئیجرائاتی پێویست لە چەندین هاوولاتی وەرگیراوە، لە هەمان كات چەندین دیوار و خانووی نایاسایی خراپ كراون و زێدەڕۆیەكان هەڵگیراون.
بەو پێیەیی لە ماوەی چەند ساڵی رابردوودا لە شار و شارۆكەكانی هەرێمی كوردستان زێدەڕۆیەكی زۆر كراوەتە سەر زەویەكانی شارەوانی و موڵكی گشتی، ئەمەش گرفتی زۆر لە بەردەم كارەكانی حكومەت و جێبەجێ كردنی پڕۆژەكان درووست كردووە، لەو روانگەیەوە فڕاكسیۆنی پارتی لە پەڕلەمانی كوردستان بە پێویستیان زانیووە بە پیر داواكاری هاووڵاتییانەوە بچین، تایبەت بە چارەسەر كردنی كێشەی زێدەڕۆی پڕۆژە یاسایەكیان ئامادەكردوو و پێشكەش بە سەرۆكایەتی پەڕلەمان كرا .
لەو بارەیەوە، وەیسی سەعید ئەندامی پەڕلەمانی كوردستان لە فڕاكسیۆنی پارتی بە زاری كرمانجی راگەیاند": لە رێكەوتی 6 – 7 – 2019 لە دانیشتنی ژمارە " 10 "ی ئاسایی خوولی بەهارەی ساڵی یەكەم لە خولــی پێنجەمی هەڵبژاردنی پەرلەمان، یەكەم خوێندنەوە بۆ سێ پێشنیاز كرا یەكێك لەوانە پێشنیازی یاسای بەخاوەنكردنی ئەوزەوییانە بوو كە زێدەرۆیان لەسەركراوە لەسنوری شارەوانییەكانیی هەرێمی كوردستان، چاوەڕوان دەكەین دووای پشووی وەرزی پەڕلەمان، خوێندنەوەی دووەم و سێیەمی بۆ بكرێت بە مەبەستی پەسەند كردنی پڕۆژە یاساكە كە چەند ماددەیەك لە خۆ دەگرێت، بە شێوەیەكی گشتی هەموو ئەو خانووانەی تا 12 – 2 – 2018 بە زێدەڕۆی و نایاسایی لە سەر مولكی شارەوانی درووست كراون بە نرخێكی دیاری كراو تا پۆ دەكرێن و ئەو پڕۆژە یاسایەش تایبەت مەندە بە سەرتاسەری كوردستان .
ئەو ئەندامەی پەڕلەمان ئاشكرای دەڵێت " بەو پێەی دەڤەری سۆران كە كەوتۆتە سەرسنووری نێوان هەردوو وڵاتی توركیا و ئێران، خەلكێكی زۆریش بە هۆی ئەو بار و دۆخانەی لە گوندە سنووریەكان هەیە روویان لە سۆران كردووە، هەروەها هەزاران خانەوادەی پەناهندە دووای نسكۆی ساڵی 1975 ئاوارەی ئێران بوون دووای راپەڕین گەڕانەوە بەهۆی خاپوور و وێران بوونی گوندەكانیان نەیان توانی بۆ ژیان روو لە گوندەكان بكەنەوە نا چار بوون لە سەنتەری سۆران بژین، بێگومان رێژەی دانیشتوانانی سۆران بە رێژەیەكی بەرچاو زیادی كردووە، هەر بۆیەش لە زۆر شوێنی ناوچەكە زێدەڕۆی كراوەتە سەر مولكی گشتی و بەشێكی زۆری گەڕەكەكانی سۆرانیش بە زێدەڕۆی خانوویان لەسەر درووست كردووە .
وەیسی سەعید، ئاشكراشی دەكات " ئەو شوێنانەی لە نەخشە و ماستەر پلانی شارەوانی بۆ خزمەت گوزاری دانراون لەو پڕۆژە یاسایەدا ئەگەر ببێتە یاساش نایان گرێتەوە، چونكە دەبێ راچاوی ئەوەش بكرێت لە گەڕەك و كۆلانەكان پێویستە قوتابخانە و بنكەی تەندرووستی و مزگەوت و پاڕك و باخچە و ناوچەی سەوزای لێبێت، بۆیە هەر خانووێك لە پارچە زەوی خزمەت گوزاری درووست كراوە بە دڵنیاییەوە بڕیارەی بە تاپۆكردنەكە نایان گڕێتەوە . ئەمەش لە پێناوی خزمەت كردنی زیاتری هاووڵاتییانە، هاوكات بڕیارەكە بە هیچ شێوەیەك ئەو زێدەڕۆییانە ناگرێتەوە كە كراونەتە سەر زەوییە كشتووكاڵییەكان و لەسەریان تاپۆ ناكرێت كە بەداخەوە لە رابردوو زێدەڕۆی زۆر كراوتە سەر زەوی كشتووكاڵی .
" بەپێی زانیاریەكانی دەست زاری كرمانجی كەوتووە، لە پڕۆژە یاسایەكەی پەڕلەمانی كوردستاندا هاتووە، بۆ بەتاپۆ كردنی خانووە زێدەڕۆییەكان بەو شێوەیە نرخیان بۆ دیاری كراوە، لە سنووری پارێزگاكان بۆ هەر مەترێكی دووجا 60 هەزار دینار، سەنتەری شارۆكەكان بۆ هەر مەترێكی دووجا 40 هەزار، لە شارەدێیەكانیش لە بەرامبەر هەر مەترێكی دووجا 30 هەزار دینار لەو هاووڵاتییانە وەردەگرێت كە خانوویان بە زێدەڕۆی لە سەر مولكی گشتی درووست كردووە، بەڵام ئەو نرخە نرخی كۆتایی نییە و ئەگەر هەیە لە خوێندنەوەی دووەم و سێەمی پەڕلەمانی كوردستان گۆڕانكاری بەسەردا بێت و زیاد و كەمی پێ بكرێت و ئەوكات جێگیر دەكرێت ".
قەزای سۆران لە رووی كارگێڕیەوە سەر بە پارێزگەی هەولێرە و 110 كم لە سەنتەری شاری هەولێر دوورە، لە سنووری شارەوانی سۆران 38 گەڕەك هەیە و رێژەی دانیشتوانانی زیاتر لە 200 هەزار كەسە .

 

 

زۆرترین بینراو