تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان و شەڕی دەروونی

د. ئەبوبەكر دێوانە بالەكی

لەهەر سەردەمێك و كاتێك خۆشی و ناخۆشی هەبووە، بەڵام گرنگ ئەوەیە ئێمە بەئومێدەوە بەرەو ژیان برۆین و بەهیواوە سەیری ژیان بكەین، هەمومان دەبێت رۆژێك ئەم ژیانە بەجێبهێلین، هۆكارەكان هەمەجۆرن تەنها پەیوەست نییە بە پەتایەك یاخود هەر شتێكی تر، لەسۆنگەی بڕوا بونمان بە خودای گەورەو میهرەبان و پابەندبونمان بەئاینەكەمان دەبێت ترسمان لە نەخۆشی وپەتاكان نەبێت بەلكو ترسمان لەخودای گەورە بێت، هەروەك خۆمان بۆ دونیا وكارو كەسابەت ومشغەلەتی دونیا ئامادە دەكەین بەهەمان شێوەش دوارۆژ وژیانی كۆتایش لەبیر نەكەین.
بۆیە لەسۆنگەی ژیان دۆستیەوە داوالەبەرێزتان دەكەم رەچاوی ئەم خالانی خوارەوە بكەن.
1- پەتای كۆرنا بەپەتایەكی ئاسایی وەربگرین لەگەل پابەندبونمان بەرێكارەكانی خودپارێزی، كەواتە ئەم هەموو ترسەی ناوێت چونكە لەهەموو ئامارەكان دیارە كەرێژەی چاك بونەوە زۆر زیاترە لەمانەوەی یاخود مردن.
2- زۆر نەخۆشی تر هەن زۆر مەترسیدارترن ورێژەی بلاوبونەوەشی زۆرترە بەشێوەیەك كەكەسێك توشی ئەم نەخۆشیانە بوو چاك بونەوەی ئەستەمە بەلكو لەگەل ژیانی بەردەوام دەبێت كەپێی دەلێن نەخۆشی درێژ خایەن وەك بەرز بونەوە رێژەی شەكر كەبە سوكەری ناوزەند كراوە یان بەرزبونەوە پەستانی خوێن یاخود نەخۆشیەكان خوێن و وەرەم، كەچی سەیرە ئەم هەموو ترسەی لەپەتایەكی كاتی هەمانە لەم نەخۆشیە مەترسیدارانەمان نیە وای لێهاتوە ئەگەر كۆرۆنا نەبێت وادەزانین دونیا شامی شەریفە.
3- پێویست ناكات شەرێكی دەرونی قورس بۆخۆمان دروست بكەین ژیان بەم پان وبەرینیە وخۆشیە لەخۆمان بكەینە دۆزەخێك، رۆژ وشەو لەگەل خەم وخەفەت بەرینە سەر.
4- تۆرەكۆمەلایەتیەكان لەجیهان بۆ خۆشی وبەسەر بردنی كاتی خۆشە لەگەل هاورێیان بەلام سەیر لەوەیە لای ئێمە تاكە ئامرازە بۆ ناخۆشی وبلاوكردنەوەی هەوالی ناخۆش ومردن ودانانی وێنەی مردوان تەنانەت بویتە دونیایەك لەتراژیدیای ترس وتۆقاندن.
5- لەم سۆنگە داوا دەكەین كەسێك كۆچی دوایی دەكات ئەم هەموو خەلكە وێنەی بلاو نەكاتەوە، ئاسایە كەسە زۆر نزیكەكانی وێنەكەی بلاوبكەنەوە ئەویش بەمەرجی پاراستنی كەرامەتی مرۆڤایەتیەكەی، پێویست ناكات كەسێك لەهەولێر كۆچی دوایی بكات من یان هەر كەسێكی تر لەسۆران وێنەی بلاوبكەینەوە، یاخود با لەسۆرانیش كۆچی دوای بكات یان لەگوند وگەرەكی خۆشمان كەپەیوەندی نزیكی لەگەل تۆ نەبێت وێنەی بلاوبكرێتەوە.
6- دیاردەیەكی زۆر ناشرین هەیە كەسانێك دور لەهەموو داب ونەریت ورەچاوكردنی بەهای مرۆڤایەتی مرۆڤەكان كەسەردانی نەخۆشێك دەكەن نەخۆشەكە لەحالەتێكی سەخت دایە یان لەسەرەمەرگە ئاگای لەخۆ ودونیا نیە وەلەروی جل وبەرگیش رەنگە وەك پێویست نەبێت ئەم كەسە وێنەیەكی لەگەل دەگرێت كەهەوال كۆچی دوایی بلاوبویەوە راستەوخۆ وێنەكە پۆست دەكات، تەنانەت هەندێك جار لەبەر پەلەپەلیان بەهەلە لەجیاتی مردو كەسێكی تر بلاو دەكرێتەوە بۆنمونە ماوەیەك لەمەو پێش ئافەرەتێك كۆچی دوایی كردبو لەجیاتی ئەو وێنەی هاوسەرەكەیان بلاوكردبوەوە كەگوایە كۆچی دوایی كردوە یان ئەوەی دەرهەق بە خوالێخۆشبو د. رفعەت سورچی لەهەفتەی رابردوو یان لەكاتی چونی بۆ حەج بلاوكرایەوە.
7- داوا لەلایەنە سیاسیەكانیش دەكەین پرسەی ماتەمینی لەتۆرەكۆمەڵایەتیەكان بلاو نەكەنەوە بەلكو لەكەنالی فەرمی خۆیان ودەزگاكانیان لە تیڤی ورادیۆكان بلاو بكەنەوە، وەخەلكیش ئەم دیاردە ناشرینە تەرك بكەن پۆستێك بەناوی لەجیاتی بەشداری لەپرسە كەرەنگە تۆ لەكاتی ئاسایی ونەبونی كۆرۆنا بەشداری تەنها پرسەیەكیشت نەكردبێت هاوپێچ لەگەل دانانی وێنەی كۆچكردوو پۆستێك بلاو دەكاتەوە كەئەمە پێویست نیە چونكە ئەگەر زۆر بەخەمی بۆ پرسەكەی تەلفونی بۆ بكە یاخود لەمسنجەر یان فایبەر یان وتسئاپ نامەی هاوخەمی بۆ بنێرە.
8- با هەمومان هاوكار بین بە ئومێدەوە سەیری ژیان بكەین ژیان دۆستی ببێتە پیشەمان دور بكەوینەوە لەرەشبینی نائمومێدی، هەوالەكانمان هەوالی خۆشی وشادی بێت، بەسە بلاوكردنەوەی هەولی ناخۆش وترس وتۆقاندن و بلاوكردنەوەی وێنەی كۆچكردوان، وەهەلمەتی ژیان دۆستی دەست پێ بكەین.