Share on facebook
كوردستان وەبەرهێنی نەوتە!
یەک شەممە, 08 تشرینی یەکەم 2017 20:04


شاخەوان برایم عەبدوڵڵا

ئێمە كاتێك باسی نەوتی هەرێمی كوردستان دەكەین، پێویستە لە دوو رەهەندەوە لێی وردبینەوە، رەهەندێكی سیاسی و رەهەندێكی ئابووری، لەڕووی سیاسییەوە لەوەتەی هەرێم نەوت دەخاتە بازاڕەكانەوە، پێگەی سیاسی بەهێز بووە، چونكە ئیدی كوردستانیش ژمارەیەكی بەهێزی بازاڕی نەوتە و دواجار بە گوێرەی ئەو سیاسەتەی ئێستای حكوومەتی هەرێم كە لە بواری گرێبەستە نەوتییەكان دایڕشتووە، یان ئیشی لەسەر دەكات، ئێرە واتە هەرێم و نەوتەكەی دەبنە شوێنگەی كێبڕكێی كۆمپانیا و وڵاتە زلهێزەكان، بەوپێیەی ئێستا نەوت یانی سیاسەت و بازاڕ و ئابووری بەهێز كە دواجار ئەوانە دەبنە پێشكەوتنی وڵات، كەوایە ترسی ئێستای توركیا و ئێران و عێراق لە ریفراندۆم بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە لە ئەگەری راگەیاندنی دەوڵەتی سەربەخۆی كوردستاندا، ئێمە نەوتمان هەیە و دەتوانین لەسەر ئابووری خۆمان بژین، هەر بۆیەش دژایەتی ریفراندۆم دەكەن، چونكە دەزانن ئیدی كوردستان بە هۆی بوونی نەوتەوە دەتوانێت بێمنەتانە بژیەت، مەگەر سنوور دابخەن، بەڵام دواجار لە ئەگەری دەوڵەتبووندا، میكانیزمی دیكە و هۆكاری دیكە دێنەگۆڕێ بۆ هەناردەی نەوت و ئەوكات دەوڵەت دەتوانێت زۆر شت بكات كە هەرێمێك ناتوانێت.
بە هەموو پێوەرەكان نەوت لەڕووی سیاسییەوە پێگەی هەرێم بەهێز دەكات، هەر خۆی ریفراندۆم بەشێكی هۆكارەكەی بۆ بوونی نەوت دەگەڕێتەوە، بەوپێیەی ئێمە دینارێك لە بەغدا وەرناگرین و تەنیا بەناو لەگەڵ عێراقداین، ئێستا هەرێم دەیەوێ ئەو ناوەش لە عێراق بكاتەوە، بۆیە ترس لە ریفراندۆم واتە ترس لە دروستبوونی دەوڵەتێكی دەوڵەمەند بە نەوت و گەلێكی دژە توندوتیژە كە لەسەر ئاستی جیهاندا قبووڵ دەكرێت.
لێرەدا رەهەندێكی ناوخۆییش هەیە كە نەوت لەسەر ئاستی ناوخۆدا هێشتا نەیتوانیوە بۆشایی خەڵك پڕ بكاتەوە، ئاخر خەڵك گلەیی دەكات و ئەوەش بێ هیچ ئەملاوئەولایەك حەقی خۆیەتی رەخنە بگرێت لەوەی لە وڵاتێكی نەوتیدا نەوت نەبێت بۆ پێداویستییەكانی زستان، یان كێشەی غاز و بەنزینی هەبێت كە زۆر جار ئەو پرسانە دەبنە هۆی بێئومێدی خەڵك لە نەوت، بۆیە دەبێ ئەو بۆشاییە لەڕووی ئیدارییەوە پڕ بكرێتەوە، بە مەبەستی گەڕاندنەوەی متمانەی خەڵك بە نەوت، سەرباری ئەوەی كە كێشەی سووتەمەنی هەیە، بەڵام دواجار هەر خۆی وەبەرهێنانی نەوت یانی ئومێدی گەلێك بە ئایندەی خۆی، ئەوەی تێبینی دەكرێ رەخنەی خەڵك لە وەبەرهێنانی نەوت نییە، وەك ستراتیژ، بەڵكو لەوەیە كە لەسەر ئاستی ناوخۆدا بۆشایی خەڵكی پڕ نەكردووەتەوە، ئەگینا لە ناخەوە نەوت تاكە ئومێدی خەڵكە لە ئایندەی كوردستاندا، جا هەرێم بێت یان دەوڵەتێكی سەربەخۆ.
یەكێك لەو كێشانەی لە چەند ساڵی رابردوودا هاتە پێش كابینەی حكوومەت، دابەزینی نرخی نەوت، ئینجا بڕینی بوودجەشی هاتەسەر، بۆیە هەرێم كەوتە ژێر قەرزەوە، بەڵام لەمەودوا كە نەوت بەرزبووەتەوە، هەرێم دەتوانێت جۆرێك گۆڕانكاری لە ژیانی خەڵكیدا بكات، بەو مەرجەی بتوانێت هەناردەی نەوتەكەی بێ كێشە جێبەجێبكات، واتە بیخاتە بازاڕەكانەوە، چونكە ئێستا توركیا ئەو هەڕەشەیە دەكات، گوایە كێشە بۆ هەناردەی نەوت دروست دەكات، گریمان توركیا رایگرت، بەڵام خۆ بە تەنیا زیان بە هەرێم ناكەوێت، هەم نەوت گران دەبێت و هەمیش كۆمپانیاكانی وەبەرهێنی نەوتی هەرێم، خەتاكەی دەخەنە ئەستۆی توركیا، رەنگە داوای زیانەكانیان لە توركیا بكەن، واتە توركیا دەبێ باجەكەی بدات، چونكە هەرێم كێشەی هەناردەكردنی نییە و پابەندە بە گرێبەستەكانەوە، كەوایە ئەو پرسە رەهەندێكی جیهانی وەردەگرێت، بە تایبەتی هەر كۆمپانیایەك وڵاتێكی زەبەلاحی لە پشتە، وەك رۆزنەفت كە هی رووسیایە، لێرەدا دەتوانین بڵێین نەوت بەرژەوەندی گەورەی وڵاتانی هێناوەتە هەرێم و لەبەر خۆیان رێگە نادەن هیچ كێشەیەك بۆ هەرێم دروست بكرێت.