Share on facebook
شەڕی سەرمێزی دیالۆگ
دووشەممە, 13 تشرینی دووەم 2017 13:00


شاخەوان برایم عەبدوڵڵا
لە دوای 16ی ئۆكتۆبەرەوە، پێگەی سیاسی و ستراتیژییەتی كوردستان، دووچاری گۆڕانكارییەكی ناچاریی بووەتەوە، بەو پێیەی رووداوەكانی 16ی ئۆكتۆبەر رەهەندی سیاسی و سەربازی و ئابوورییان هەیە و لە بنەڕەتدا پڕۆژەی نەیارەكانی كوردە، بە هاوكاری گرووپێكی كورد و لایەنی دەرەكی ئەنجامدرا.
رووداوی شانزەی ئۆكتۆبەر، بەرژەوەندی دەرەكی و عێراقی و گرووپێكی كوردی ناو حیزبێكی دەسەڵاتداری سلێمانی تێدا بوو، واتە راستەوخۆ ریفراندۆم هۆكار نەبوو، بەڵكوو تەنێ بیانوو بوو، ئێستا ئێمە دەرەئەنجامەكانی رووداوەكە دەبینین، سەرەڕای ئەوەی لەشكركێشی حەشد و سوپا وەستاوە، بەڵام هێشتا هەڕەشەكان بەردەوامن، رەنگە لەم قۆناغەدا شەڕ روونەداتەوە، لەبەر ئەوەی ئەمەریكا نایەوێت لەوە زیاتر ئەزموونی هەرێم بكەوێتە مەترسییەوە، هەر وەك داوای كرد لایەنە ساسییەكانی كوردستان هاوكاری حكوومەت بكەن بۆ چارەسەركردنی كێشەكان، سەرباری رەخنەكانی هەرێم، بەڵام ئەوە مانای ئەوەیە هێشتا ئەمەریكا چاوی لەسەر هەرێم لانەداوە، واتە ئەمەریكا ئێستا دەیەوێت باڵانس وەربگرێتەوە، ئەگەرچی لایەنداری عەبادی كرد، هەر بۆیە بارزانی دەڵێت، ئۆپەراسیۆنی كۆنتڕۆڵكردنی كەركووك بەسەرپەرشتیی ئێرانییەكان و ئاگاداریی ئەمەریكا و بەریتانیا ئەنجامدراوە، لێرەدا بارزانی دەیەوێت گلەیی لە ئەمەریكا بكات، بۆیەش ئێستا ئەمەریكا خۆی چاودێری دۆخەكە دەكات و لە ناهێڵێت نیگەرانییەكانی بارزانی لەوە زیاتر بن، ئەگینا ئێستا عەبادی لە رێگەی حەشدی شەعبییەوە چەندان هێرشی دیكەشی دەكردە سەر كوردستان و پێشمەرگەش رووبەڕوویان دەبووەوە، ئاشكرایە ئەگەر بەغدا هێرشی دیكە بكات، ئاستی ئاڵۆزییەكان زۆر لەوە زیاتر دەبن، ئەوەش لە بەرژەوەندییەكانی ئەمەریكا دەدات، چونكە دەركەوت لە ناوچەكانی دیكەی هەرێم، رووداوی شانزەی ئۆكتۆبەر رووناداتەوە.
دوای ئەوەی حكوومەتی هەرێم داوای دیالۆگی كرد، ئەمەریكاش پێشوازی لەو داوایەی هەرێم كرد، ئێیستا ئاڵۆزییەكان لە بەرەی شەڕدا لاواز بوونە، بۆیە پێشبینی دەكرێ هەولێر و بەغدا بگەنە رێككەوتن، چونكە ئەمەریكا لەسەر خەتە و ناهێڵێت لەشكركێشی حەشد، ناوچەكە لەوە زیاتر ئاڵۆز بكات، لە كاتێكدا ئەمەریكا هێشتا سووریای پێ چارەسەر نەكراوە، چۆن رێگە دەدات باشووری كوردستانیشی بێتە سەر! هەڵبەت زەحمەتە رێگە بە شەڕی دیكە بدات، تەنیا لە دۆخێكدا نەبێت، بەغدا بێمنەتی ئەمەریكا بكات، ئەوەش بڕیارێكی قورسە بۆ بەغدایەك كە هێشتا ئەمەریكا بەڕێوەی دەبات.
ئەمەریكا هەولێر و بەغدا دەباتە سەر مێزی دانووستاندن،، بۆیە چاكتروایە حكوومەتی هەرێم، داوای دانیشتنی ئەمەریكا بكات لەسەر ئەو مێزە و هەر رێككەوتنێكیش بكرێت، پێویستە بە نووسراو بێت و گرەنتی لە ئەمەریكا نەك عێراق وەربگیرێت، چونكە بەغدا جێگەی متمانە نییە و غروریی دایگرتووە، دەكرێ لەسەر مێزی گفتوگۆ لە قۆناغی ئێستادا، داوای ئیدارەی هاوبەش بكات لە كەركووك و ناوچەكانی دیكە، لەبەر ئەوەی بۆ ئێستا بژاردەی شەڕ و چاوەڕوانكردنی دەرفەت، رەنگە لە بەرژەوەندی هەولێر نەبێت، وەك لە بەرژەوەندی بەغداش نییە شەڕ لەگەڵ هەولێردا بكات، بەوپێیەی هەردوولا زیانیان پێدەگات و سەرئەنجام باجی قورس بۆ هاووڵاتییانی ناوچە داگیركراوەكان دەبێت. دەكرێ هەرێم لە دوای رێككەوتن شەڕێكی دیكە لەگەڵ بەغدا بكات، شەڕی دوای رێككەوتن، یان كاتی رێككەوتنیش، مەبەست لە هاویشتنی میلانۆ نییە،  بەڵكوو شەڕی دەستووریی و یاسایی و وەرگرتنی گرەنتییە لە ئەمەریكا و ئینجا  بەغدا، ئەو شەڕە قورسە، بەڵام باشتر وایە هەرێمیش  پێداگری بكات بۆ بەدەستهێنانی مافەكانی لە رێگەی یاساوە، ئەگەر هەر بەغدا رازی نەبوو لە رێگەی یاسا كێشەی كورد چارەسەر بكات بە پێدانی مافەكانی و بەردەوامبوو لە پێشێلكاریی دژی هەرێم، وەك ئەوەی ئێستا لە پرسی كەمكردنەوەی پشكی هەرێم لە بوودجەی گشتی عێراق دەبیندرێت، ئەوكات كوردیش پێویستە لەسەر ئاستی دادگە باڵاكانی نێودەوڵەتی داوا تۆمار بكات، كە دیسانەوە مەترسی لەسەر ژیان و بژێوی و شكۆی خەڵكی كوردستان دروستبووەتەوە، هەروەها لۆبی و هاوپەیمانی راستەقینە پەیدا بكات. بەغدا ئێستا دەیەوێت ئاڵۆزی و شەڕ و رووبەڕووبوونەوە لە كەركووك هەبێت، دەكرێ لە رووێكدا ئەوە بۆ كورد باش بێت كە بەغدا ناتوانێت بێ كورد ئیدارەی شارەكە بدات، بەڵام لەڕووێكی دیكەوە خراپە، بەوپێیەی بەغدا خۆی بەدوای بیانوودا دەگەڕێت تا هێزەكانی لە شارەكەدا بهێڵێتەوە، یان زیاتری بكات، ئەمەشی بۆ ئەوەیە بە تەواوی دۆخی شارەكە كۆنتڕۆڵبكات لە رێگەی بەعەرەبكردن و بەشیعەكردنەوە، كەوایە كورد دەبێ بگەڕێتەوە شارەكە و رێگە چۆڵ نەكات دیسان ناوچە كوردستانییەكان بە ئاسانی بە عەرەبی بكرێنەوە، ئاخر ئەو ناوچە كێشەلەسەرانە وەك چۆن عەرەب مافی ئەوەی هەیە لێیان بێت، ئاواش كورد مافی هەیە تێیاندا مومارەسەی ژیان و دەسەڵات بكات، كەوایە دەستوور رێگە نادات بە تەنیا عەرەب و توركمان ئیدارەی ناوچەكان بكەن، كوردیش ئەو مافە دەستوورییەی هەیە، هەر بۆیەش ناوچەی كێشەلەسەرن، چونكە پێكهاتەی جیاوازیان تێدایە و هەمووان مافی ئیدارەدانی ناوچەكەیان هەیە، كەوایە ئیشی سەرەكی كورد پێویستە بۆ ئەم قۆناغە گەڕانەوە بۆ كەركووك بێت بە پێكهێنانی ئیدارەی هاوبەش، بە تێگەیشتنی من لە ماوەی ئایندەدا دەتوانێت دەستبەسەر شارەكەدا بگرێتەوە، هەم بە هۆی زۆری رێژەی كورد و هەمیش دۆخی مەزهەبی لە عێراقدا هەمیشە ئەگەری تەقینەوەی لێ چاوەڕێ دەكرێت بە قازانجی كورد بكەوێتەوە.