Share on facebook
ژیاننامەی شەهیدی فەرماندە سلێمان لاچ
یەک شەممە, 10 کانونی یەکەم 2017 12:36

سوبحان شكۆ- سۆران
كاتێك دەست و چاومان ئامادە دەكەین بۆ ئەوەی لاپەرەكانی مێژووی كوردستان بە دەستمان بگرین و چاوەكانمان ئاراستە بكەین بە خوێندنەوەی ئەو مێژووە پر لە سەروەری و شكۆیەی كوردستانیان، بۆمان دەردەكەوێت ئەم خاك و نیشتیمانە، ئازادی مرۆڤەكانی كە لە نێوی دەژین بە چەندین گیان فیدایی و قارەمانیەتی و قوربانیدان و تێكۆشانی كوردستانیان هاتۆتە دی، لێرە ژیانامەی ژیان نامەی قارەمانێك دەگێرینەوە كە بە گیان لەپێناو كوردستان تێكۆشاوە.
بنەماڵەی سلێمان لاچ ژیاننامەی پر لە شكۆ و گەورەیی فەرماندە سلێمان سپینداری بۆ زاری كرمانجی باس دەكەن.
سلێمان لاچ حوسێن، ناسراو بە سلێمان لاچ سپینداری كە هاوكات كورە گەورەی بنەماڵەكەیان بووە لە ساڵی 1925 لە بنەماڵەیەكی جوتیار و كورد پەروەر لە گوندی (سپیندار)ی سەر بە عەشیرەتی(مزووری-بارزان)لە دایك بووە, سلێمان لە ساڵی 1943 هاوسەرگیری لەگەڵ خاتوو(ئەسما عەبدولرەحمان) پێكدەهێنێت.
سلێمان لاچ دوای دەستپێكردنی شوڕەشی ئەیلولی مەزن لە ساڵی 1943 دەگات بە خزمەتی سەرۆكی رۆحی نەتەوەیی كورد (مەلا مەستەفا)ی بارزانی و پەیوەندی بە رێزەكانی شۆڕەش دەكات، سپینداری وەك پێشمەرگەیەكی  دلێر و ئازا بەژداری لە چەندین داستاندا دەكات و لەگەڵ بارزانی نەمر بەژداری لە دامەزراندنی كۆماری كوردستان دەكات جگە لەمەش لە مەهاباد چەندین بەرپرسیاریەتی و ڕۆڵ لە بواری سەربازی بە شەهید سلێمان دەستپێردرێت و وەك پێشمەرگەیەك بەرگری و پارێزگاری لە كۆماری مهاباد دەكات.
ئەم كەڵە پیاوەی كورد لە ساڵەكانی (1944 - 1945 - 1946 - 1947) لە مەهاباد دەمێنێتەوە و دواتر لەگەڵ بارزانی نەمر شاری مەهاباد بەجێ دەهێڵێت و دەبێت بە هەڤاڵی بارزانی نەمر بۆ یەكێتی سۆفیەت كە ژمارەیان(500) پێشمەرگە بوون و سلێمان لاچ بەژداری لە تەواوی ئەو شەڕانەدا كردووە كە لە ڕێگای گەیشتن بە یەكێتی سۆفیەت دێتە پێشیان.
دوای گەیشتنی هەڤاڵانی بارزانی بۆ یەكێتی سۆفیەتی جاران دابەش دەكرێن بەسەر چەندین شارە جیاوازەكانی سۆفیەت, سلێمان لاچ لە یەكێتی سۆفیەت هاوسەرگیری دووەمی لەگەڵ  ئافرەتێكی رووسی بە ناوی (لوتفیا سەلیم)دەكات, ناوبراو وەكو تەواوی هەڤاڵانی بارزانی 12 ساڵ لە سۆفیەت دەمێنێتەوە و هەمیشە لەگەڵا بارزانی نەمر پەیوەندی هەبوو، لە سۆفیەت دوای روخانی ڕژێمی پاشایەتی لە عێراق و لە ساڵی 1959 دەگەرێتەوە كوردستان و لە گوندی سپیندار نیشتەجێ دەبێت، دوای دەستپێكردنی شۆڕشی ئەیلول لە ساڵی 1961 سلێمان سپینداری چەكی شەڕەف لە شان دەكات و دژی دوژمنانی كوردستان دەوەستێتەوە, قارەمانەكەی نیشتیمان لەگەڵ بارزانی نەمر دەچێتە دەڤەری (بەرواری باڵا)و بەژداری لە چەندین رووبەروو بوونەوە دەكات و لە تەواوی شەڕەكانی دەڤەری(مزووری باڵا, بەرواریان, دۆسكی ژێری, ناوچەی رێكان, زێباریان)بەژداری كردووە. وێرای بەژداری لەم رووبەروو بوونەوانە ئازاكەی كورد لە داستانەكانی(دولاڤاژیێ, گەلێی زاویتەیی, دولا نەهلێ, كۆی داستانەكانی  تری دەڤەری بادینانی بەژداری كارای هەبووە و ڕۆڵێكی كاریگەری بینیوە، لەگەڵ هاوسەنگەرەكانی خۆیدا هەردەم توانیویانە  قارەمانانە بجەنگن, لە داستانی خێرەزوكا، شەهید سلێمان لاچ لە لایان بارزانی نەمر بە چەكێكی جۆری(برنوی چیكی) خەڵات دەكرێت. ناوبراو هەمیشە جێی متمانەی بارزانی نەمر بووە لە ژیانی پێشمەرگایەتی خویدا چەندین ئەرك و بەرپرسیاریەتی پێی سپێردراوە، كۆتا بەرپرسیاریەتی شەهید سلێمان لاچ لە فەرماندەی فەوجەوە بەرزكراوەتەوە بۆ جێگری فەرماندەی گشتی دەڤەری بادینان كە ئەو كاتە شەهید (عەلی خەلیل سێلكی) فەرماندەی دەڤەری بادینان بووە.
لە ساڵی 1963 لە دەڤەری بادینان لە شەڕی (چەپانك) سلێمان لاچ حوسێن خۆی و ئامۆزایەكی بە ناوی (خەلیل شێخ)لە شەڕێكی گران و خوێناویدا ئەم قارەمانانە بە گولەی دوژمن شەهید دەكرێن و دەگەن بە كاروانی شەهیدانی كوردستان، لاچ لە دوای خۆی 7 منداڵ بۆ خزمەتكردن بە كوردستانی پیرۆز جێ دەهێڵێت.
سلێمان لاچ هەر بەتەنها شەهیدی بنەماڵەكەی نیە بەڵكو لە داستانی چیای پیرس برایەكی سلێمان لاچ بە ناوی(تەها) شەهید دەكرێت و لە شەڕی گەلیێ‌ سپی یەكێكیتر لە ئەندامانی بەنامەڵەكەیان كە خوارزایەكی سلێمان لاچە بە ناوی(سەبری عەبدویش) شەهید دەكرێت، كۆی شەهیدانەی ئەم بنەماڵەیە 14ە شەهیدە كە لەپێناو پاراستنی گەلی كورد و كوردستان تێكۆشاون .
لە كۆتایدا بنەماڵەی شەهید سلێمان لاچ گوتیان:"لەوە گەورەتر چ شانازیەكە ئەندامانی بنەماڵەكەمان لە پێناو پاراستنی خاكی پیرۆزی كوردستان تێبكۆشن و شەهید ببن, ئێمە وەك بنەماڵە لە كۆنەوە بریارمان داوە لە پێناو پاراستنی خاك و نیشتیمانی پیرۆزی كوردستان تێبكۆشین و ڕێگە نەدەین داگیر كاران بتوانن دەست بۆ خاكی پیرۆزی كوردستانمان بێنن, خوێنی پاكی شەهیدانمان و تەواوی شەهیدانی تری كوردستان لە پێناو یەك ئامانج بووە ئەویش ئامانجی پاراستنی خاك و گەورەیی گەلی كورد و دامەزراندنی دەوڵەتی كوردستان بووە, گومانمان نیە خوێنی ئەندامانی بنەماڵەكەمان بە فیڕۆ ناچێت و رۆژێك دادێت نەوەكانی داهاتوومان بەهۆی دانی ئەم شەهیدانە لەپێناو كوردستان باشتر لە ئێمە دەژین، دوور لە هەموو شەڕ و ژێر دەستییەك".