Share on facebook
هەیاسە، لە ئۆكسفۆرد و كامبریج چ باسە؟!
سێ شەممە, 23 کانونی دووەم 2018 06:17

هەیاسە، لە ئۆكسفۆرد و كامبریج چ باسە؟!
وەرگێڕانی: د. ئەیوب عەبدوڵڵا
تایبەت بەزاری كرمانجی ئەڵمانیا ئەم ڕاپۆرتە پێش چەند ساڵێك لە ماڵپەڕی دەیلی مەیڵ بڵاوكراوتەوە و باسی هەڵاواردنی ڕەگەزی لە زانكۆكانی شانشینی یەكگرتوو دەكات. دوو زانكۆ هەرە بەناوبانگەكەی ئەو وڵاتە، ئۆكسفۆرد و كامبریجیشی وەك نموونە بۆ ئەم دیاردەیە وەرگرتووە. لەبەر گرنگی ناوەڕۆكیی بابەتەكە بۆ خوێنەری كورد و تایبەتتریش بۆ ئافرەتان و قوتابیان ، بە باشم زانی وەریگێڕمە سەر زمانی شیرینی كوردی.
بۆچی كچەهاوڕێكانم پەیوەندی بە گروپی سۆزانییەكانەوە دەكەن؟ فێرخوازێكی زانكۆی كامبریج هۆشداری دەدات سەبارەت بەوە كە ئافرەتان لاسایی خراپترین هەڵسوكەوتی زانستگە دەستەبژێرەكان دەكەنەوە.
زانستگەی كامبریج  و ئۆكسفۆرد قەت لەوە ناوزڕاوتر نەبوون، كوڕان دەچنە ڕاوەكچ، كێبركێیانە لەسەر ئەوە كە ناشیرینترین كچ بدۆزنەوە و لەگەڵی بخەون و ڕاوی بكەن، سواری پشتی كچان دەبن و هەڕەشەی ئەتككردنیان لێدەكەن و بەسەر پشتیانەوە  دەمێننەوە تا چەشنی ئەسپ لەسەر پشتی خۆیان هەڵیاندەدەنە خوارەوە، كۆمەڵەكانی كچان بریتین لە: سۆزانییەكان، دۆخینشلەكان، بەدلە كورتەكان، چرووكەكان.
مۆڕوێنا وۆتەرز خۆی  بینیویەتی، چۆنچۆنی ژن و پیاوان لە زانكۆی كامبریج  گوڕ بە هەڵاواردنی ڕەگەزی دەدەن. "گرۆ ئابڕووتكاوەكانی سەرمەستی" بۆ چەندین سەدە دەبێت لە  كامبریج و ئۆكسفۆرد  هەن، بەڵام هێندە ناوزڕاو نەبوون.
توێژینەوەیەك  پێشبینی ئەوە دەكات كە نیوەی كچە فێرخوازەكانی زانستگەی كامبریج دانیان بەوەدا ناوە كە دەستیان بۆ براوە یان دەستیان  لێدراوە و نقورچیان  لێگیراوە. گرۆیەكی خواردنەوەی زانكۆكەش بە ڤێدیۆ وێنەگیراون لە سەروبەندی هاتنەخوارەوەیان  بە شەقامێكدا و هەموویان هاواریان كردووە "ئەتكی كەن –rape ". ڕیزێك  بایكۆتكەریش یەكێتیی  ئۆكسفۆردیان  تەوق كردووە، چون سەرۆكەكەی بە (ئەتككردن) تۆمەتبار كراوە.
كە تازە چووبوومە كامبریج، چاونەكراوە و كاڵفام بووم و لەگەڵ یەكێك لە ئەندامانی ئەو كۆمەڵەیە ژوانم بەست. لەو كاتەوە زانیاریم دەربارەی ئەو كۆمەڵە بژاردانە دەست كەوت. لە هەر لایەكمەوە زۆر بە ڕوونی  بە یارییەكانی خواردنەوەوە دیار بوو  كە یارییەكان بۆ كات  بەسەربردنی پیاوان و ڕیسواكردنی ئافرەتان بوون. سەرباری ئەوەش گەلێك ئافرەت – بە تایبەت ئەوانەی نوێ بوون لە زانكۆكە -  ڕازی بوون بەشداری تێدا  بكەن.
"ڕاوكردنی  نەهەنگ" تازەترین یارییانە. كوڕەلاوەكان كێبركێ دەكەن لەسەر ئەوەی ناشیرینترین كچی باڕ یان یانەكە بدۆزنەوە و سەرجێیی بكەن و چەشنی نەهەنگ ڕاوی بكەن. ئینجا دواتر نۆرەی "سواریی پشتی كچی قەڵەو"ە، كوڕەكان كچێكی گەنجی خرپن دەگرن و هەڕەشەی ئەتككردنی لێدەكەن، دواتریش تا چەند پێیان دەكرێ سواری پشتی دەبن و ئەویش بێهومێدانە هەوڵی خستنە خوارەوەیان دەدات.
سوپاس بۆ خوا، من هەرگیز نەبوومەتە قوربانیی هیچكام  لەو "یارییانە"، گەرچی بوونیان بەڵگەیە  لەسەر ئەوەی كۆمەڵەكانی سەرمەستی قێزەون و هەرزەڕەفتارن، ئافرەتان وەك بازیچە دادەنێن كە تەنیا بۆ سێكس و كات بەسەربردن خوڵقاون. بەداخەوە كچە هاوڕێكانیشم لەوە ناچێ لەوان باشتر ڕەفتار بكەن.
لە كاتێكدا كۆمەڵەكانی كوڕان ناوی خۆیان دەنێن پاڵەوانەكان، پینەدۆزەكان، خێڵ، قسەكەرەكان، گرۆكانی كچان بریتین لە سۆزانییەكان Harlots، دۆخینشلەكان Ho-hoes، بەدلە كورتەكان Gymslips، چرووكەكانٍ Slags و گەلێك سەرناوی دیكەش كە دەربڕینی سەرزەنشتكارانەن.
هەرچی بتەوێ دەربارەی هەڵاواردنی ڕەگەزی  Sexism، ئەو هەڵوێست و  پێشبینییانەی كە  پێناسی گرۆكانی سەرمەستین، هەروەك  ڕەنگە دەرخەری كەلتوری نوێباوەی فێرخوازانیش بن، ئەو ناوانە پێتی دەڵێن.
ئەو كچانەش كە پێشبینییەكانی ئەو گرۆیانەیان لێ دێتە جێ، بە كهول كوێر دەكرێن. هەڵدەستنە سەرپێ و دان بە شتگەلێدا دەنێن وەك بەشداربوون لە پەیوەندیی سێ كەسی یان نووستن لەگەڵ  مامۆستایەكی زانكۆ، ئەنجا "شەرابی سزا"یان پێدەدرێت، واتە بە خواردنەوەیەكی كهولی سزا دەدرێن.
بۆچی ئافرەتان دان بەو كارانەدا دەنێن؟ یان ڕازی دەبن بەوەی بە كورتەجلێكی ژێرەوەی سەرنجڕاكێشی پەمەیی و مەمكدانێكی وەرزشییەوە ئێوارەیەك بەسەربەرن؟ یان ڕێ بە كوڕانێك بدەن كە چەندین پێكی تەكیلا (خواردنەوەیەكی كهولیی ئەمریكییە – وەرگێڕ) بخۆنەوە لە كاتێكدا ئەوان بە ملكەچییەوە لەسەر مێزێكی بێسەروبەر و كاری لەسەرپرژاو لە بەردەمیان ڕابكشێن؟
كچەقوتابییەكانی كامبریج كاتێك كرێم لە لەشی كوڕەقوتابییەكانەوە دەلێسنەوە لە گەڕەلاوژەیەكدا.
لێكدانەوەیەك بۆ ئەمە، بۆ ئەو كاتە، كە تۆ بە نیوەڕووتییەوە لەسەر مێزێك دەوەستی و هەرچی تێكەڵەیەكی كهولیی كوژەریشت پێبدەن دەیهێنیتە خوارەوە، ئەوەیە كە تۆ جێ سەرنجی هەمووانیت. تۆ وەك بەشدارێكی ئاهەنگەكە قەبووڵكراویت و شتێكی تایبەتی لای "گەنجە قشتەكان"ی زانكۆ، كە خۆشت دەتەوێت وا بیت.
لە ڕاستیدا تۆ تەنیا بەشێكی نمایشەكەیت. بەیانیی دواتر كە هەڵدەستی، بە ڕیسواییەوە هەست بەوە دەكەی كە گەدە لێككشاوەكەی دوای شەوی سەری ساڵت، ڕووبەڕووی خواردنەكانی كاری كینگ كردۆتەوە، بە هۆشیارییەكی تەواوەوە و  سەركەوتووانە سەلماندووتە "كچی دەستگەرمكردنەوە"یت  و تەواو گەمژەیت. تۆ دەتەوێ خاوەنكارەكانی داهاتووت ڕەفتارەكانت ببینن؟ یا دایكت؟ ئەتەوێ وێنەیەك لە فەیسبووك بڵاوكەیتەوە؟
هەندێك نەریتیش هەن وەك داوەتكردنێكی گوماناویی بێ ناوهێنان لە لایەن یانەی چاڵی كامبریجەوە بۆ دەستەیەك لە كچانی یەكەم ساڵی زانكۆ. هەرایەكی تریش ڕوویدا بە هۆی ئەو كارانەوە كە "ساینێتە ڕەشەكانی ئۆكسفۆرد" پێی هەستابوون، كاتێك كچەتازەكانیان داوەتكردبوو بۆ "ڕاوە ڕێوی"، كە لە میانەیدا كچان جلوبەرگی وەك ڕێوییان دەكردە بەریان و لە لایەن كوڕانی سەرخۆش و دڕندەوە پەلامار دەدران. دوای ئەوە ناڕەزایی لێكەوتەوە، بڕیاری ڕاگرتنی درا.
ئەم چەشنە چالاكییانە وێنەیەكی شێواوی زانكۆكانمانی لای خەڵكی دروست كرد، یانەی پیت Pitt Club، عەنقاكانی یانەی بەدناوی بوڵینگدۆن لە ئۆكسفۆرد، وێنەیەك لە فێرخوازانی لەخۆڕازی و خۆبەزلزان نیشاندەدەن كە لە بەندەرەكان ئاهەنگ دەگێڕن و سیگار دەكێشن و یاخەی خەتخەت لەمل دەكەن. هەمووشیان كوڕن. بێگومان جووتپێوەرییەك لەئارادیە، قسەی لەسەر نییە كوڕێكی قۆشمەچیی بیست و ئەوەندە ساڵەی یاخە لە مل و وەرزشكار، ئەتوانێت نیوەی سەرەوەی ڕووت بكات و بە دەنگی بەرز گۆرانی بڵێت، لە كاتێكدا بوتڵێك ئارەق دێنێتە خوارەوە بێ ئەوەی برۆی بەرزەوە كات. بەڵام بۆ كچە فێرخوازێك كە هەمان شت بكات، تەواو جیاوازە. هەندێك كچ ڕەنگە شان هەڵتەكێنن و گوێ بەو لەكەیە كە پێیانەوە دەلكێ، یان بەو شەرم و شكۆیەی بە درێژایی شەو پژاندوویانە، نەدەن.
ئەی دەربارەی ئەوانی دیكەمان چی؟ ئەو كردارە سێكسیزمییە ناجۆرانە –وە ئەو ئافرەتانەش كە دنە دەدرێن بخلیسكێنە ناوی- وا دەكات بۆ ئێمە سەخت بێت كە بە جددی لە كورسییەكانی پێشەوەی فێربوونی ئەم وڵاتە قەبووڵ بكرێین. زۆر ئاسانە بڵێیت: "ئەگەر ناتەوێ بیكەیت، مەیكە" چەندین جار بووە من و هاوڕێكانم، ڕێك ئەمەمان كردووە.
ئێمە سەیرمان دەكرد كاتێك هاوتەمەنەكانمان جلەكانیان دادەكەند و خواردنەوەی كهولیی جێگومانیان دەهێنایە خوارەوە، لەو باوەڕەشدا بوون ئەمە تەنیا كەمێك خۆشییە. بەڵام سەرەنجامەكانی بۆ سەرتاپای ئافرەتانی گەنج زۆر لەوە ترسناكترە. من هاوڕێیەكم هەس كە ئێستەكانە ڕەتی دەكاتەوە تێكەڵیی كۆمەڵەكانی خواردنەوەی كۆلێژ بكات، چون جارێك هانیاندابوو كە خۆی ڕووت كاتەوە و مەمكەكانی كە كەمێك لە قەوارەی ئاسایی گەورەتر بوون، پیشانی ئەوانە بدات كە لە ژوورەكەدا بوون،
ئەوان وا بیر دەكەنەوە كە ئافرەتان تەنها و تەنها بۆ سێكس خوڵقاون
هاوڕێیەكی ترم هەیە كە هەمیشە دڵەڕاوكێی ئەوەی هەیە كە بەدناوییەكەی پێش خۆی بكەوێت لە ساتی بەستنی ژوانگەلێكی دروستدا، چون نازناوی "لەشجوانی كۆلێژ"ی بەدەستهێناوە (( لێرەدا وشەی بێنج پرێس Bench-press مانای ئەوە دەگەیەنێت كە یەكێك لەسەر بێنجێك ڕاكشێ و دەمبڵسی یاری لە خۆی دوورخاتەوە  بە مەبەستی وەرزشكردن، بەڵام لێرەدا بۆ مانای لەش دەرخستن خوازراوەتەوە – وەرگێڕ))
ئەم كچانە خۆ دەیانتوانی بڵێن نەخێر، بەڵام فشاری هاوتەمەنەكانی دەوریان، وای لێدەكردن كە لە دواییدا بەدترین نازناو (بێزاركەر- موزعیج)یان بەسەردا ببڕێت. كۆمەڵەكانی مەستیی ئۆكسبریج (مەبەستی لە ئۆكسفۆرد و كامبریجە – وەرگێڕ) بەم چەشنە چیڕۆكانە دەناسرێنەوە. ئەوەی تۆقێنەریشە، ئەوەیە كە بە ئاسایی دادەنرێن. هەروەك لە سەرانسەری وڵاتدا "ئاسایی"ن. بڕۆ بۆ لیدز، مانچستەر، ڕیدینگ، لەندەن یا هەر زانكۆیەكی دیكەی وڵات و هەندێك هەڵسوكەوتی سێكسیزمیانە لە كەلتوری خواردنەوەی زانكۆكاندا دەدۆزیتەوە. ئەمە بۆتە ڕاستییەك لە سەردەمانێكدا كە ماڵپەڕێكی وەك یونیلادماگ. كۆم زیاتر لە 500 هەزار لایكی لە فەیسبووك هەیە، لەوێشدا "جلی سەرنجڕاكێش" كۆدێكە بۆ ئەو ئافرەتانەی تا بكرێت كەمترین و كورتترین جل دەپۆشن.
ئەوەی ئەم هەڵاواردنە ڕەگەزییە خراپتر دەكات بۆ ئافرەتانی ئۆكسبریج، هەستكردنی ئێمەیە بە ناعەدالەتی. بوونی ئافرەتان لەو زانكۆیانە ڕێك بۆ هەمان سەردەمی بوونی هەندێك لەو گرۆ سەرمەستییە بەناوبانگانە دەگەڕێتەوە، ئەمەش ڕەوای هەق نییە (پیت كڵەب لە ساڵی 1830 دامەزراوە، ئافرەتانیش لە ساڵی 1869 دەستیان بە خوێندن كردووە لە كامبریج)، ئێمە هەمان هەلی كۆمەڵایەتیمان پێ نەدراوە.

ئافرەتان لە ساڵی 1869وە لە كامبریج دەخوێنن، (كۆلێژی پاشاكانە كە وێنەی گیراوە) و هێشتاش هەڵاواردنی ڕەگەزی زاڵە.
ئەو كوڕەی من ژوانم لەگەڵدا بەست، ئەندامی یانەی مەستیی دەستەبژێرەكان بوو، كە ڕۆیشت بۆ داوەتگەلی سەروو 80 پاوەندی. چاوی بە پیاوانی كاریگەر، سەرنجڕاكێش، بەهرەدار و زیرەكی سەرتاسەری جیهان كەوت، تەنها و تەنها لەبەر ئەوەی "كۆنە هاوڕێ" بوون. ئەو تۆڕێكی پتەوی پەیوەندی دروستكرد كە گرێنتی ئەوەی بۆ دەكات لە دانەمەزران بێباك بێت. ئایا من هەلێكی ئاوام بۆ ڕێكدەخرێت؟ بێگومان نەخێر، ئەی لە داهاتوودا؟ نا، مەگەر میوانێكی جلكورتی داوەتەكانی ئەو گرۆ سەرمەستییانە بم.
كوا یانەی پلاتی كامبریج یا تاتچەری ئۆكسفۆرد؟ لە كامبریجدا كۆمەڵەی بێرد و پەراوێزخراوەكان هەن. هەرچەندە، ئەوی یەكەمیان گروپێكی ئێجگار بچووكن كە بە ناوی ماری بێردی كلاسیكی كراوە، هەرچی دووەمیانە باشتر ناسراوە چون ئەندامگەلێكی هەن كە زۆر باشن لە دۆزینەوەی دۆستی كوڕ. بە هەڵە لێم تێمەگەن،  من نامەوێت ئافرەتان لاسایی هەڵسوكەوتی ئابڕووبەرانەی كوڕان بكەنەوە. لە ڕاستیدا زۆرترینمان لە زانكۆدا بە سادەیی ئەوەمان پێ چاترە كە شەوە وەحشەتناكەكانی خواردنەوە ئێمەی نەگرتۆتەوە.
لینكی ڕاپۆرتەكە بە زمانی ئینگلیزی:
http://www.dailymail.co.uk/news/article-2638373/Harpooning-whales-Fat-Girl-Rodeo-women-bad-men-sexist-university.html