Share on facebook
پێویستە وانەی هونەر ببێتە بەشێكی جیانەكراوە لە پلانی فێركردن و پرۆگرامەكان
سێ شەممە, 13 شوبات 2018 08:33


بەكر كةریم حەسەن
* بەرێوەبەری گشتی چاڵاكی وەرزش و هونەر

* ماستەر لە كارگێری پەروەردەیی

فەیلەسوفی بە ناوبانگی یۆنانی ئەرستۆ دەلێ" هونەر جۆرێكە لە جۆرەكانی چارەسەر".
پەروەردە بە شێوەیەكی گشتی واتە هەوڵی گۆڕینی ڕەفتاری قوتابی و فێركارە ، بەڵام پەروەردە هونەری واتا هەوڵی گۆڕینی ڕەفتارەكانی قوتابی لە رێگای پیادەكردنی هونەری بەرەوباشتر بەو شێوەیەی كە سوودی لێ ببینین و زانیاری و شارەزاییان پێ ببەخشێت لە هەمان كاتیشدا دەربڕی ناخی كەسەكانە لە رێگای ئەو هونەرەی پیادەی دەكات.
هونەر بە گشتی (مۆسیقا و شێوەكار و شانۆ و رۆشنبیری گشتی شیعر و پەخشان و تاد....) دەگرێتەوە هەریەكێك لەوانە گرنگی و بایەخی تایبەتی هەیە لە ژیانی كەسەكان بە تایبەتی و كۆمەڵگە و ووڵات بەگشتی ، هەر ووڵاتێك گرنگی بە هونەر و داهێنان و تەكاندان نەدات كەسە چاڵاك و داهێنەر و كاریگەرە بەتواناكان بزر دەكات لە كۆمەڵگە ، بۆیە پێویستە بایەخ بە هونەر بدرێت لە ناخی قوتابی بچێندرێ لە رێگای وانەی هونەری لە قوتابخانەكان لە هەمان كاتیشدا ڕەفتارە هەلەكان كەمتر دەبنەوە،دەتوانرێ سوو لە كاتە بەتاڵ و زۆرەكات وەربگیرێ لە كاروشتی باش چونكە گرفتی ڕاستەقینەی ژیانی هەر مرۆڤێك  كاتی بەتاڵە ئەگەر بە شێوەیەكی درووست و ڕاست  ئەو كاتە بەكارنەهێنین بۆ سوود گەیاندن  بە خۆمان و كۆمەڵگە ، ئەوا كاتێكی بە فیرۆدراو  بە سەر چوو دەبێت وە بابەتی هونەریش قوتابی هان دەدات ئەوكاتەی هەیەتی بەكاری بهێنێ لە بیركردنەوە و ئەندێشە و داهێنان و توانایی لەسەر جێ بەجێ كردنی ئەو بیركردنەوە و ئەندێشەیە لە رێگای وێنە و مۆسیقا و شیعر و نوسین و بوارە جیاوازەكانی تری هونەر لە هەمان كاتدا  هاندەرێكی باشی قوتابی دەبێت لە سەر دەربڕین كە پێویستە قوتابی ناخی خۆی دەرببڕێ لە رێگای هونەر بە گشتی چۆن فێری بووە و بتوانێ لە رێگای بیرۆكەی پایەمەكەی بگەیەنێ ئەوەش ڕێگایەكی نوێی دەربڕینی قوتابی دەبێت ، لەهەمان كاتیشدا توانایی و داهێنانی قوتابی نیشان دەدات كە لەگەڵ بە سەر چوونی كات دەبێتە قوتابیەكی بلیمەت ، دەبینین كۆمەڵگە و ووڵاتە پێشكەوتووەكان شانازی بە هونەرمەند و شاعیر و نووسەر و زانا و سەركردە بلیمەتەكانیان دەكەن.
جگە لەوەش لە ووڵاتانی پێشكەوتوو گرنگی و بایەخی تایبەت بە وانەی هونەر دەدرێت لە قوتابخانەكان وانەكان لەكاتی خۆیدا دەخوێندرێت و فەرامۆش ناكرێن و مامۆستای پسپۆری تایبەت بە هونەر و جۆرەكانی لە قوتابخانەكان هونەر بە بەقوتابیان دەلێنەوە بە شێوەی تیۆری و پراكتیكی و كاتی تایبەتی بۆ تەرخان دەكرێت ولە زۆریەی ووڵاتان هەفتانە (3)سێ وانەی هونەری دەخوێندرێ  و قوتابیان دەتوانن پیادەی حەز و ئارەزوو و خواستەكانی بكەن و بەهرەكانیان ببینرێ لەر ێگای بابەتی هونەری كە لە پرۆگرامەكانیش گرنگی تایبەتی پێدراوە  بە پێی پۆڵەكان، هەر بۆ نموونە  وڵاتی ئیماراتی عەرەبی (5)پێنج قوتابخانەی تایبەت بە فێربوونی هونەری هەیە بۆ پێگەیاندنی نەوەیەكی تایبەت بە توانا و پسپۆر لە بواری هونەری بە پێی پێوەرە نێودەوڵەتیەكان كە قوتابیانی دەرچووی قۆناخی نۆیەمی بنەڕەتی وەردەگرێت.
ئەگەر بە كورتی چاوێك بخشێنین بە خوێندنی هونەر لە قوتابخانەكانی هەرێمی كوردستان لە قۆناخی بنەڕەتی و ئامادەیی دەبینین تاڕادەیەكی زۆر ئەو بابەتە  فەرامۆش كراوە ناخوێندرێ و گرنگی پێنادرێ  بگرە لەوانەیە لە زۆرێك لە قۆتابخانەكان  لە خشتەی وانەكان بابەتی هونەر بوونی نەبێت ئەگەر هەبێت بزر بووە و بابەتی تر لە جیاتی دەخوێندرێ، لە رێگای هونەرەوە دەتوانین بیرو ئەندێشەی قوتابی بكەینە كردار و پراكتیزە بكرێ فێری  وێنەكێشان و چیرۆك نوسین و شیعر نوسین و جۆرەكانی تری هونەر بكرێ ، بۆیە گرنگە وەزارەتی پەروەردە بایەخی تایبەت بە هونەر بدات و ببێتە بەشێكی جیانەكراوە لە پلانی فێركردن و لە پرۆگرامەكان بە پێی پۆڵ و قۆناخەكان پرۆگرامی تایبەت بە هونەر هەبێت لە قوتابخانەكان مامۆستای هونەری پسپۆری دابین بكرێت و لە رێگای سەرپەرشتیارانی هونەری بەدواداچوون بكرێ و بەرێوەبەری قوتابخانەكان  ئەو بابەتە لە خشتەی وانەكان فەرامۆش نەكەن و لە كاتی پێویست پێشانگای جۆراوجۆری هونەری تایبەت بە قوتابخانە بكرێتەوە و بەهرە و توانای قوتابیان دەربخرێ و لە داهاتوودا قوتابیە بەهرەمەندە هونەرییە جۆراوجۆرەكان كەسانی بلمیەت و بەتوانایان لێ دەردەچێت لە بواری هونەری كە مایەی شانازی میللەتەكەمان دەبێت هەروەكو سەرۆكی وویلاتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا جۆن كینیدی دەلێ " نابێ لە بیر بكەین هونەر وێنەیەك نییە لە وێنەكانی پڕوپاگندەی ڕامیاری بەڵكو وێنەیەكە لە وێنەكانی ڕاستی".