Share on facebook
رەشپێستەكانیش ئازاد بوون، بەڵام كورد نا؛ ئایا دوژمنانی كامەمان دڕندەترن؟
دووشەممە, 10 ئەیلول 2018 07:01

 

 

 

یادگار ئیسماعیل

بە مێژووی مەینەتی و چەوسانەوەی كورد و كوردستانیان بەگشتیدا بچیتەوە، بە تایبەت لە سەدەی بیست و بیست و یەك بۆت دەردەكەوێت هیچ پێكهاتەیەكی ئایینی و نەتەوەیی بەقەد كورد نەكراوەتە ئامانج. تاكە پێكهاتەیەك كە كرانە سووچێكی چەوسانەوە رەسەنە ئەفریقاییە رۆژئاواییەكانن، كە لە زۆر رووەوە بەراورد كردنەكەیان زۆر كۆك نابن، بەڵام لە بەراوردكردنی و دژ و بەرامبەرەكانیان چەند وانەیەك فێر دەبین.

سپی پێستەكان یان كۆكێژیەكان (قەفقاس) لە ئەوروپا و ئەمریكاكان لە سەردەمی كۆلۆنیالیزم و داگیركاری ئەوروپی دەستیان داوەتە چەوساندنەوەی رەشپێستەكان. ئەوان لەوەدا بە زانست و ئایینی ئەو سەردەم پاڵپشتی دەكران. بۆ نمونە دەگوترا لە ڕووی گەشەوە مرۆڤی ڕەش كامڵ نەبووە و ماویەتی تا سپی بێت و بێتە لوتكەی كامڵیی. لە هەمان كات بە رەشپێستەكان دەگوترا ناشارستان و بێ باوەڕ، بەو بیانووەی شوێنكەوتەی مەسیح نەبوون. هەرچۆنێك بێت، وایان لە ڕەشپێستەكان كردبوو خۆشیان وا بیر بكەنەوە. لەوەدا داگیركارەكانی كورد زۆر خراپتریان بە كورد كردووە؛ كورد هەیە نەفرەت لەبوونی خۆی و فەرهەنگ و فەلسەفە و ئایینە خۆجێیەكانمان دەكەن، ئەمە نەك لە كاتی نەبوونی كارەبا و موچە و كار، لە كاتی ئاسایی!

ئەوەش بە لایەك، لە لایەكی تر، بۆ بەراوردكردنی دوژمنەكانمان؛ دیارە عەرەب و تورك و فارس بەردەوام بۆ زاڵكردنی خواستی فەرهەنگیی و نەتەوەیی خۆیان و زۆر جار ئایینیش، كوردیان خزاندۆتە دونیایەك لە قسەی پوچ و هەڵبەستراوی وەك نەوەكانی ئەجندەكان و یەهودیەكان و ئاگر پەرستەكان و هتد... كە هیچ ڕاستیەكی زانستی هەڵنەگرتووە. ئەو لایەنانەش بۆیە زۆرتر كاریگەر بوون، چونكە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ناوەندی دروستبوون و گەشەی ئایینەكانە. لێرە بە جۆرێك لێكچوون هەیە لەگەڵ چەوسانەوەی ڕەشپێستەكان لە لایەن سپی پێستەكان.

دوژمنەكانی دۆزی سیاسی كوردستان بەوەش نەوەستاون تەنها ناوی دێهات و شارەكانت بگۆڕن یان زمانەكەی بخەنە پاڵ زمانەكانیان یانیش بە برا بچووكی بەشمەینەت و بێ میرات، ئەوان بوونی كورد و كوردستان بە پیلانی دەرەكیی دەزانن، نەك خواستی گەلێكی زۆرینە موسڵمانی قوربانیدەر و دێمۆكرات و كراوە و پێشكەوتنخواز. لە كاتی ئەنجامدانی ریفراندۆمی سەربەخۆییش بینیمان چۆن بە دەستكەوت و خواستەكانماندا دەڕشانەوە و لە هەمان كات مەكینەی راگەیاندنی سێ دەوڵەتیان دژی كوردستانیان خستبووەگەڕ و منداڵەكانیشیان بە دژایەتی كورد و كوردستان جۆش دایەوە. لێرەدا جیاوازییە زەقەكە بەدەر دەكەوێت، بڕوانە نزیكەی ٣٠ سەدەیە لە پێكهاتەی سیاسی لەگەڵ یان لەناو فەرمانڕەوایی فارس ژیاوین، ١٤ سەدەیە لەگەڵ عەرەب هاوئایینین و زیاتر لە ٧ سەدەیە تورك بۆتە خاوەنماڵمان، كەچی تۆسقالێك مرۆڤایەتیان بەرامبەر بە ئێمە ناجوڵێت و بوونی ئێمە بە نەبوونی خۆیان دەزانن و بە پێچەوانەشەوە. كەچی سپی پێستەكان نەك لە سەرەتا تاك تاكە دژایەتی كۆیلایەتیان دەكرد و لە سەدەی بیست و دوای كۆلۆنیالیزم پاڵپشتیان لە ڕەشپێستەكان دەكرد، بەڵكو دەیان و سەدانیان لە پێناو ئەواندا بوونە قوربانی؛ دیارە كەسایەتی سیاسی مەزن هەبووە نەیتوانیوە لە هەڵبژاردنەكان بەهۆی پاڵپشتی لەوان سەربكەوێت، هتد... كوردم دەوێت ناوی نەك دە دووان سیانێكی سیاسی و ناودار لە فارس و عەرەب و تورك بهێنێت رۆژێك لە رۆژان بانگەشە و هەڵمەتیان بۆ پاڵپشتیكردنی كورد كردبێت، نەك تەنها كورد، بەڵكو بۆ نا فارس و نا عەرەب و ناتوركێكیش! نیە!

كەواتا گومانی تێدا نیە، تەنها لەسەدەی بیست و بیست و یەكیش بێت، دوژمنانی كورد لە كۆی دوژمنەكانی تەواوی نەتەوەكانی جیهان نامرۆڤانەترن. ئەوان بە ڕەوای نابینین زمانی كوردیی بخوێندرێت، نەبادا فەرهەنگی دەوڵەمەندی كوردی زیندوو بێتەوە و شوێنی فەرهەنگی سەپێندراوی ئەوان بگرێتەوە.

نمونە زۆرن بۆ ئەوەی بۆ خۆمان و جیهانیانی ڕوون بكەینەوە كورد و كوردستانیان بە تەواوی پێكهاتەكانیان چ مەینەتیەكیان لەدەستی ئەو سێ نەتەوە خۆسەپێنە چەشتووە. بەڵام داخی هەرە گرانم لەوەیە، وەك برا لە لایەن بەناو سیاسی و بەناو ئەكادیمیەكان و بەناو ئایینییەكان سەیر دەكرێن. ئایا لە جیهانی دێپلۆماسیەتدا شتێك هەیە رێگەبدات نەتەوەیەك یەكێكی تر بچەوسێنێتەوە؟ لە جیهانی ئەكادیمیا شتێك هەیە بانگەشەی ئەوە بكات دەبێت زمانێك بەسەر زمانێكی تر و فەرهەنگ بەسەر فەرهەنگێكی تر زاڵبكرێت؟ ئایا لە ئایینەكان شتی وا هەیە بڵێت نەتەوەیەك لە یەكێكی تر باشترە ئەگەر هەمان خواش بپەرستن؟ بێگومان ئەگەر فێڵ لەخۆ كردن نەبێت شتی وا بوونی نیە.

لە سەردەمی خۆبوون و خۆییبوون، گرنگە بەرامبەر وەك بەرامبەرەكە خۆی دەیەوێت ببیندرێت، نەك من و تۆ چۆن دەیان بیبینن؛ لە سیاسەتی نێودەوڵەتی و یاسا و رێساكانی بەناو نەتەوە یەكگرتووەكانیش مافی بڕیاردان لە چارەنووسی سیاسی مافێكی بنچینەییە؛ لە ئایینەكان باوەڕ بە خۆشەویستی بەرامبەری برا؟ و هاوباوەڕ بەستراوەتەوە؟ كەواتا برایەتی فارس و عەرەب و تورك كوا؟! خۆشتان بڕیار بدەن كە ئایا ڕەشپێستەكان زیاتر چەوسێندراونەتەوە یان كورد و كوردستانیە نە فارس و نا عەرەب و ناتوركەكان؟