Share on facebook
ڕۆزا حەمە ساڵح ژنان پێكهێنەری كۆمەڵگە و خێزانن
دووشەممە, 08 تشرینی یەکەم 2018 07:07

وتووێژ- سوبحان شكۆ

ڕۆزا حەمە ساڵح چالاكوانی كۆمەڵی مەدەنی لە وتووێژێكی تایبەت بە زاری كرمانجی رایگەیاند: "ئەو ڕێكخراوانەی لە كوردستان هەن بەناوی ئافرەتان و ژنانەوە زۆر كلاسیكین و تەنها كار بۆ بەحزبی كردنیان دەكەن، نەیانتوانیوە بەشێوەیەكی تەندروست وەڵامدەرەوەی كێشەو گرفتە بنەڕەتییەكانی ژنان بن و ڕۆڵ و فشارێكی وا دروست بكەن كە ڕێگرییەك بكات لەو هەموو كوشت و بڕینەی بەرامبەر ژنان دەكرێت".

لە سەرەتای وتوێژەكەدا ڕۆزا حەمە ساڵح لەبارەی ئەوەی بۆچی دەنووسێت گووتی: "پێشكەوتنی كۆمەڵگە ئەركی سەرشانی هەموو كەسێكە، جا گەیاندنی پەیامێك بۆ هۆشیار كردنەوەی كۆمەڵگە جۆری زۆرە، نوسینیش جۆرێكە لەو جۆری پەیام گەیاندنە. نووسینەكانیشم زیاتر لە كێشەی ئافرەتان كۆكردۆتەوە چونكە ڕۆژ بە ڕۆژ زیاترو زیاتر بارودۆخی ژنان خراپتر دەبێت، هیچ ڕووناكاییەك نیە بۆ دەربازبوونی ژن، دەبینین كچان و ژنان دەكوژرێن، خۆیان دەسوتێنن، ئەتك دەكرێن، سوكایەتیان پێدەكرێت, ئەمانە هەموو هۆكارن بۆ ئەوەی كە دەینوسم گوزارشتێك بێت لەو هەموو زوڵم و ستەمەی كە لەبەرامبەر ژنان و كچان دەكرێت".

ڕۆزا، زیاتر لەبارەی جێگیركردنی مافی ئافرەتان لە هەرێمی كوردستان گووتی: "ژن لە كۆمەڵگەی ئێمەدا تاڕادەیەك و بەشكڵە گشتیەكەی مافی نییە، ئازاد نییە، سەربەخۆ نییە، خاوەنی ئابووری خۆی نییە، بڕیاردەری ژیانی خۆی نییە، مافی هەڵبژاردنی هاوسەری نییە.. لە نێو خێزان و كۆمەڵگەدا هەمیشە بە پلە دوو هەژمار دەكرێت، سنووری بۆ دادەنرێت و تواناكانی دەخنكێنرێت، خەونەكانی زیندەبەچاڵ دەكرێت و لە ڕووی دەروونییەوە ئارام نییە. ژن هیچ پێگەیەكی سیاسی و كۆمەڵایەتی نییە و هیچ كارو چالاكییەكی سوودمەند نەكراوە بۆ ژن، بەڵگەش بۆ گووتەكانم بارودۆخی ئێستای ژنە لە باشووری كوردستان, زۆر جار خوودی ئافرەتانیش دەبنە هۆكاری ژێرپێ‌ خستنی مافی ئافرەت و  بەشێكی هاوكێشەكەن،لە كلتووری ئێمەدا ئەوەندەی ژن دژایەتی ژن دەكات، پیاو هەرگیز دژایەتی ژن ناكات، بگرە هۆكارێكی گەورەی پیاوسالاریش هەر دەگەڕێتەوە بۆ پەروەردەی هەڵەی  دایكان و ئەوەش دەگەڕێتەوە بۆ نەبوونی شارەزایی و پەروەردەیەكی باش، كە پەیوەندی هەیە بە كلتوور و دین و نەبوونی سیستمێكی پەروەردەیی لە باشور. زۆرینەی ژنان حەزیان بە سەركەوتنی ژنانی نزیك لەخۆیان یان هاورێكانیان نییە، كاتێك سەركەوتنی ژنێك دەبینێت واهەست دەكات لە بوونی ئەو كەم دەكاتەوە، بە هەموو شێوەیەك لە هەوڵی ڕووخاندنی یەكترین. هەر دایكە هۆكارە بۆ هاندانی كوڕەكەی بۆ ئەوەی توندوتیژی بەرامبەر بە ژنەكەی بكات،دش حەزی بە چارەی براژنی نییە و هەروەها بە پێچەوانەشەوە ! هەوێ ژنەكان دژایەتی یەكتر دەكەن، هەر باوەژنە هانی پیاوەكەی ئەدات كە توندوتیژ بێت بەرامبەر منداڵەكانی تەنها لە بەر ئەوەی منداڵی خۆی نییە، هەر ژنە بوختان و قسەو باس بۆ یەكتر هەڵدەبەستن( ژن دەناسم ڕۆڵی خراپی لەسەر هاوڕێكەی خۆی هەبوەو لەكێشە دروستكردن لەگەڵ هاوسەرەكەیداو دوای جیابونەوەیان و دواتر خۆی هاوسەرگیری لە گەڵ مێردەكەیدا كردووە، ژن هەیە خیانەتی لە خوشكی خۆی كردووە). ئەمانە هەمووی بە گشتی لە كلتووری ئێمەدا بە زەقی بوونی هەیەو دەبینرێت ".

لەمەڕ پشتبەستەو سەرچاوەی باسی ڕووداوو چیرۆكەكانی هاوكات دانانی ئافرەتان لەسەرو كۆتوبەندی دابونەریتی كۆمەڵایەتی, ئەمەی خستەڕوو: "چیرۆكی ژیانی ڕۆژانەی دەورووبەرەكەم و ئازاری ژنان گەورەترین سەرچاوەی نوسینەكانی ڕۆزایە. هەتا ئێستا وەك نووسین تەنها باسم لە سێ تراژیدیا كردووە ئەوانیش( ژن بونی ئەمیرە، لوتبەرزی و بەرەوهەڵدێر چوون، ئارەزو قوربانی دەستی كەلتوور و تۆڕەكۆمەڵایەتییەكان) هەرسێكیان ڕووداوی ڕاستەقینەن و لە نوسینەكانیشدا ئاماژەم بەوەكردووە كە چۆن ئەو پەیوەندیەم درووست كردووە بۆ خستنەڕوو و باس كردنی.

پێویستە كار لە سەر چەند بابەتێك بكرێت: ڕێكخراو یان دامەزراوەی تایبەت دابمەزرێت دوور لە دەستی حزب بۆ ئەوەی كار بۆ هۆشیار كردنی ژنان بكەن، ئەو ڕێكخراوانەی لە كوردستان هەن بەناوی ئافرەتان و ژنانەوە زۆر كلاسیكین و تەنها كار بۆ بەحزبی كردنیان دەكەن، هەروەها بۆ دژایەتی كردنی حزبی بەرامبەر بەكار دەهێنرێن و هەرگیز كار لە سەر گرفت و كێشەكانی ژنان ناكەن، نەیانتوانیوە بەشێوەیەكی تەندروست وەڵامدەرەوەی كێشەو گرفتە بنەڕەتییەكانی ژنان بن وەك ئەوەی كە لەواقعدا هەیە، بۆیە تا ئێستا لانی كەم نەیانتوانیوە ڕۆڵ و فشارێكی وا دروست بكەن كە ڕێگرییەك بكات لەو هەموو كوشت و بڕینەی بەرامبەر ژنان دەكرێت، لەبەرامبەردا ئەوان تەنها وەك تەماشاكارێك دەردەكەون. بە بەردەوامی خولی پەروەردەی بكرێتەوە بۆ هۆشیار كردنەوەی ژنان و پیاوان و لە هەر شار و گوند و شوێنە دوور نشینەكان بنكەی خۆیان هەبێت بە شێوەیەك خەڵكی ناچار بكرێت كە ئامادەببن. ڕۆژانە لە ڕێگەی ڕاگەیاندنەكان(ڕادیۆ و تەلەفزیۆن) بەرنامەی هۆشیاری كۆمەڵایەتی پێشكەش بكرێت نەك هەندێ بەرنامەی ناپێویست كە نەك هەر سودمەند نیە بەڵكو ئاسەواری خراپیش بەدوای خوێدا جێ دەهێڵێت. لە قۆناغی سەرەتایی خوێندندا، منداڵەكان هۆشیار بكرێنەوە، كەسانی پسپۆرو شارەزا لە بواری گەشەكردنی منداڵاندا پێك بهێنرێت و سەردانی خوێندنگەكان بكەن بە تایبەتی خوێندكارانی قۆناغی پێنجەم و شەشەمی سەرەتایی بە كچ و كوڕەوە، بە وێنە باس لەو گۆڕانكاریانە بكرێت كە بە سەر جەستەیان دێت و هەندێ شارەزایی پێشوەختەیان هەبێت تا چۆن بتوانن مامەڵە لە گەڵ چوار دەوریان بكەن. دایكان و باوكان وەك هاورێ هەڵسوكەوت بكەن لەگەڵ ڕۆڵەكانیان، هەر لە منداڵی وافێریان بكەن كە هیچ شتێكی شاراوەیان نەبێت و ڕاستگۆبن".

ڕۆزا حەمە ساڵح, چالاكوانی كۆمەڵی مەدەنی لە كۆتایی وتووێژەكەدا پەیامی بۆ ئافرەتان هەبوو: "ژن ڕۆڵێكی سەرەكی هەیە لە ناو خێزاندا بەراوردبە پیاو زۆر كاریگەرترە، بۆیە دەبێت بە ئاگایی و وریاییەوە مامەڵە لەگەڵ خێزانەكەیدا بكات,پێگەی خۆی بزانێت، خۆی خۆش بوێت، ڕازی نەبێت بەوەی ڕێگری خوێندن یان كاركردنی لێ بكرێت، پارەو ئابووری بۆ ژن كە خۆی خاوەنی بێت زۆر گرنگە، كاتێك ڕووبەڕووی كێشە دەبێتەوە هەتا دەتوانێت نەیباتە دەرەوەی خێزانەكەی، كێشەكان بچوك بكاتەوە و چارەسەری گونجاوی بۆ بدۆزێتەوە".