حاجی خدر گەردی شایەت حاڵی سەدەیەك لە مێژووی گەلی كوردستان
سێ شەممە, 27 تشرینی دووەم 2018 07:57

بەرەڤان شاكر سلێمان لاچ- زاری كرمانجی-سۆران:

كاتێك دەست و چاو و هزرمان بەكار دەخەین بۆ گەڕانێك بەناو مێژووی كوردستاندا، ئاشنا دەبین بە چەندین دیمەن و دیاردەی جوان و مرۆڤ دۆستانە كەوا گەلی كوردستان پێیەوە دەناسرێتەوە و شانازیەكە بۆ گەلی كوردستان.

لەم ژمارەی هەفتەنامەی زاری كرمانجیدا سەرەنجتان بۆ ژیان و خەباتی خەباتگێرێكی كوردستان ڕادەكێشین كەوا شایەت حاڵی سەدەیەكە لە مێژووی گەلی كوردستان، ئەویش ( حاجی خدر زاهر گەردی)یە حاجی خدر خەڵكی گوندی (نەهاوە)یە لە هەرێمی شەمزینان لە باكووری كوردستان، سەبارەت بە ساڵی لە دایك بوونی حاجی خدر تا ئێستاش بە ناڕوونی ماوەتەوە هەرچەند لەسەر ناسنامەكەی ساڵی(١٩١٥) نوسراوە، سەبارەت بە ساڵی لە دایك بوونی خۆی حاجی خدر دەڵێت''ساڵەكەم لە یاد نیە چونكە لەو سەردەمە كەس خوێندەواری نەبوو،جگە لە مەلا و فەقێیەكان، بەڵام وای بۆ دەچم لەگەڵ دەستپێكی جەنگی یەكەمی جیهانی لە دایك بووبم.

حاجی لە روخساردا پیاوێكی باڵا بەرزە، دەستێك جلوبەرگی كوردی ئەو باڵا بەرزەی داپوشیووە، هەردەم جامانەیەكی حەجی لەسەردایە، كەسێكی كۆمەڵایەتی و دیوان خۆشە، پیاوێكی بە بیرە، یادەوەریەكانی خۆی لە یادە، شارەزایەكی زۆری لەسەر ئایینی ئیسلام و كولتووری كوردی هەیە، هەرگیز لە دیداریدا وای بۆ ناچی تەمەنێكی ئاوا گەورەی هە بێت.

سەبارەت بە بواری خوێندن لە كوردستان لەو سەردەمەدا حاجی گووتی''قوتابخانە نەبوون، ئەوەی هەبوو تەنها مزگەووت بوون، لە هەموو گوندێكیشدا مزگەووت نەبوون، منداڵان ئەوانەی دەیان خوێندن دەچوونە لای مەلا و فەقێیەكان وانەی قورئانیان دەخوێند، من جار جار دەچوومە مزگەوت بەڵام لەبەر كار و كەسابەت بووم نەكرا بخوێنم''.

خدر زاهر وەك زۆرێك لە ڕۆڵەكانی كوردستان بێ بەش بووە لە خوێندن ئەمەش بۆ ئەوە دەگەرێتەوە هەردەم كوردستان مەیدانی جەنگ و ململانێی نێوان داگیركەرانی كوردستان بووە، هەردەم داگیركەران ڕێگریان لە خوێندن و خوێندەواری گرتووە لە ناو گەلی كوردستان، ئەمەش لە پێناو ئەوەی رێگە نەدرێت لە دروست بوونی زانا و كەسایاتی زانست خوازی گەورە لە ناو گەلی كوردستان، بەڵام سەرەڕای ئەو هەول و پلانانەی دوژمنان چەندین زانا و كەسایەستی گەورە لە مزگەوت و تەكیەكانی كوردستان پێگەیشتوون، كەوا نەك كورد بەڵكو جیهانیش شانازیان پێوە دەكەن.

سەبارەت بە پێكەوەژیانی ئەو كاتەی كوردستان حاجی گوتی''لای ئێمە تێكەڵاوی هەبوو لە نێوان ئایینەكان، مەسیحی هەبوون، موسڵمان هەبوون، جولەكەش هەبوون، تێكرا و بە برایانە و بێ كێشە دراوسێی یەكتر بووین، بیرم نایەت هیچ كامێكیان كێشەی بۆ ئەوەی تر دروست كردبێت، سەردان و تێكەڵاوی خێزانیمان لە نێواندا هەبوو، جولەكەكان زیاتر خەریكی كاری بازرگانی و كاڵا فروشتن بوون، ئێمەش كاری كشتوكاڵ و ئاژەڵداریمان دەكرد''.

سەبارەت بە دابونەریتە كۆمەڵایەتیەكانی كوردستان حاجی دەڵێت'' شایی (دەوات)ی كوردی وەكو ئێستا نەبوون، كەسێك ژنی مارە كردبا تا رۆژی گواستنەوە نەیدەدیت، لە رۆژی شایی گێرانەكەدا زاوا بە ئەسپێك یان هێسترێك دەچووە خزمەت بوكێ و تاراكەی لەسەر سەریی بوكێ بوو لای دەبرد و سێ رۆژ و شەو شاییان دەگێرا، شێوازی شاییەكان (شێخانی، سێ پێی، قلیچ)و چەندین شایی تر بوون، سەبارەت بە مردنی كەسێك یان شەهید بوونی بە راستی ئەو كات مزگەوت كەم بوون، ئەگەر لە خیزانیكدا كەسێكیان لێ مردبا خەلكی گوند و گوندانی دەوروبەر تێكرا بەشدار دەبوون لە شاردنەوەی تەرمەكە، لە ماڵی كەسی نزیكی مردوو یان مزگەوت پرسە دادەنرا و كەسوكار و ناسیارەكانیان سەردانی دەكردن و هاوخەمی خۆیان بۆ رادەگەیاند و چەند ئایەتێكی قورئان، فاتیحە و چەند سەڵاواتێكیان دەخویندەوە''.

دوای ئەوەی جەنگی یەكەمی جیهانی لە نێوان بەشێك لە وڵاتە زلهێزەكانی ئەوروپا و ئیمپڕاتوریەتی عوسمانی لە ساڵەكانی (١٩١٤-١٩١٨)سەری هەڵدا، ئیمپڕاتوریەتی عوسمانی بە گومانی ئەوەی مەسیحیەكان خیانەت لە ئیمپراتوریەت بكەن، داوای لە مەسیحیەكان كرد چەكەكانیان دابنێن بەڵام مەسیحیەكان ملیان بۆ ئەو بڕیارەی عوسمانیەكان شل نەكرد، بوویە لە ساڵێ (١٩١٨)دا عوسمانیەكان دەست دەكەن بە دەركردن و گرتنی مەسیحیەكان لە ناوچەكانی ژێر دەسەڵاتی عوسمانیەكان، لە ئەنجامدا شەڕی نێوان عوسمانی و ئینگلیزەكان روویدا، هەربوویەش مەسحیەكانی ئەو ناوچانەی ژێر دەسەڵاتی ئیمپڕاتوریەتی عوسمانی كوچیان كرد.

سەبارەت بە  كۆچی مەسیحیەكان حاجی خدر گووتی''موسڵمانەكان دەستیان كرد بە شاردنەوەی مەسیحیەكان بەڵام دواتر حكومەت بەوەی زانی و ئەو كوردانەش كەوا مەسیحیان شاردبوونەوە توشی كێشە كردن، ئیدی ئەوە بوو مەسیحیەكان دەركران و هاتن بۆ دیانا و هاودیان و هەریر چەند ناوچەیەكی تری كوردستانی باشوور''.

ئەم بیرەوەریانەی حاجی دەرخەری ئەو راستیەن پێكەوە ژیانی ئایین و باوەرە جیاوازەكان لە كوردستان مێژوویەكی دێرینی هەیە، ئەو گومانانەش لادەبات كەوا دەگوترێت گەلی كورد دەستیان هەبووە لە كۆمڵكوژی ئەرمەنیەكان، كورد نەك دەستی هەبووە بەڵكو رۆڵیان هەبووە لە پاراستنی مەسیحی و ئەرمەنیەكان.

سەردەمی منداڵی و گەنجی حاجی خدر هاوكات بووە لەگەڵ جەنگی یەكەمی جیهانی و دروست بوونی قات و قڕی و بڵاوبونەوەی نەخۆشی، لەو سەردەمەدا گەلی كوردستان لە بارودۆخێكی زۆر  ناخۆش و نا هەمواردا ژیاوە، لە لایەكەوە دەوڵەتی عوسمانی ڕۆخا و لە لایەكی ترەوە كوردستانی گەورە دابەشكراوە، بوویە لە هەموو لایەكەوە ناخۆشی بەروكی كوردستانی گرتبوو.

سەبارەت بە دابەشكردنی كوردستانی گەورە لە نێوان داگیركەراندا حاجی خدر گووتی''ئەگەر چی دوژمنان بەردەوام خەریكی دابەشكردنی خاكی كوردستانی گەورە بوون، بەڵام بوویان نەكرا  كوردستانی بوونمان لە دڵدا بسڕنەوە، ئەوەی لە نیوان بەشەكانی كوردستان دانرابوو تەنها سنورێك بوو خۆیان حسابیان بۆ دەكرد، بەردەوام پەیوەندی لە نیوان بەشەكانی كوردستان هەبوو، پەیوەندیەكان لەسەر ئاستی خزمایەتی و شۆڕەش و بازرگانی بوون''.

لەم ساڵانەدا بوو شۆرەشی یەكەمی بارزان بە سەركردایەتی (شێخ ئەحمەد بارزانی) دەستی  پێكرد و خەلكی كوردستان پشتگیریان لە شێخ ئەحمەد كرد، هەروەك چۆن شێخ سەردانی باكووری كوردستان كرد و لە لایەن خەلكی باكووری كوردستانەوە پێشوازی لێكرا، سەبارەت بە سەردانی شێخ ئەحمەد بارزانی بۆ باكووری كوردستان حاجی خدر گووتی''كاتێك گوێبیستی ئەوە بووین شێخ ئەحمەد دەستی بە شۆڕەش كردووە دڵمان خوش بوو و پەیوەندیمان پێوە كرد، دوای ماوەیەك شێخ ئەحمەد هاتە باكوور، دەوڵەت بەدوای شێخدا دەگەڕان لە گوندی (بیسكا) كەسەك هەبوو بە ناوی (مەلا مەحمودێ بیسكا) شێخ ئەحمەدی لە ماڵی خۆیدا پەنادا، حكۆمەت زۆر بەدوای شێخ ئەحمەد گەران بەڵام بوویان نەدۆزراوە''.

سەبارەت بە كەسایەتی شێخ ئەحمەد حاجی بەردەوام بوو و گووتی''شێخ پیاوێكی باڵا بەرز بوو، دەستێك جلوبەرگی كوردی ڕەسەنی لەبەر بوو، زۆر لەسەر خۆ و میهرەبان بوو، هەر بە دیتنی ئەوەوە دڵت نەرم دەبوو، پیاوێكی كومەڵایەتی و دیوان خوش بوو، خەلكی هەرچی كێشە و گرفتێكیان هەبووایە بە شێخیان دەگووت و چارەسەری دەكرد، بە راستی تا ئێستاش سەرسامم بە كەسایەتی شێخ ئەحمەد''.

دواتر شێخ ئەحمەد گەڕایەوە باشووری كوردستان، لە لایەن حكۆمەتی ئەو كاتەی عێراقەوە دەستگیر كرا و گواستراوە بۆ باشووری عێراق، دواتر شۆڕەشی دووەمی بارزان بە سەركردایەتی بارزانی نەمر دەستی پێكرد، خەلكی كوردستان راستەوخۆ پەیوەندیان بە شۆڕەشەوە دەكرد، لە هەر چوار پارچەی كوردستان كوردان دڵیان بەو شۆڕەشە خوش بوو، دوای ئەوەی بارودۆخی سیاسی ئێران تێكچوو و دەرفەتێك بۆ كوردستان رەخسا بۆ دامەزراندنی دەوڵەتێك، خەلكی رۆژهەلاتی كوردستان بە سەركردایەتی قازی محەمەد بریاری دامەزراندنی كۆماری كوردستانیان دا، دواتر چەندین پیشمەرگە بە سەركردایەتی بارزانی نەمر خۆیان گەیاندە رۆژهەلاتی كوردستان بە مەبەستی پاراستنی ئەو دەستكەوتە گەورەیە و میژوویەی گەلی كوردستان، زاهر گەردی  باوكی حاجی خدر یەكێك بووە لەو پێشمەرگانەی لە شۆڕەشی دووەمی بارزان دەستی داوەتە چەكی شەڕەف و بەرەو رۆژهەڵاتی كوردستان هەنگاویان ناوە بۆ پاراستنی كۆماری كوردستان، لە بارەی چوونی بارزانی نەمر بۆ رۆژهەڵات حاجی بە هەڵكێشانی ئەخێكەوە گووتی''دوای دەستپێكردنی شۆرەشی دووەمی بارزان پەیوەندیمان بە شۆرەشەوە كرد، باوكم لەگەل بارزانی نەمر بەرەو رۆژهەڵات چوو و هەر لەوێ شەهید بوو، لەو ساڵانەدا بوو من هاوسەرگیرم كرد و ئەركی بەرپرسیاریەتی خێزانم لەسەر شان، ئەو كات هەركەسێك لە هەر شوێنیك هات با دەنگوباسی كۆمار و كوردستانمان لێی دەپرسی، شەو و رۆژ دوعامان دەكرد كەوا سەركەوتوو بن، بەڵام زۆری نەبرد خیانەتیان لە كۆماری كوردستان كرد، ئەو خەونەی گەلی كوردستانیش نەما''.

سەبارەت بە ڕۆخانی كۆمار حاجی خدر گووتی''بە راستی كارەسات بوو، گەلی  كوردستان دڵیان بە كۆمار خۆش بوو، هەموو كەس پێكەوە و لە هەموو بەشە دابەشكراوەكانی كوردستانی گەورەدا هەوڵیان دا كۆمار بپارێزن، كاتێك دەنگوباسی ڕوخانی كۆمارمان پێگەیشت خەم هەموومانی داگرت، دڵمان پڕ بوو، چەندین كەس لە خەماندا نەخۆش كەوتن، بە راستی كارەسات بوو، هەواڵی شەهید بوونی باوكمان و ڕوخانی كۆمار دوو هەواڵی كارەسات بار بوون بۆ ئێمە، دوای ماوەیەك بارزانی گەڕایەوە باشوور ئاگاداربووم بارزانی دێتە ناوچەی (گادەر) لەوێ بارزانی نەمر پێشمەرگەی كۆكردنەوە و گووتی دوای چەند ساڵ كۆمارێكمان دامەزراند بەڵام خیانەتكاران و دوژمنان چاویان بەو كۆمارە هەڵنەهات و ‌هەوڵی رۆخاندنی كۆماریان دا، چارەمان نیە دەبێت بەرەو سۆڤیەت بڕوین، ئەو كارەساتانەی بەسەر كورد هاتوون بە سۆڤیەتیان دەگەینین، كێ دەیەوێت لەگەڵ من بێت با بێت ئەوەی لەگەڵ من ناهێت با لەگەڵ شێخ ئەحمەد بچن بۆ ناوچەكانی خۆیان، ئا لەو رۆژەدا كارەستێك بوو،پیاوم دەدیت شۆڕەشگێر بوو لە خەمی كوردستاندا دەگریا، شین و گریان بوو، ئەو بوو چەندین پێشمەرگە بڕیاریان دا لەگەڵ بارزانی بچنە سۆڤیەت، لەبەر ئەوەی باوكم نەمابوو و ئەركی بەرێوەبردنی خێزان لەسەر شانی من  بوو، بۆیە بارزانی نەمر فەرمانی كرد خێزانەكەم بەجێ نەهێڵم، بارزانی و هەڤاڵانی چوون و ئێمەش لەگەڵ شێخ ئەحمەد بارزانی ماینەوە ".

سەبارەت بەو ساڵانەی كەوا بارزانی نەمر و هەڤاڵانی لە سۆڤیەت بوون، حاجی خدر گووتی''بارزانی و هەڤاڵانی چوون و بێ هەواڵ مانەوە بەر لەوەی بگەنە سۆڤیەت لە رێگادا خەباریان بۆ ئێمە دەهات، بەڵام دوای گەیشتنیان بە سۆڤیەت بێ خەبەر مانەوە، ساڵانێكی زۆر ناخۆش بوون، داخی روخانی كۆمار و چوونی بارزانیەكان بۆ سۆڤیەت هەموویانی داگرت بوو، بەڵام وەك هەموو جار گەلی كوردستان خۆیان بە دەستەوە نەدا و چاوەرێی دەرگایەك بووین بۆ ئەوەی لەسەرمان بكرێتەوە".

دوای ئەو كودەتا سەربازیەی سالێ (١٩٥٨) بە سەركردایەتی عبدالكریم قاسم دەستی پێكرد و سیستەمی پاشایەتی لە عێراق روخا، عبدالكریم قاسم بۆ بە یەكەمین سەرۆك كۆماری عێراق و داوای لە بارزانی نەمر كرد بگەرێتەوە بۆ دانوستانكردن لەسەر پرسی كوردستان، بارزانی كەوا هەردەم دەیویست بە ئاشتیانە كێشەكان چارەسەر بكات، بڕیاری گەرانەوەی دا، لە ساڵی (١٩٥٩) لە لایەن گەلی عێراقەوە پێشوازیەكی گەرمی لێ كرا، دوای كۆبونەوەی بارزانی نەمر و عبدالكریم قاسم بارزانی داوای مافی گەلی كوردستانی كرد، لە لایەن حكومەتی عێراقەوە بەڵێنی جێبەجێ كردنی ئەو مافانەی پێ درا، بەڵام زۆری نەكێشا حكومەت پاشگەز بووە لە بەڵێنەكانی خۆی و خۆیان لە بەڵێنەكان دزیەوە، لە بەرامبەردا لە ساڵی (١٩٦١) شۆڕەشی ئەیلولی پێشكەوتن خواز بە سەركردایەتی بارزانی نەمر دەستی پێكرد، حاجی خدر وەك پێشمەرگەیەك بەردەوام بوو لەسەر گێرانەوەی بیرەوەریەكانی خۆی و گووتی''دوای كۆمار خەڵكی كوردستان توشی خەموكی ببوون، بەڵام دەستپێكردنی شۆڕەشی ئەیلول وەچەرخانێك بوو بۆ گەلی كوردستان، من ئەو كاتە كەوا لاوێكی پێگەیشتوو بووم، داوام لە بارزانی كرد ببم بە پێشمەرگە ئەویش رازی بوو، هەرچەند پێشتر چەكدار بووم هەردەم لەگەڵ شۆڕەشدا بووم ،بەڵام لە ساڵی(١٩٦١) بە فەرمی بوومە پێشمەرگە، لە چەندین داستاندا بەشدار بوویمە، جارێكیان لە لایان بارزانیەوە فەرمانمان پێ كرا خۆمان بگەینینە چیای سەفین لەوێ روبەرووی هیزێكی سەربازی ببینەوە، ژمارەیەك پێشمەرگە خۆمان گەیاندە چیای سەفین لەوێ شەو گەیشتین تا بەرەبەیان تەواوی چیای سەفینمان لە دووژمنان خاوێن كردەوە، لەو روبەروبوونەوەیەدا مەحمود كاوانی شەهید بوو، بەڵام سەركەوتنێكی گەورەمان تۆمار كرد، دەرسێكی وامان دا بە دوژمن بۆ ئەوەی تا ئەبەد لە بیر نەكەن''.

خدر زاهر لە ناو رێزەكانی پێشمەرگە و تەنانەت لای بارزانی نەمر جێگای رێز و گەورەی بووە، هەربوویەش بارزانی چەندین ئەركی سەربازی پێ دەسپێرێت، بەردەوام لە پەیوەندی دا بوویە لەگەل بارزانی نەمر و سەركردایەتی شۆڕەش.

لە ئەنجامی ئەو هەوڵە نێودەوڵەتیەی دژی شۆڕەشی كوردستان درا شۆڕەشی ئەیلول لە ساڵی (١٩٧٥) توشی نسكۆهات، سەبارەت بە نسكۆی شۆڕەش حاجی گووتی''ساڵانێكی زۆر پێشمەرگایەتیمان كرد، لە زۆر شەڕدا لە مردن ڕزگارمان بوو، زۆر ناخۆشیمان دیت بەڵام هیچ كامێكیان وەك نسكۆی شۆڕەش داخ لە دڵی نەكردین، بە راستی كارەسات بوو، شین و ڕۆ رۆِ بوو، هەر كەسێكت دیتبا خەم ناخ و روخساری داگرت بوو، بارزانی فەرمانی كرد شۆڕەش توشی نسكۆ هات، باشتر وایە لە ئێستادا چەكەكانمان دابنێین چونكە جگە لە خودا هیچ هاوكار و پاڵپشتێكمان نیە، بۆیە هەر كەس ئازادە لە ناوچەكانی خۆی دەمێنێتەوە یان كۆچ دەكاتە ناوچەكانی توركیا و ئێران،ئەوەبوو بڕیاری ئەوەمان دا بچینە ئێران ، لەوێ دوای ماوەیەك مانەوە چەكمان هەڵگرتەوە، تا ساڵی (١٩٩١) لە ئێران ماینەوە، ساڵانێكی ناخۆش بوون، لە لایەك شۆڕەش توشی نسكۆ هاتبوو لە لایەكی ترەوە لە زێدی خۆمان دوور بووین، لە ئێران كارمان دەكرد هەركاتێكیش لە لایان سەركردایەتیەوە ئەركێكی نەتەوەیمان پێ سپێردرابا جێبەجێمان دەكرد".

لە درێژەی گێرانەوەی سەرگوزەشتەی ژیانی خۆی حاجی خدر باسی لە وەفاتی بارزانی نەمر كرد و گووتی''ئاگادار بووین بارزانی بە مەبەستی چارەسەری نەخۆشی لە ئەمریكایە، ماوەیەكی زۆر لەوێ مایەوە دواتر دەنگوباسی ئەوە هات بارزانی وەفاتی كردووە، كارەساتێكی گەورە بوو لە هەموو لایەكەوە دەنگی گریان دەبیسترا، كەس نەبوو نەگریێت دوای ماوەیەك تەرمی بارزانی نەمریان هێناوە، لە رێورەسمێكی شایستەدا تەرمی بارزانی گەیشتەوە خاكی رۆژهەڵاتی كوردستان، خەڵك لە هەموو لایەكەوە هاتبوون بۆ پێشوازی كردن لە تەرمی بارزانی نەمر، ئەو رۆژە دونیامان لێ گەیشتبوو یەك، بەڵام زۆری نەكێشا ئیدریس بارزانی دەسەڵاتی سەركردایەتی شۆڕەش و پارتی گرتە دەست، ئیدریس بارزانی زۆر بە حەكیمانە و لێهاتویەوە سەركردایەتی شۆڕەشی دەكرد،  دوای وەفاتی بارزانی پەیوەندیم زۆر خۆش بوون لەگەل سەرۆك بارزانی و كاك ئیدریس پەیوەندیەكانیش بۆ ئەو كاتە دەگەڕانەوە كەوا لە سەردەمی شۆڕەش لەگەڵ بارزانی نەمر منیان ناسی و ئاشنای یەكتر بووین، چەندین جار لە لایەن ئیدریس بارزانیەوە فەرمانمان پێ كرا خۆمان بگەینینە چەند ناوچەیەكی باشووری كوردستان، بە مەبەستی بەجێ گەیاندنی كاروباری پێشمەرگە، هەر لەسەر فەرمانی سەرۆك بارزانی تاكو ساڵی (١٩٩١) لە رۆژهەڵاتی كوردستان مامەوە، لە رۆژهەڵات لە كارەساتی بوردمانی زێوەدا (٨) ئەندامی ماڵباتەكەم شەهید كران، لە رۆژهەڵات زۆر كارەساتمان بەسەر هاتن''.

هەر وەك محەمەد كوڕی حاجی خدر سەبارەت بە باوكی دەگێرێتەوە'' باوكمان پێشمەرگە بوو من تا تەمەنم ببوو بە نزیك (١٢) ساڵان باوكی خومم نەبینی بوو، هەردەم دەمپرسی كوا باوكم؟ وەڵامەكە تەنها ئەوە بوو دەگوترا پێشمەرگەیە و لە شاخە، بەردەوام سەیری  چیاكانی كوردستانم دەكرد بە مەبەستی بینینی باوكم، بە راستی باوكم تەمەنی خۆی لە خزمەتی كوردستان بەرێ كردووە، زۆر نەهامەتی و دەربەدەری بینیوە، بە زۆر ناخۆشیدا تێپەریوە، باوكمان كاریگەریەكی زۆری لەسەر ئێمە هەبووە، هەربوویەش من و براكەم هەڵگورد بەردەوامیمان بە رێبازەكەی داوە، هیوادارم بتوانیان هەر وەك چوون لە سەر خزمەتی نیشتمان  پەروەردەی پەروەردەی كردووین ئاوا لە خزمەتی نیشتمانەكەمان بمێنینەو''.

حاجی خدر گەردی ئەو پیاوەیە كەوا ساڵانێكی زۆر ژیاوە و هەوڵی داوە ژیانی خۆی لە خزمەتی نیشتمان بەرێ بكات، حاجی وەك هەڵویەك وابووە كەوا لە هێلانەكەی دورخرابێتەوە، بەردەوام دڵی لەسەر كوردستان و زێدی باب و باپیرانی خۆی بووە.

هەر وەك ئیسماعیل محەمەدی زاوای حاجی سەبارەت بە ژیان و خەباتی حاجی دەڵێت'' منداڵ بووم گوێبیستی خەباتی خدر گەردی دەبووم، ئەوەندەی بە بیرم دێت حاجی هەر لەسەر خزمەتكردنی وڵات دا بوویە، زۆری دەربەدەری و دوورە وڵاتی بینیوە، تەمەنێكی گەورە و خزمەتێكی گەورەی بەرێ كردووە''.

لە كوتایدا حاجی خدر گەردی گووتی''هیوادارم توانیبێتم تەمەنی خۆم لە خزمەتی نیشتمان بەرێ كردبێت، توانیبێتم ئەگەر خزمەتێكی بچوكیش بێت بۆ وڵاتەكەم ئەنجامم دابێت، بەڵام زۆر خوش حالم خەبات و رەنجی تەمەنمان بە فیروو نەچووە، كە خەڵكی دەبینم بە ئازادی و لە ژێر سایەی دەسەڵاتی كوردستان دەژین هەست بە خوشحالی دەكەم، هیوای سەركەوتن بۆ كوردستان دەخوازم و داواكارم لە خودا لەو تەمەنەی كەوا ماومە دەوڵەتی سەربەخۆی كوردستان ببینم''.

لە كۆتایدا دەڵێین زۆرن ئەوانەی تەمەنێكی زۆر دەژین بەڵام خۆش بە حاڵی ئەو كەسەی تەمەنی خۆی لە خزمەتی گەل و نەتەوە و نیشتمانی خۆی بەرێ بكات، زۆرن ئەوانەی وەكو حاجی خدر گەردی شایەت حاڵی مێژوو و خەباتی گەلی كوردستانن، شایەتی لەسەر قاڕەمانی و دڵسۆزی گەلی كوردستان دەدەن، هیوادارین ئەو ئاواتەی حاجی خدر و تەواوی خەڵكی كوردستان بە دروست بوونی دەوڵەتی كوردستان بێتە دی و ئاڵای نەبەزیوی كوردستان لە ریزی ئاڵای وڵاتان دابنرێت.