Share on facebook
ئافرەتانی ئێرانی بۆ كار دێنە سۆران
دووشەممە, 03 کانونی یەکەم 2018 07:53

" هەندێكیان ئیستیغلال دەكرێن،

بەڵام زۆربەیان ناچنە ژێر هیچ داواكارییەكی نامرۆڤانە"

تایبەت بە زاری كرمانجی: ژمارەیەكی زۆری ئافرەتانی ئێرانی كە كوردانی رۆژهەڵاتیشیان تێدا بەدی دەكرێت بە ناوی گەشت دێنە هەرێمی كوردستان، بەڵام لە بنەڕەتدا بە مەبەستی كار كردن روو لە باشوور دەكەن و ژمارەیەكیشیان لە سۆران دەمێننەوە.
تەواوی ئەو ئافرەتانەی بە مەبەستی كار كردن دێنە باشووری كوردستانن بە هۆی خەراپی دۆخی ئابووری ئێران و نەبوونی هەلی كار كردنە، ئازیتا، خەڵكی رۆژهەڵاتە و چەند ساڵێكە بۆ كار كردن رووی لە هەرێمی كوردستان كردووە، ئەو ئێستا لە كافتریایەك كار دەكات، بەڵام بێ كێشە نییە، وەك خۆی گوتی " هاتنی ئێمە بۆ باشووری كوردستان و دوور كەوتنەوەمان لە كەس و كار و شوێنی لە دایكبوونمان لە خۆشی نییە، نەبوونی كار و خەراپی باری گوزەران وای لێكردین، دەستبەرداری هەموو شتەجوانەكانی ناو ژیانمان بین، بۆ پەیداكردنی پارە روو لە دەرەوەی سنوورەكان بكەین، بە هەزار دەردەسەری و كۆڵە مەرگی و كاری نابەدڵی پارە پەیدا دەكەین و بۆ خێزانەكانمان دەینێرینەوە".
ئازیتا نموونەی هەزاران ئافرەتی ئێرانییە بە هەموو پێكهاتە نەتەوەیی و مەزهەبییەكانییەوە كە بۆ كار كردن روویان لە دەرەوەی ئێران كردووە، ئازیتا ئاستی هۆشیاری مامناوەند بوو ئەو لە بارەی رەوشی ئافرەتان لە ئێران دوواو گووتی" بە هۆی نەبوونی هەلی كارەوە بەتایبەتی بۆ ئافرەتان دۆخی گوزەرانی لە ئێران تا ئەو ئەندازەیە خەراپ كردووە، كە هەزاران ئافرەت بە مەبەستی پەیدا كردن كار روو لە وەڵاتانی دەرەوە دەكەن، ئەو گووتی لە ئەرمینیا، ئازەربایجان، جۆرجیا، توركیە، مالیزیا، تایلەند و ژمارەیەك وەڵاتی دیكەی عەرەبی دەیان هەزار ئافرەتی ئێرانی بوونیان هەیە و لە كافتریا و دیسكۆكان و ماركێتەكان كار دەكەن، بێ گومان بازرگانی بە بەشێكی زۆریانەوە دەكرێت، زۆربەشیان لە لایەن خاوەن كارەكانەوە یا ئەو كەسانەی زەمینەی سەفەركردن و كاردۆزینەوەیان بۆ رەخساندووە ئیستیغلال دەكرێن و كێچەڵشیان پێ دەفرۆشرێت و غەدریشیان لێ دەكرێت، پارەیەكی كەمیاتریان پێ دەدرێت، ئەوانیش بەهۆی ئەوەی كەوتوونەتە نێو چەنگی مافا و گرووپەكانەوە ناتوانن وەك پێویست بەرگری لە خۆیان بكەن، بۆیە بوونەتە قوربانی بازرگانانی مافی مرۆڤ و زۆرجاریش ناچارن مل بۆ داواكارییەكانیان كچ بكەن، جا لە ترسی گیان بێت یا لە ترسی لەدەستدانی كار و كێشە درووستكردن بۆیان، واتە ئەگەر ئافرەتێك بێ دەنگی هەڵبژاردووە بە هۆی رازی بوونی نییە لە دۆخەكە، بەڵكو لە ناچارییە".
ئەو ئافرەتە نەیشاردەوە"  لە نێو ئەو دەیان هەزار ئافرەتەی روو لە وەڵاتان دەكەن بێ گومان لە نێویاندا هەیە كاری لەش فرۆشیش دەكات، رەنگە كاری دیكەی نایاسایش بكات، بەڵام زۆربەمان بووینەتە قوربانی دۆخی خەراپی ئابووری، چونكە هەن ئافرەتانێك بە هیچ نرخێك ئامادە نین كاری نامرۆڤایەتی و نایاسایی بكەن، بەڵام گیرۆدە بوونە".
بە پێ قسەی ئازیتا " ژمارەیەك لەو ئافرەتانەی بۆ كار هاتبوونە هەرێم، بەر لە كۆتایی هاتنی وادەی رۆژی مانەوەیان گەڕاونەتەوە وەڵاتی خۆیان تەنها لەبەر ئەوەی ئامادە نەبوونە مل بۆ داخوازی ناڕەوا كەچ بكەن یا هەستیان كردووە كە ئیستیغڵال دەكرێن".
مریەم، خەڵكی پارێزگای سنەی رۆژهەڵاتی كوردستانە ئەو ماوەی سێ ساڵە هاتووچۆی باشوور دەكات و لە كافتریایەكی هەولێر كار دەكات، خاوەن كافتریاكە شوێنی مانەوەی بۆ دابین كردووە، ئەو لەگەڵ سێ ئافرەتی دیكەی هاورێی هاتوون، ئەو نەیدەزانی رۆژنامەنووسم، بۆیە زۆر بە سەربەستی قسەی بۆ كردم گووتی" باشترین شوێن بۆ كار كردنی ئێمەی ئافرەتانی كوردی رۆژهەڵات باشوور یا باكووری كوردستانە، چونكە هەم باش لە زمانی موشتەری و خاوەن كار تێدەگەین هەمیش جۆرێك لە سۆزی نەتەوایەتی لە نێوان ئێمە خەڵكی ئێرە و خاوەن كارەكان هەیە".
ئەو زیاتر گووتی " خاوەن كارەكەمان زۆر رێزمان دەگرێت، ماوەی دوو ساڵە لێرە كار دەكەم، هیچ جۆرە ئیستغڵال كردنێكم نەبینیووە لە لایەن خاوەن كارەكەمەوە، بەڵام تێڕوانین بەشێك لە پیاوان وایە، شوێنێك ئافرەتی لێ بێت و خزمەتی بكات زیاتر رووی تێدەكەن، هەموو پیاوەكانیش كاری نابەجێ ناكەن، بەڵام پیاوی واهەیە، داوای ژمارەی تەلەفۆن، تا تانەمان لێ دەدەن، ئەمەش لە هەموو دونیا بوونی هەیە، شێوازی پێشوازی كردن لەمجۆرە پیاوانە پەیوەندی بە ئافرەتەكەوە هەیە، دەتوانێت بە زمانێكی گونجاو و باش تێیان بگەینێت كە ئافرەتێكی وانییە، لەگەڵ كەس دەربچێت یا پەیوەندی سۆزداری ببەستێت، پێچەوانەكەشی هەر دەتوانێت، ئیتر ئەو جۆرە رەفتارانە پەیوەندییان بە خودی كەسەكانەوە هەیە، هەر وەك چۆن تا ئەندازەیەكی زۆریش پەیوەندی بە خاوەن كارەكە هەیە، دەتوانێت رێگە نەدات ئافرەتان بەو ئاراستەیە بچن و دەشتوانێت بە كاریان بیچنێت".  
جواد سوار، بەڕێوەبەری  نووسینگەی مافی مرۆڤ لە سۆران بە زاری كرمانجی گووت" هەموو ئەو كەسانەی كە دێنە كوردستان بە مەبەستی كار كردن، یا بە مەبەستی گەشت یا هەر هۆكارێكی دیكە، بێ گومان بە پێی یاسا بەركارەكان مافیان هەیە و ئەركیشیان هەیە، ئەوان دەبێ بەخۆیان شوێنی مانەوە و پێداویستییەكانی دیكە بۆ خۆیان دابین بكەن، وەك ئەوەی لە هەموو دونیا هەیە".
لەبارەی ئیستغلاڵ كردنی ئەم ئافرەتانە لە رووی پێدانی كەمی مووچە و هەمیش بۆ كێچەلی سێكسی و بارزگانی پێ كردنیانەوە، جواد گووتی " دەشێ ئەو حاڵەتانەش رووبدەن، تا ئێستا هیچ كەسێك لەو ئافرەتانەی لە كافتریا یا لە شوێنە گشتییەكان كار دەكەن هیچ سكاڵایەكیان لای ئێمە تۆمار نەكردووە، قوربانییەكانیش بە دڵنیاییەوە حەز دەكەن شوێنێك هەبێت كە بە پیریانەوە بچێت و هاوكاریان بێت، بەڵام لەبەر ناشارەزاییانەوە نازانن پەنا بۆ كوێ بەرن، بۆیە داوا دەكەن هەر كەسێك بابەتێكی لەمجۆرەی كەوتە بەرچاو ئێمە ئاگادار بكاتەوە، تا بە پیریانەوە بچین".