زنجیرە دۆبلاژكراوەكان و كاریگەریەكانیان لەسەر خێزان و كۆمەڵگە
دووشەممە, 24 کانونی یەکەم 2018 07:32

 

بێگومان هەر میللەتێك حەزدەكات كولتووری خۆی بە میللەتانی تر بناسێنێت, جا چ بە شێوەی بەرنامە بێت یاخود فیلم, یان بە شێوازێكی تر بێت, لێرەدا دەمانەوێت بزانین ئەم درامایانە بۆ ناساندنی كەلتووری خۆیانن، یاخود تێركردنی حەز و ئارەزووی گەنجانن، لەم راپۆرتەدا ڕاوبۆچوونی بینەری دراماكان و تیڕوانینی ئاین و پسپۆڕی دەرونیمان وەرگرتووە بابزانین ئەوان لەسەر زنجیرە دۆبلاژكراوەكان چیدەڵێن.

راپۆرت: عەبدوڵڵا ماویلی – زاری كرمانجی – سۆران

هیوا حسێن هاووڵاتییەكی دانیشتوی سۆرانە، لەمبارەیەوە دەڵێت "پێشەكی لەسەر كاریگەری فیلمە دوبڵاژكراوەكان دەدوێم  كە دەگەڕێتەوە بۆ دوو هۆی سەرەكی لەسەر، دەرهێنانی ئەم زنجیرە درامایانە یەكێكیان ئەوەیە ئەو زنجیرانە ئەگەر بابەتێكی مێژوویی بێت یاخود بەسەرهاتێكی ئایینی كۆن بێت , وە یاخود چیرۆكێكی كەلتووری كوردی خۆمان بێت، بێگومان ئەو جۆرە زنجیرانە لە ڕووی كۆمەڵایەتی و ئاستی ڕۆشنبیری سوودی لێ وەردەگیرێت و زۆر باشە پەخش بكرێ، بەڵام دووەمیان ئەوەیە كە جۆرێكی تری زنجیرە دراماكان هەن, كە باس لە ژیانی كۆمەڵایەتی توركیا و عەرەب و ژیانی ئەوروپا دەكەن، ئەو جۆرە زنجیرە و فیلمانە كاریگەری ترسناكی لەسەر كۆمەڵگەی كوردی هەیە,  بەتایبەتی لەسەر چینی گەنج  كە زۆر شت هەیە لەناو خۆمان بەكارێكی باشی دانانێین، كەچی گەنج و لاوانمان هەڵسوكەوت دەكەن وەكو ئەوان لەسەر شێوازی ئەو جۆرە درامانە، بۆ نموونە بڕینی قژ و جلوبەرگی ناشایستەو نارێك و فێربوونی چەند جۆرە گفتوگۆیەك, كە دەبێتە هۆی بێ ڕێزی لەناو خۆماندا، هەر بۆیە پێشنیار دەكەم بۆ كەناڵە تەلەفزیۆنەكانی خۆمان پێش ئەوەی زنجیرە درامایەكە دۆبلاژ بكەن, با ورد ببنەوە لە بابەتەكە ئەگەر شایانی دۆبڵاژكردن بوو سوودی لێوەربگیرێت, ئەو كاتە جێگەی فەخرو شانازییە كە ئەو بابەتانە بەزمانی خۆمان پەخش بكرێن لەكەناڵەكان، چونكە كۆمەڵگە بەرەو پێش دەچێت.

نیاز حسێن هاوڵاتێكی تری شاری سۆرانە، سەبارەت بە كاریگەرییەكانی فیلمە دۆبڵاژكراوەكان بۆ زاری كرمانجی گووتی " ئەم زنجیرە درامایانە كاریگەری زۆریان لەسەر كۆمەڵگەی كوردی كردووە و گەنجانی ئێمە لاسایی ئەم زنجیرانە دەكەنەوە لە هەڵسوكەوت و جلوبەرگ، ئەمەش  وا دەكات كەوا "داب و نەریتی " خۆیان لە دەست بدەن، هەروەها دەبێتە هۆی تێكچوونی شیرازەی خێزانەكان,  ناوبراو زیاتر گووتی"  پێشنیار دەكەم ئەم زنجیرە دۆبلاژكراوانە نەمێنێن  لە تەلەڤزیۆنە ئاسمانیەكان و ناوخۆییەكان، لەبەرئەوەی ڕەوشتی گەنجان تێك دەدات، بەتایبەتی ئافرەتان پەیوەندی  كۆمەڵایەتییان كەم بووتەوە و كاتێك دەچن بۆ سەردانی خزم و كەسانییان هیچ باسێك نێوانیان نەماوە تەنها  هەر باسی ئەم جۆرە درمانە دەكەن, لە كۆتایدا نیاز گووتیشی" پێویستە وەزارەتی ڕۆشنبیری سنورێك بۆ ئەم جۆرە كەناڵەنە دابنێت, بۆ ئەوەی چیتر كوڕان و كچانی ئێمە لە ڕەوشت و داب و نەریتی خۆیان لانەدەن.

هۆزان سەلیم كچە فەرمانبەرێكی دانیشتوی دەڤەری سۆرانە، لەمبارەیەوە بۆ بە زاری كرمانجی دەڵێت" بەڕاستی ئەم زنجیرە درامایانە كاریگەری زۆریان كردۆتە سەر كۆمەڵگەی كوردی، بەشێوەیەك كە هەندێك كەس هەموو كاتی خۆیانی بۆ تەرخان كردووە، زۆرجاریش بە هۆكاری ئەمە كێشە لە نێوان هاوسەران دروست بووە, بەشێوەیەك كە گەیشتووەتە ڕادەی جیابوونەوە، هەندێك جاریش گەیشتووەتە ڕادەی خۆ سووتاندن بەهۆی دروست بوونی كێشە لە نێوان ئەندامانی خێزان لەسەر فلیمە دۆبلژكراوەكان و كاریگەریەكانی ئاڕاستەكردنی میدیا,

هۆزان ڕوونیشی كردەوە" ئەم زنجیرە درمایانە كاریگەری زۆر خراپیان هەیە لە سەر كۆمەڵگەی كوردی، بەتایبەتی كور ِو كچە هەرزەكارەكانمان و تێكدانی ڕەوشتییان بەلایەنی خراپ، ئەم جۆرە زنجیرە درامایانە هیچ سوودێكیان بۆ كۆمەڵگەی كوردی نییە و كاریگەری زۆر خراپ  لەسەر ئایین و داب و نەریتی خێزانی كوردی دادەنێن.

لەیلا سلێمان دانیشتوی دەڤەری سۆرانە ئەو ڕاو بۆچوونی جیاوازە بۆ زاری كرمانجی دەڵێت " خۆی لە خۆیدا ئەو زنجیرە درامایانە كاریگەری باش و خراپیان هەیە, لەسەر كۆمەڵگە بەتایبەتی لەسەر چینی گەنجان، ناوبراو گوووتی"ڕێزم هەیە بۆكەناڵەكانی ڕاگەیاندن هەندێك كەناڵمان هەیە بێ ئەوەی لە ناوەڕۆكی دراماكە ورد ببنەوە بۆ ئەوەی بزانن لەگەڵ دابونەریتی خۆمان دەگۆنجێت، یاخود نا یەكسەر دۆبڵاژی دەكەن و پەخشی دەكەن، ئەمەیان كاریگەری سلبی دەبێت لەسەر گەنجان واتە بەرەو خراپیان دەبات, لەیلا گووتیشی"  لاساییكردنەوەی ئەم زنجیرانە بەلایانەوە دەبێتە شتێكی ئاسایی، بەڵام زۆر دراماش هەیە ناوەڕۆكەكەی سوودمەندە و خەڵك وشیار دەكەنەوە لە زۆر شتی نادیار و مەترسیدار لەنێو كۆمەڵگە دەردەخات، واتە كاریگەری باشی هەیە نەك لەسەر گەنج، بەڵكو لەسەر پیرو  منداڵیش، لە كۆتایدا گووتیشی"بۆیە جۆرە درامایانەی باشن، پێویستە دۆبڵاژ بكرێن و پەخش بكرێن دەستخۆشی لەو كەسانە بكرێت.

شەیماساڵح وەك كچە قوتابێكی دانیشتوی شارەدێی قەسرێ‌ بۆ زاری كرمانجی گووتی " كاریگەری ئەم زنجیرە درامایانە ئەوەیە هەندێك كەس لاسایی ئەم زنجیرە درامایانەدەكەنەوە و دەبێتە هۆی تێكدانی رەوشت و هیچ سوودێكی نییە، چونكە لەگەڵ ئێمە ناگونجێت، ناوبراو گووتیشی" پێشنیار دەكەم بۆ ئەم كەناڵە تەلەڤزیۆنانە كە زنجیرەی وا دۆبڵاژ بكەن كە لەگەڵ كۆمەڵگەی ئێمە  بگونجێت یان ئەم جۆرە زنجیرانە درمایانە نمایش نەكەن, كە دوورن لە داب و نەریتی كۆمەڵگەی كوردی, بەفرین زیاتر گووتی" كاریگەری زنجیرە دراماكانی توركی زۆرە لەسەر كۆمەڵگەی ئێمە و كاریگەری باش و خراپی هەیە، لایەنە باشەكانی ئەوەیە كە بەشێك لە كلتووری ئەوان بە ئێمە دەناسێنێت, و لایەنە خراپەكانی ئەوەیە كە درامای كوردی لە بیر بینەران دەباتەوە و مەبەستیان زیاتر بۆ تێكدانی كۆمەڵگە و خێزانی كوردیە, لە كۆتایدا گووتیشی" هیوادارین زیاتر گرنگی بە درامای كوردی بدرێت و ئەم جۆرە دراما توركیانە پەخش نەكرێن كە زیانیان بۆ ڕەوشت و داب و نەریتی كوردی هەیە.

مامۆستا تەنیا بەدرەدین پسپۆڕی دەروونی لەمبارەیەوە بۆ زاری كرمانجی گووتی" هەموو ئەوشتانەی لەدەروبەرمان هەیە بەشێوەی ڕاستەوخۆ و ناراستەوخۆ كاریگەری لەسەر دەروونمان درووست دەكەن, بەتایبەت ڕاگەیاندن بەشی زۆری تاكەكان ئاراستە دەكات جا باش بێت  یان خراپ, لەناو ڕاگەیاندنیش زنجیرە دۆبلاژكراوەكان ڕووداوەكانی ناو زنجیرەكان زۆر جار دەبێتە بەشێك لەكەسایەتیمان, كاتێك بووە بەشێك لەكسایەتیمان یان بەنمونە دەبین یان لاسایی دەكەینەوە ، مەترسیەكە لەوەیە هەندێك كاری تراژیدی تێدا هەیە, وەكو خۆكوشتن یان خۆهەڵدان یان خۆ دەرمانخواردن كردن, كارلەمرۆڤ دەكات وای لێ دەكات لاسایی ئەو ڕووداوانە بكاتەوە، یان بابەتی خۆشەویستی وا لەهەندێك كەس دەكات هەمان چیرۆك بۆخۆیان درووست بكەن، یان بەشێك لەڕووداوەكان لەگەڵ كۆمەلگا ناگونجێت

زۆركەس لاسایی دەكاتەوە ، كێشەی كۆمەلایەتی بۆ دروست دەبێت ، وەهەندێك جاریش دەبێتە هۆی بەنونەبوون واتا كەسێك بەنمونەی ئەكتەرێك دەبێت و حەزدەكات, وەك ئەكتەرەكەجل بپۆشی و وەك ئەویش هەڵسوكەوت بكات, ئەمەش وای لێ دەكات زیدەڕەوی لەخەیەیاڵەكانی خۆیدا بكات,  ڕەنگە مەترسی تووش بوون بەگرفتی دەروونی لێ بكەوێتەوە, سەرەڕای ئەوەی كاتێكی زۆر بۆ ئەو زنجیرانە تەرخان دەكات ، ئەمەش كاریگەری دروست دەكات لەسەر گرینگی دان بەخێزان, ڕەنگە لایەنی ئیجابیشی هەبێت بەڵام لەبەر درێژی زنجیرەكە لایەنە باشیەكەی بەدیار نەكەوێت.

مامۆستا ملا محمد ملا زبێر بەرزێوەیی پێشنوێژ و وتارخوێن و, قوتابی دكتۆرا لە شەریعە لەبارەی تێڕوانینی ئاینی پیرۆزی ئیسلام بۆ سەیركردنی ئەو جۆرە زنجیرە درمایانە بۆ زاری كرمانجی گووتی" هەرشتێك كە لە چوارچێوەی شەرع و دین دەربچێ, ئەوا بە دڵنیاییەوە زیانی زۆر دەگەیێنێ بە كۆمەڵگە لە هەموو لایەكەوە، زەرەرەكەش زیاتر و زێدەتر دەبێ بۆ دین  و سلوك و هەڵسو كەوت و دەرون و ، دارایی,

ئەوەی كە ئێستا لەبواری سینەما و هونەری فیلمە دۆبلاژكراوەكانیشەوە دەگوزەرێ بە ڕێژەیەكی زۆر كاریگەری مەترسیداری كردۆتە سەر شیرازەی كۆمەڵگە, و پچڕاندن و لەبارچوونی پەیوەندی خێزانی، كەواتە ئەوە زەنگێكی مەترسیدارە بۆ هەموومان, بۆیە لە ڕوانگەی ئاینەوە ئەمە بەزیانێكی زۆر گەورە مەزندە دەكرێت, و دەشكێتەوە بە سەر دونیاو و دواڕۆژمان، كەواتە دەبێ ڕێگری لێ بكرێ و خەڵك وشیار بكرێتەوە, لەڕێگەی مینبەرەكانەوە

چونكە وتراوە هەرشتێك بناغەكەی بنیات نرابێ لەسەر شتێكی نا گونجاو غیر مشروع, ئەوا ئەم شتەش دەبێتە قەدەغە كراو، وەنابێ ڕەواجی پێ بدرێ، ئەمەش ئەوە دەگەینێ ڕێژەیە یەكی كەم نەبێ ئەگینا هەرچی فیلم و بواری هونەری سینەما هەیە, بناغەیەكی نا دروستی بۆ دانراوە، بۆیە نامەشڕوعیەت وەردەگرێ لە ڕاونگەی ئاینی پیرۆزی ئیسلام،

بەڵێ ئەوەی كەوا ڕۆژانەو شەوانە لە شاشەی تیڤی و سۆشیال میدیا نیشان دەدرێ لە فیلمەكان ، وەخەڵكێكی زۆری پێوە سەرقاڵ كراوە كاریگەری نەرێنی زۆری دروست كردوە, بۆ دروست بوونی توندو تیژی و جیابەونەوەی هاوسەرەكان لەیەكتری و پەرتاوەزەبوونی خێزان، ئەمەش لە نیگاو دیدی ئاینی پیرۆزی ئیسلام بەهیچ جۆرێك و بیانوێك قابلی قبول نیە، چونكە ئەم پەیامە جوانە بۆ دروست كردن و ڕێكخستنی كۆمەڵگایەكی ساغلەم و تەندرست هاتووە, لەسەر بنەمای خۆشەویستی و دوور لە توندوو تیژی،

ئێمەی میللەتی كوردی موسڵمانیش لە ڕووی كۆمەڵایەتیەوە خاوەنی داب و نەریتێكی جوانین, بە جۆرێك كە هاوتەریبین لە گەڵ ئاینی پیرۆزی ئیسلام و لێوان لێوین لە ڕێز و خۆشەویستی و گرنگیدان بە بەها جوانەكانی مرۆڤایەتی, بۆیە ناكرێت بە ئاسانی خۆمان بخەینە بەردەم ئەو كلتوورە ترسناكەی بە جۆرێك دین و ژینمان لە بار ببات, وە ناشكرێت  زۆر بەئاسانی دوژمنەكانمان یاری بە ئەقڵ و عەقیدەمان بكەن و بمان كەن بە خۆراكی خۆیان.