Share on facebook
گرنگی دراو لای هاووڵاتیان
دووشەممە, 04 شوبات 2019 07:55

راپۆرت محەمەد ئامۆكەیی- زاری كرمانجی:

لە سەردەمی ئێستا زۆربەی پێداویستیەكانی ژیان بۆتە پارە ئەگەر پارەت نەبێت سەختە ژیان بگوزەرێنی، لە راپۆرتێكدا زاری كرمانجی  بۆچوونی هاووڵاتیانی لەسەر گرنگی پارە وەرگرتوە، پارە چیە؟ هەموو شتێكە یان پێویستیەكە پێش پارە چی گرنگە بۆ ئەوەی پارەمان هەبێ پێویستە چی ترمان هەبێ، (دین، وڵات، خێزان، كەسایەتی، ماڵ، منداڵ، تەندروستی، سەلامەتی، بڕوانامە، كار، تێدیا هەریەكەو بەجۆرێك باس لە گرنگی پارە دەكەن.

نیهاد باڵەكی مامۆستای زانكۆ دەڵێت"پارە بریتیە لە هەر سەرماییەكی پەسەندكراو لە لایەن خەڵك، بەكاردێت بەمەبەستی ئالوگۆڕكردن لە بەرامبەر بەدەستهێنانی مادەو كەل و پەل و كاڵاكان، پارە پێداویستیەكە بۆ پڕكردنەوەی بۆشاییەكانی ژیانی خەڵك و چارەسەركردنی كێشەكانیان، پێش پارە مەعریفەو زانیاری گرنگە چونكە ئەگەر مرۆڤ نەزانێ پارە چیە، نرخ و بەهای چەندە، چۆن مامەڵەی پێوەبكات ئەوا پارە هەمان مانای ئەو مادانە دەگەیێنێت كە بە بێ بەرامبەر و خۆڕای دەست مرۆڤ دەكەون هیچ نرخ و بەهایەكیان نیە، بۆ نمونە ئەگەر مرۆڤ نەتونێ كاغەزی پارە و كاغەزێكی ئاسای كە بۆ نوسین بەكاردێت لێك جیابكاتەوە ئەوا پارە هیچ بایەخێكی ئەو تۆی نیە كەواتە زانین و مەعریفە پێش پارە دێت، دین و نەتەوە و خێزان و كەسایەتی و پەروەردە و تەندروستی بەهای باڵاترن لە پارە چونكە پارە ئامراز و وەسیلەیە بۆ خزمەتكردنی مرۆڤ، بەڵام ئەوانە پەیوەستن بە ناسنامەو بوونی مرۆڤ، لەگەڵ هەموو ئەوەی كە باسكرا پارە هۆكارێكی بۆ پێشكەوتن و گەشەكردن بەو مەرجەی كە مرۆڤ پشت ئەستوربێت بە زانیاری راست و دروست پابەند بێت بە بەها مرۆی و ئەخلاقیەكان لە بەكارهێنانی پارە دا.

خەلات زرار قوتابی زانكۆیە گووتی" پارە دەتوانێ زۆر شت بكات لە هەمان كاتا شتانێك هەن بە پارە ناكڕێن و ئەگەر بێت و هەموو سامانی دونیا موڵكت بێت، پارە شتێكی نۆرمالە لە مامەڵەی كڕین و فرۆشتن لە ژیانی رۆژانەماندا، مەرج نییە پارە تەنها لەیەك رێگایی دیاریكراو بەدەست بهێنرێ، ڕەنگە زۆر جار چاومان لە بڕێك پارەی دیاریكراوی موچەبێت، بەڵام پڕِۆژەیەكی ستراتیژی پارەی زۆرتر بەرهەم دێنێت و رەنگە ژیانت بگۆڕێت، پێش پارە بەها گرنگە، جاری وا هەیە پارە بەهاكان لەناو دەبات، پارە شتەكان دروست دەكات و شتەكان پارە دروست دەكەن لە نێوان پرەنسیپەكان و پارەدا پەیوەندییەكی بەیەكداچوو هەیە، كاریگەری پارە هەیە لەسەر دین وڵات كومەڵگاو كەسایەتی سەرداری پارە پەلدەكێشێت بۆ توندووتیژی هەر لێرەدا دەسەڵات دێتە بوون كاتێك هەر كەسێك پارە دار بێت هەموو شتەكان بە ویستی ئەو دەبن.

محەمەد رزگار فێرخوازێكی تری زانكۆیی سۆرانە دەڵێت" پارە هەموو شتێكە ئەوانەی پارەیان نیە، هەمیشە لە ناچاریدا دەڵێن پارە خۆشبەختی ناهێنێ بڕوانە داهاتی بێڵ گەیتس ڕۆژانە 20میلۆن دۆلارە، ئەگەر هیچ كاری تر نەكات ئەوا دوای 86 ساڵی تر مایە پوچ دەبێت، ئەگەر هێشتا پێتوایە، تۆی بێ پارە و بێڵ گەیتس وەك یەك خۆشحاڵ و ئاسودەن، ئەوا دەست لە عەقڵت بشۆ، من لەمێژە وتومە ئەوەی پێی وایە پارە خۆشبەختی ناهێنێ با پارەكانی بدات بە من، دوایی باسی خۆشبەختی بۆ دەكەم، پاولۆ كۆیلۆش دەڵێ" پارە وەك جادوگەر وایە هەموو كارێك دەكات، مرۆڤ پارەی پێ بێت هەرگیز تەنیا نابێت، یەكێكی تر دەڵێ" خۆ من پارەنیم تا بتوانم هەموو كەس لەخۆم رازی بكەم، ئینگلیز دەڵێ" ئەگەر پێتوایە پارە ئاسودەت ناكات، 100$م بدەرێ، بمبینە چۆن پێدەكەنم، كورد دەڵێ" پارە چڵكی دەستە، ئەمە راست نیە، پێموایە پارە عەتری گیرفانە، لە راستیدا تۆ كە خاوەنی پارەیت بڕی پارەكەت بڕیار لەسەر تۆ و كەسایەتی تۆ و حەزەكانت دەدات، ئێستا زەمەنێك تێیكەوتوین پارە بەها و نرخ بۆ مرۆڤەكان دادەنێت، ئەمڕۆكە جیهان و مرۆڤایەتی بۆپارە چۆكی داداوە، پارە مەحاڵ دەكات بە واقع، درۆ دەكات بە ڕاستی.

چیا عەبدوللە راگەیاند كار لە هەڵبجە دەڵێت" پارە چیە سەرچاوەی گۆڕینەوەی شتێكە بەشمەكێكی بێ گیان یاخۆراك هەموو شتێكە یان پێویستیەكە حەتمیە كەپارە پێویستیە مادیەكان پڕ دەكاتەوە، ئەگەر لەپێناوی دڵخۆش بوونمان نەبێت لەبەدەست هێَنانی ئەو شتومەكانە، ئەوا پارە هیچ بەهایەكی نەدەبوو لەژیاندا، پێش پارە چی گرنگە چ بەرهەمێك یا خزمەتگوزاریەك پێشكەش دەكەیت، ئەوە دەبێتە پێش بەدەستهێنانی پارە، بۆ ئەوەی پارەمان هەبێ پێویستە چی ترمان هەبێ، حەتمەیە دەبێت كارێك هەبێت، دەبێت بەرهەمێك هەبێت، دەبێت خزمەتگوزاریەك هەبێت، واتە شتێك لەكاتت لەووزەت، لەفیكرت دەبەخشی تا لەبەرامبەرەوە بڕێك پارە بەدەست دەهێنی، تەندروستی پێویستە بۆ بەدەست هێنانی مادە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا زانا هەبووە پەكەوتەش بووەو گەورەترین كاریشی كردوە، بەڵێ لێرە بڕوانامەش پارەت بۆ بەدەست دێنێ بەڵام كوالێتی كارەكەی ئەو كەسە لەژێر پرسیاردا.