باڵانسی هێز لەناو كوردەوارییدا

بەهرۆز جەعفەر 

لە زانستی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكاندا، كە دەوڵەتی (ئەلف) ئەیەوێت ئەكتێك بكات یان پرۆژەیەك بخاتە ڕوو، پێش هەموو شتێك لێكدانەوە بۆ كاردانەوەی دەوڵەتی (با‌و) و (جیم) و ئەوانی تر ئەكات. چونكە خۆی فەلسەفەی پاراستنی باڵانسی هێز-Balance of Power بریتییە لە پاراستنی سەقامگیریی و تێك نەچوونی دۆخی مەشهەد یان گۆڕەپانە نێودەوڵەتییەكە.
چونكە ماڵی كوردەواریی تێكچووە لە هەموو ڕوویەكەوە، لە هەموو ئاستێكدا پەرتەوازەو پڕ كینەیە، ئێستا ئەگەر بۆ نموونە؛ پرۆژەیەكت هەبێت كورد لەسەر زەوی هەڵبگریت و بی بەیت بۆ سەر مانگ!. ئەبێت پێش ئەمریكاو ئەوروپاو وڵاتانی ناوچەكەو عێراق، مامۆستاو بەڕێوەبەر، جوتیارو خاوەن زەوی، هێزەكانی ٧٠ و ٨٠ ناكۆكن، پاراستن و زانیاری وا ئەزانن ئەمە موئامەرەیە بۆ سەر یەكێكیان، هێزە ئیسلامییەكان لەناوخۆیانداو لەگەڵ ئەوانی تریشدا ناكۆكن، پارتی و یەكێتی بەلایەك، ئینجا لە ناو پارتی و یەكێتی هەریەكەو باڵێكە ئەبێت قەناعەتیان پێ بكەیت و باڵانسەكە بپارێزیت. ئەبێت ئامادەكاری بكەیت پەكەكە دەستوەرنەدات بۆ ئەوەی توركیاش بەدوایدا نەیەت، ئینجا كۆمپانیاكانی سەر بە حیزب و ئەوانەی دەرەوەی حیزب هەمیشە قسەی خۆیان هەیە. داواكاریی گشتی و دادوەرەكان ململانێكەیان تا ئەوپەڕی قووڵە چونكە كورسی و مێزەكەی دادوەر گەورەترە لەوەی داواكاری گشتی!.
ئەم هەموو باڵانسە چۆن ڕائەگیرێت؟. كێ هەیە بتوانێت ئەم هەمووە كۆ بكاتەوە؟. ئەوەندەی هەرێمێكی وەك كوردستان كە چوار بۆ پێنج ملیۆنێكە لە ئەڵمانیا قائیمقامێك ئەیبا بە ڕێوە، ئەم هەموو سەنگەر لە یەك گرتنەو بە گومان سەیری یەك كردنە كێ باجەكەی ئەدات؟!..
ئینجا، ها ئەمە هەر ئەمڕۆ نییە، دوێنیی كوردەواریش وابووە، لە لادێیەكدا لایەنی كەم سێ تایەفە هەبووە، لە عەشیرەتەكەدا دە بەرە برا هەبوون. لەناو شۆڕشدا “ هەڵڵا هەبووە نەك شۆڕش!. چونكە هیچ بیروباوەڕێكی زانستی یان ئایدۆلۆجیایەكی پاڵپێوەنەر نەبووە”. هەروابووە، باڵی مەكتەبی سیاسیی و باڵی بارزانی هەبوون، لەناو باڵی مەكتەبی سیاسییدا دوو بەرە بوون، دوایی كۆمەڵەی ماركسی لینینی دائەمەزرێت لە بەغدا، بزوتنەوەی سۆشیالیست لە رۆژهەڵاتی كوردستان، ئینجا كۆمیتەی هەرێمەكان، لەولاوە گروپی زیندان. ئینجا ئەمانە هەر هەموویان تێك بەرئەبن “ شەڕی هەموان دژی هەمووان”، لە نێوان دوو شاخ و دوو دۆڵدا ئەبێت بە شەڕو براكوژیی ڕەشەكوژییان، ئینجا هەر هەموویان یەك ئەگرن لە ژێر ناوی نیمچەبەرەیەك بەناوی یەكێتی نیشتیمانی كوردستان دژایەتی بەرەی جودو قیادە موەقەتە ئەكەن. لایەكیان لە ئێرانەوەو لایەكیان لای عێراقەوە مۆتیڤەیت ئەكرێت!. هیچ لایەك لەو هەموو لایە وەك ئەوە شتەكان و كەسەكانی تر نابینێت كە هەن، بەڵكو دونیا لەو پانتاییەوە ئەبینێت كە خۆی تێدایەو میزاجی زاتی و دەرونی خۆی هەیەتی!.
زیاتر لە (٥٠) حیزبی سیاسی لەهەرێمی كوردستان هەیە “ ٢٢ دانەیان حیزبی توركمانیین لە باشوری كوردستان‌‌ . بە هەزاران رێكخراوی كۆمەڵگەی مەدەنی و سەندیكا هەیە!. نزیكەی ٤٠٠٠ هەزار ڕۆژنامەنووس!. ووتەبێژی یەكێتی وەبەرهێنان لە هەرێمەكە ئەڵێت “ سەروو دە هەزار ملیۆنێر هەیە لەم هەرێمە!”...لەم دوو گەڕەكەدا “ بەجددیی هەرێمی كوردستان ئەوەندەی دوو گەڕەكی گەورە شارێكی دونیایە”. لەگەڵ هەموو ئەمانەشدا، بە دەیان مرۆڤی هەڵپەرستی موزایەدەچی پەنجەبادەری موزەیەف لەو دەستەڵاتە كەوتوونەتە كایەكەوە، بەو بۆنەیەوە خولێك و دوان و سیان سواری سەری داواكانی خەڵك بوون.
ژمارەكان نائاسایین، مامەڵەكردن لەگەڵ ناكۆكی و قۆڵبادانەكاندا نائاساییە، ١٢٨ كۆگای فرۆشتنی دەرمان و ٢١٧ كۆمپانیای هاوردەكردنی دەرمان هەن.!. 
هەموو ئەمانە ناكۆكن، نابێت لەلای كەس باسی ئەویتر بكەیت، چونكە كەس لەگەڵ كەس كۆك نییە. ئەگینا تۆ قوربانیت بێ ئەوەی هیچ پەیوەندییەكت بەو و بەویترەوە هەبێت!.
 هەریەكە لەو هەمووە بێ هیچ داتاو ووردبونەوەیەك بڕیاری خۆی داوە كە تۆ كێیت!؟.
هیچ پێوەرێك نییە، پێوەری سەرەتاو كۆتایی ئەوەیە وەلائی كەسیی و زاتی بۆ یەكێك لەو هەمووە هەبێت!.
سەرۆك و سكرتێر و هاوسەرۆك و ڕێكخەرو وەزیر و سەرۆك زانكۆ و ئەمانەتدارەكانی هەرێمەكە، هەریەكەی چەندین سكرتێرو ڕاوێژكار!ی هەن، هەریەكەیان لەبری خۆگونجاندن لەگەڵ دوا گۆرانكارییە زانستییەكانی سەردەم، قوتویەك بۆیاخ و فڵچەیەكیان پێیە!. ئەمە سەر بەوە.. ئەوە سەر بەمە... ئەمە ئاوایە ... ئەوە ئاوایە...
پرسیارەكە، ئەوەیە، چۆن لەم دۆخەدا بجوڵێینەوە!؟

بابەتى پەیوەندیدار بیروڕا

زۆرترین بینراو