رووداوەكانی هاتووچۆ تراژیدیایەكی بەردەوام

رووداوەكانی هاتووچۆ تراژیدیایەكی بەردەوام

رەمەزان زەكەریا – سۆران: 
لە تەواوی شار و شارۆچكەكانی هەرێمی كوردستان و بە سنووری ئیدارەی سۆرانیشەوە، رووداوەكانی هاتووچۆ لە حاڵەتەوە بووەتە دیاردە و رۆژانە رووداوی مەترسیدار روودەدەن، جگە لە زیانی گیانی و ماڵوێرانی،  زیانی زۆریش بە ئابووری وڵات دەكەوێت و دەیان كەس دەبنە قوربانی و بریندار دەبن،  هاووڵاتیان هۆكاری جیاواز لە بارەی زیادبوونی رووداوەكانی هاتووچۆ دەخەنەڕوو، پێیان وایە خراپی رێگە و بانەكان هۆكاری زیادبوونی رووداوەكانی هاتووچۆیە، بەرپرسێكی هاتووچۆش دەڵێت" هۆكاری سەرەكی  80 %ی رووداوەكان خودی شوفێرانن، كە وەك پێویست پابەند نین بە رێنمایی و یاساكانی هاتووچۆ". 
رووداوەكانی هاتووچۆ بە یەكێك لە پرسە هەستیار و مەترسیدارەكانی هەموو وڵاتان دادەنرێت و یەكێكە لەو هۆكارانەی كە زۆرترین خەڵك دەبنە قوربانی، بەپێی رێكخراوی تەندروستی جیهان، ساڵانە ملیۆنێك و دووسەد هەزار هاووڵاتی لە سەرتاسەری جیهان بەرووداوی هاتووچۆ گیان لە دەست دەدەن، هەرێمی كوردستانیش لەم جەنگە پشكی شێری بەردەكەوێت، تەنها لە ساڵی ( 2018 )  لە كوردستان ( 947 )  هاوڵاتی بوونەتە قوربانی و زیاتر لە ( 10 ) هەزاری دیكەش بریندار بوونە ئەمە جیا لە زەرەر و زیانی زۆری ماددی. 
عوبەیدڵا یاسین، گەنجێكی دەڤەری سۆران و دەرچووی زانكۆیە، لە بارەی زیادبوونی رووداوەكانی هاتووچۆ بە زاری كرمانجی گووت"شوفێری كردن یاخود لێ خوڕینی ئۆتۆمبێل هونەر و رەوشتە، ئەگەر هونەر و رەوشتی لێخوڕینی ئۆتۆمبێل نەبێ، وا باشترە شۆفێری نەكەی، دەتوانم بڵێم پابەند نەبوون بەو هونەر و رەوشتەوە دەبێتە هۆی دروستبوونی رووداوەكانی هاتووچۆ.
زیاتر گووتی" پاپەند نەبوونی شوفێران بەیاسا و رێنمایەكانی هاتووچۆ، دەرهێنانی موڵەتی شوفێری كە زۆر ئاسان كاری بۆ دەكرێت لە زۆر حاڵەتدا، هۆكارن بۆ بەرزبوونەوەی رێژەی رووداوەكان، بۆیە پێویستە رێكارەكانی وەرگرتن و دەرهێنانی موڵەتی شوفێری زۆر توند بكرێت تا رووداوەكانی هاتووچۆ روو لە كەم بوونەوە بكەن.
دلۆڤان ئەمجەد، بە زاری كرمانجی گووت" بەداخەوە بەردەوام  گوێبیستی هەواڵی ناخۆشی هاتووچۆ دەبین كە رۆژانە چەندین كەس دەبنە قوربانی رووداوەكان، بەتایبەتی لەو شوێنانەی كە ناوچەی شاخاوین و رێگەكە ئەستەمە، بۆیە خێرای زۆر و خراپی رێگا و نەبوونی هوشیاری هاتووچۆ لە لایەن بەشێك لە شۆفێران، هەروەها شوفێری كردن بەتایبەتی  ئەو كەسانەی كە هێشتا  لە تەمەنێكی بچووك دان و هەرزەكارن تەمەنیان گونجاو نییە شۆفێری بكەن و مۆڵەتی شوفێری وەربگرن، ئەوەش دەبێتە هۆكاری زیادبوونی رووداوەكانی هاتووچۆ.
موسلیم دۆڵەمەری، یەكێك لە رۆژنامەوانەكانی سنووری ئیدارەی سۆرانە، بە زاری كرمانجی گووت" رۆژانە دەیان رووداوی دڵ تەزێنی هاتووچۆ لە كوردستان دەبینین و دەبیستین، بەهۆی رووداوی ئۆتۆمبێل دەیان منداڵ بێ باوك و دەیان ئافرەت بێ هاوسەر و دەیان خێزانیش توشی وێرانكاری دەبن، ئەمەش بۆ چەند هۆكارێك دەگەڕێتەوە، لەوانە زۆر بوونی رێژەی ئۆتۆمبێلی مۆدێرن و ناسەلامەت و كواڵێتی نزم، هەروەها خراپی رێگاوبانەكانمان و دروستكردنی رێگاكان بەشێوازی نازانستیانە و گونجاندن لەگەڵ ئۆتۆمبێلە سەردەمیەكان هۆكارێكە بۆ بەردەوامی رووداوی هاتووچۆ قوربانی رۆژانە لەم رووداوانە، بەڵام ئەگەر پابەندبین بەیاساكانی هاتووچۆ و خراپی رێگاكانمان و شارەزای رێگاوبانمان لەبەرچاوبگرین بێگومان گیان وسامانمان پاراستی تر دەبێت و كەمتر تووشی رووداوی هاتووچۆ دەبین".
 تەها مەهدی، سەرۆكی رێكخراوی رۆشنبیری هاتووچۆ لە كوردستان، بە زاری كرمانجی گووت"  ئێستا لە هەرێمی كوردستان تراژیدیایەك بەردەوام دەگوزەرێت و رووداوەكانی هاتووچۆ رۆژبەرۆژ روو لە زیاد بوونن، ئەمەش پێویستی بە هەڵوەستە كردن هەیە، دەبینین لە شەقامەكانی كوردستان روح و جەستەی مرۆڤ وەك كالا لێهاتووە، رووداوی هاتووچۆ هەمیشە لە جیهان بە گەورەترین نەخۆشی و پەتا دادەنرێت و بە تیرۆری (سپی ) ناوزەندە دەكرێت.
بە گووتەی سەرۆكی رێكخراوی رۆشنبیری هاتووچۆ، كابینەی نۆیەمی حكوومەتی هەرێم كاری باشی كردووە بەرەوپێش وەچوونی سیكتەری هاتووچۆ و چاككردن و نۆژەنكردنەوەی رێگە سەرەكییەكان، پێویستە حكوومەت كار و پرۆژەی باشتریش بكات بۆ ئەوەی رووداو كارەساتەكانی هاتووچۆ كەمتر ببن و چیتر خەڵكی بێ تاوان نەبنە قوربانی رووداوەكانی هاتووچۆ".
دووپاتی كردەوە" پێشنیار دەكەم، هاتووچۆ بكرێتە سیستەمی خوێندن لە باخچەی ساوایان تاكو قۆناغی بنەڕەتی، لە لایەكی دیكەشەوە سیستەم و یاسایی هاتووچۆی هەرێمی كوردستان هەموار بكرێتەوە، چونكە ئەم سیستەمە لەگەڵ سەردەمی ئێستا ناگونجێت، دەبێت حكوومەت رێگری بكات لە هاوردەكردنی ئۆتۆمبێلی بێ كوالیت بە تایبەت لە سنوورەكان، دەرهێنانی مۆڵەتیش قوڕستر بكرێت و ببێت بە خاڵ وەك وڵاتانی پێشكەوتوو، لەگەڵ دانانی هێما و رێنمای زیاتر لە شەقامەكان".   
لای خۆیەوە، رائید عەدنان عوبەید، بەرێوەبەری بەشی مۆڵەت لە بەرێوەبەرایەتی هاتوچووی ئیدارەی سۆران، بە زاری كرمانجی راگەیاند" زۆربوونی رووداوەكانی هاتووچۆ زۆر هۆكاری هەیە، بە رێژەی 80% خودی شوفێر خۆی هۆكاری سەرەكی دروستبوونی رووداوەكانی هاتووچۆیە، چونكە پابەند نییە بە رێنمایەكانی هاتووچۆ و بە خێرایەكی زۆر لێدەخوڕێت، هۆكارێكی تر پیادەرۆیی هاووڵاتییان لەسەر شەقەمەكان كە بەشێوەیەكی نا تەندروست لە شەقام دەپەڕنەوە و دەبنە هۆكاری دروستبوونی رووداوی هاتوچۆ، هەروەها رێگاوبانەكان بەشێكن لە زۆربوون و دروستبوونی رووداوەكانی هاتووچو كە شەقامەكان وەك پێویست نین لە سنووری سۆران زۆربەی شەقامەكان یەك سایدن و ناوچەكە شاخاویە هۆكارێكی دیكە ئەوەیە كە مەرجی تۆندوتۆڵی لە ئۆتۆمبیێلەكاندا بوونی نییە، ئەمانە هۆكاری سەرەكین .
ئەو بەرپرسەی پۆلیسی هاتووچۆ، دووپاتی كردەوە"  ئەو كەسانەی دەیانەوێت مۆڵەت دەربێنن بۆ ماتۆرسكل پێویستە شوفێر تەمەنی 16 ساڵ تەواو كردبێت و بۆ مۆڵەتی تایبەت پێویستە 18 ساڵ و بۆ مۆڵەتی گشتی پێویستە 20 ساڵ، بەگشتی نەبوونی مۆڵەتی شوفێری و تەمەنی هەرزەكاری هۆكارێكی دیكەیە بۆ دروستبوونی رووداوەكانی هاتووچۆ".

زۆرترین بینراو