گەنجی ئێستا لە نێو گێژاوی ژیاندا

گەنجی ئێستا لە نێو گێژاوی ژیاندا

تا چەند گەنجانی ئێستا خاوەنی بەهرە و زادەی بیر و ئەندێشەی خۆیانن، بۆیە لێرەدا گەنج چی بكات تاوەكو ژیانێكی بەرهەمدار بۆ خۆی و كۆمەڵگەیەكەی فەراهم بكات، ئەو رێگا و متمانەیانە چین كە پێویستە گەنجانی ئێستا لەسەری بڕۆن، لەم راپۆرتەی زاری كرمانجی سەرنجی بەشێك لە مامۆستایان و قوتابیان و شارەزایانمان وەرگرتووە سەبارەت بە گەنجی بەرهەمدار .

راپۆرت: غەفور عەبدلڵا

جەوهەر گوانی شارەزا لە كۆمەڵناسی دەربارەی بابەتەكە بۆ زاری كرمانجی ئاماژەی بەوە دا، بێگومان گەنج وەك هەر توێژێكی تر كە توێژێكی زۆر كاریگەرە واتە مرۆڤە، كەواتە وەك هەر مرۆڤێكی ترخاوەنی بەهرە و ئەندێشە خۆیەتی، كاتێك گەنجیك بتوانێ خاوەن زادەی بیر و ئەندێشەی خۆی بێت ئەبێت بگەرێینەوە سەر ژینگەی گەنجەكە كە ئەو ژینگەی كە تێیدا دەژی چۆنە؟ ئایا ژینگەیێكی سیاسیی یان كۆمەڵایەتی یان داب و نەریتی وە هەروەها ئاستی خوێندەواری یان ئەو تەكنەلۆژیانەی كە لەبەر دەستن بە چ شێوەیەكە؟ ئەوانە هەمووی دەبێت شرۆڤەی بۆ بكەین تا بتوانین بزانین چۆن گەنج دەتوانێ خاوەنی بیروڕاو ئەندێشەی خۆی بێت، بێگومان ئەگەر ئاوڕێك لە رابردووی خۆمان بدەینەوە كاتێك كە گەنج بووین بەڕاستی بارودۆخی ئەوكات لەبارتر بوو، چونكە بۆشایێك هەبوو گەنج دەیتوانی خۆ بەرە و دەوڵەمەندی و پڕ لە زانیاری و پێشكەوتن بڕوات، لە كاتێكدا كە زۆر شت و ئیمكانیات لەبەر دەست نەبوو یان تەكنەلۆژیا ئەوەندە پێشكەوتوو نەبوو تاوەكو مرۆڤ سەرقاڵ بكات بە شتی لاوەكی، گەنج دەیتوانی بە ئاسانی بەهرەكانی خۆی بدۆزێتەوە هەمیشە بەدوای شتی بە كەڵك و بە سود دابوو، بەڵام وەك ئەمڕۆ دەبینین بەهۆی ئەو بارودۆخەی كۆمەڵایەتی و سیاسی و تەكنەلۆژیای هەیە، بەڕاستی كاریگەری خراپ بۆ گەنجی ئێستا دروست كردووە و پێشكەوتنی لێ زەوتكراوە بێگومان تەكنەلۆژیا كاریگەریەكی زۆر هەیە لەسەر گەنج دەتوانم بڵیم لە دوو لایەوە هەم لە لایەنی باشە هەمیش لایەنی خراپە، بەداخەوە كە گەنجی ئێمە سودی لە تەكنەلۆژیا وەرنەگرتووە و زیاتر بێ سوودەكەی هەڵبژاردووە بێگومان گەنجی پێشكەوتوو و خاوەن باگراوەندێكی رۆشنبیریشمان هەیە بەڵام بە رێژیەكی كەم ئەوانەی كە بەهرەمەندن كەمترن لەوانەی كە بەهرەمەند نین، بێگومان توانای گەنج زۆر گرینگە یەكەم شت پێویستە باوەری بە خۆی هەبێت، وە هەروەها دەبێت پلانی هەبێت و ئامانجی هەبێت بەڵام من پێم وایە لە لایەكی ترەوە گەنج بە تەنیا ناتوانی هیچ بكات پێویستە حكوومەت پاڵپشتی بێت، یان حكوومەت چەند توانیویەتی رێگا بۆ گەنجان خۆش بكات بۆ بەرە و پێشچوون، زۆرجار دەبینین گەنجی بەهرەمەند هەیە كە كاری جوان ئەكات بەڵام بەداخەوە حكوومەت پلانێكی بۆ ئەم گەنجە بەهرەمەندان نییە، لە لایەیكی ترەوە دەتوانم بڵیم بەرپرسیاریەتەكە دوو لایەنە ئەم حكوومەت هەمیش خودی گەنجەكە جگە لە هاوكاری حكوومەت پێویستە گەنجەكە خۆی خۆی پێشبخات و كار و ژیانێكی پێشكەوتوو بۆ خۆی و كۆمەڵگەیەكەی دروست بكات .


كاتێك گەنجی بەهرەمەند ئەم نا هاوسەنگییەی كە لە ئۆرگانەكانی حكوومەتدا دەبینێت، تووشی بارێكی ناخۆشی دەروونی دەبێت كە وا لێكدەداتەوە كە ئەگەر بێت و هەوڵیش بدات هەر سەركەوتوو نابێت بە هۆی ئالۆزیە ئەو سیاسیە و سیستەمی بەرێوبردنەی كە هەیە.


من پێم وایە كە گەنج نابێت بوەستێت لە ئامانجەكەی و بەردەوام ئەبێت بەرەوپێشەوە بڕوات و متمانەیەكی تەواو لە ژیان و كاری خۆیدا دروست بكات، هەمیشە وا پێویستە لە بارودۆخی ئێستەدا گەنج زۆر پشت بە خۆی ببەستێت و سود لە ئەزموونەكانی گەنجانی پێشكەتوو وەربگرێت، تەنها چاوی لە دەستی حكوومەت نەبێت .


رەمەزان حەسەن گەنجێكی بەهرەمەندە لە بواری نووسین و شعردا سەبارت بە گەنج بۆ زاری كرمانجی رای خۆی دەربڕی: گەنج واتا هێز واتا هەبوون واتا گۆڕانكاری و بنیات نان وسەركەوتن، لەهەر كۆمەڵگەیەك گەنج رۆحی كۆمەڵگەو داهێنەرو پارێزەری هەبوون و هەیمەنەی كۆمەڵگەیە، واتا هەرگەنجە دەبێتە بەرهەمهێنەری كۆمەڵگەیەكی سەركەوتوو یاخود كۆمەڵگەیەكی تەمبەڵ و تەوەزەل .
لەئێستاو كۆمەڵگەی كوردی بەداخەوە گەنجی سەركەوتوو گەنجی رۆشنبیر تاك وتەرا پێدەگەیەنێ، وەگەرنا خۆ هەر تاكێك وگەنجێك خاوەنی بەهرەو هێزو قوەتێكی شاراوەی خۆیەتی، بەڵام ئاخۆ هۆكارو شتانێك هەیە ئەم گەنجە قوەت وبەهەرەی خۆی تێدا سەرف بكات؟ لەئێستادا بەداخەوە كۆمەڵگەی كوردی هێندەی وایكردووە گەنج تەمبەڵ و بێ ئیرادەو داواكاری و بێ ئاگابێ وای لێنەكردووە گەنجێكی وشیارو رۆشنبیر و خودان قسەوكاری خۆی بێتو پڕۆژەی تایبەت بەخۆی هەبێ تاخزمەت بەخۆی و كۆمەڵگەو نەتەوەی خۆی بكات و ببێتە چەترێك بۆنەوەكانی داهاتوو.


ئەوەندەی ئێستا گەنج بەنجە بەتەكنەلۆژیاو سۆشیال میدیاو یاریە ئەلیكترۆنیەكان نەی توانیوە نیوهێندەی ئەمە لەخزمەتی خۆی و بنیات نانی خۆی بێو گرنگی بدات بەخودسازی خۆی بۆئەوەی ببێتە خاوەنی ئیرادەو باوەڕو قسەی خۆی.


گەنجی كورد بێ نازە ئالودەی شتانێكی پوچ وبێ بەهای وەك سۆشیال میدیاو كافتریا و بێ كاری بوەو ناتوانێ خاوەنی خۆی بێ، كاتی بیركردنەوەو خۆپێگەیاندنی لەشتی پوچ بەهەدەر دەدات و دەبێ كەسێك ببێتە داواكاری ماف و بڕیاری بۆبدات و ئەویش كوێرانە دوای بكەوێ یاخود دەبێتە كۆپی كەسێكی ترو بەبەغائاسا قسەكانی ئەو دووبارە دەكاتەوە بێ ئەوەی بەدوای وجودی خۆی بگەڕێت و هەبوونی خۆی بدۆزێتەوە تا كۆمەڵگەی خۆی بەرەو پێش ببات و بتوانێ پیرۆزی كۆمەڵگەو كلتورو رۆشنبیری كۆمەڵگەكەی خۆی بەرەو پێش ببات، بەداخەوە گەنج ئێستا لەناو كۆمەڵگەی كوردی چست وچالاكی لەدەست داوەو گەنج لەدۆخی متبون دایەو زۆرینەی تاكی ئێستا روخسار گەنج وناخ پیرو ماندوو و بێ هیوان..


سنەوبەر مامۆستای زمانی ئەدەبیاتی كوردییە پێی وایە: گەنجی ئێستا هەرچەند خاوەنی بەهرە و زادەی ژیری خۆیان بن بەڵام لە ئاستێكی زۆر كەمدایە، یەكێك لە هۆكارەكان من دەیگەرێنمەوە بۆ كەمی متمانە بەخۆبوون، لە هەمانكاتیشدا كەمی متمانەش چەند هۆكاریكی تری لە پشتە یەكێك لەوانە پەروەردەیە، چونكە لە منداڵییەوە پەروەردە متمانە بۆ گەنجان دروست ناكات كە متمانەیان بەخۆیان هەبێت، بۆ نموونە منداڵ سروشتێكی هەیە كە زۆر پرسیار دەكات لە دایكی یان باوكی یان برای یان خوشكی جا لەسەر دونیا بێت یان بەتایبەت ئاین، كە بڵی خودا كێیە یان بوونی خودا لە كوێیە، راستەخۆ دەمكووتی منداڵەكە دەكەن لە كاتێكدا زۆربەی خێزانەكان وان بۆیە لێرەدا حەقی خۆیەتی منداڵەكە بزانێ، ناكرێ لاسای دەرووبەركەی بكاتەوە بەڵكو خۆی بگاتە زانیاری تەواو و بڕوایەكی دروستی ناخی خۆی پێی بگات، بۆیە پێم وایە پێویستە گەنج هەر لە قۆناغی منداڵیەوە لەگەڵیا بن و دوور لە لاسایكردنەوە كەسانی تر تا گەنجێكی تەندروست هەم بۆ خۆی و هەمیش بۆ كۆمەڵگەكەی فەراهم بێت.


لە لایەكی ترەوە كەمی متمانە لە قوتابخانەوەیە لێرەدا نموونە بە قوتابخانە دەهێنمەوە چونكە دەرگاێكە بۆ هزری نوێ و دروستكردنی توانا و داهێنان بۆ گەنج، بە داخەوە قوتابخانەكان پەروەردەیەكی سقەت فێری منداڵەكانمان دەكەن، بۆ نموونە لە خەون و خەییاڵی ئەو منداڵە تەنیا شتانێك دەگوزەرێ كە دووبارەن شتی نوێ نین كە لێی دەپرسن دەتەوێت ببیت بە چی كە گەورە بویت، یەكسەر دەڵێت دكتۆر یان موهەندیس ناڵێت فیتەرێكی سەركەوتوو یان بازرگانێكی لێهاتوو لە كاتێًكدا ئەم شتانە لە قوتابخانەكانی ئێمە بە شتێكی كەم و نزم سەیركراوە كە هیچ پلەیەكی نییە، لە كاتێدا لەوانەیە منداڵەكە بەهرەی لە مۆسیقا هەبێت یان وێنە كێشان یان بابەت و هونەرێكی تر، بۆیە لە ترسی ماڵەوە و هاورێیەكانی پۆل تا گاڵتەی پێنەكەن كە ئەو ئارەزووەی هەیە پیشەی دكتۆری یان موهەندیسی هەڵدەبژێرێت.


یان زۆربەی گەنجی ئێستا پاساو دەهێنەوە كە دەڵین حكوومەت پارەی نیە یان من كارم دەستناكەوێت حكوومەت پشتگیریمان ناكات دامەزراندن نییە، من پێم وایە تەنیا بیانویەكە كە گەنجان بۆ خۆیان دروست دەكەن، راستە وەكو پشتگیری كار حكوومەت كاریگەری خۆی دەبێت، بەڵام لەوە گرینگتر متمانەی گەنجەكەیە كە تا چەند متمانەی هەیە بەخۆی، چونكە گەر متمانەی بەخۆی هەبوو هیچ شتێك نابێتە رێگر لەبەردەمیا و بەردەوام دەبێت لە كارەكەی تا سەردەكەوێت و وە هەمیشە گەنج دەبێت لە كارە بچووكەكانەوە دەستپێبكات تا دەگاتە كاری گەورە.


من پێموایە گەر پەروەردە لەسەر سیستەمێكی باش و پێشكەوتوو بڕوات ئەوا گەنجی تەندروست و داهێنەر فەراهم دێت. شەوقی صەباح گەنجێكی كوردە لە ئەڵمانی دەژی سەرنجی خۆی دەربارەی گەنج بۆ زاری كرمانجی دەربڕی: كە لە سەد گەنج یەكیان خاوەن بەهرەیە ئەو یەكەیەش زۆر بزرە كەس نایبینی، چونكە كۆمەڵگا پەراوێزی خستووە تایبەت دەزگا حكوومیەكان ئەوەتا سەدان نمونەی وەك ئەوانەی توانیان لە پڕۆگرامسازی كۆمپیوتەر و كاری دەستی تەنانەت دروستكردنی ئۆتۆمبێل و فڕۆكە لەنێو كوردستانی خۆمانن، بەڵام پشت گوێ خراون كەس نایان ناسی تۆ كە بەهرەیەكت هەبی بێگومان دەبێ هاندەریشت هەبێ ،هەر بۆیە من لام وایە گەنچ كەدەزانێ بیرۆكەو بەهرەی جێگای بایەخ نین لەنێو ئەم كۆمەڵگایە بۆیە وای لەخۆی كردووە كە گوێ بەهیچ بەهرەو بیری پێشكەوتووی خۆی بدات، گەنج لەم كاتە خراپە و تێكچوونی باری ئابووری كوردستان تووشی خەمۆكی و دڵەڕاوكێیەكی زۆربوون تایبەت ئەو گەنجانەی كە خاوەنی بەهرەن، بۆئەوەی گەنجێك ببێت بەخاوەنی ژیانێكی خۆش و  باش نابێت سڵ لەوە بكات كە بیرۆكەكانی لەنێو كۆمەڵگا پشت گوێ دەخرێن هەبوونی متمانە گرنگە نەبوونی ترس لەوەی كە كاتێ لەبازنەی سەلامەتی خۆی دەربچێ و پێی وابێ دۆڕاوە مامەڵەیەكی تەندروست لەگەڵ دەووروبەری تایبەت ڕێز بگرێ لە دابوونەریتەكانی كۆمەڵگاو نابێ چاوەڕێی ستایش و پیاهەڵدان بێت، سوود وەرگرتن لەكات تایبەت لەم باروودۆخەی ئێستا كە بەهۆی كرۆنا مانەوە ڵەماڵ كە زۆر گرینگە سوود ڵەو زەمەنە وەرگرێ بەتایبەتی خۆی فێری خوێندنەوەی پەرتووكی جۆراو جۆر بكات كە بەڕاستی پەرتووك مرۆڤی بەهرەدار درووست دەكات،دەبێت بزانێ و ڵەوە تێبگات كە ژیان تاڵ و شیرینە

زۆرترین بینراو